។ នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
វិនយបិដកេ
បរិវារបាឡិ
១. ភិក្ខុវិភង្គោ
សោឡសមហាវារោ
១. កត្ថបញ្ញត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
១. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន បឋមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តំ, កំ អារព្ភ, កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ? អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តិ? សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តិ? បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នំ? កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ? ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោ? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោ? កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខំ? កា វិបត្តិ? កា សម្បត្តិ? កា បដិបត្តិ? កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តំ? កេ សិក្ខន្តិ? កេ សិក្ខិតសិក្ខា? កត្ថ ឋិតំ? កេ ធារេន្តិ? កស្ស វចនំ? កេនាភតន្តិ?
២. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន បឋមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សុទិន្នំ កលន្ទបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុទិន្នោ កលន្ទបុត្តោ បុរាណទុតិយិកាយ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? សាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឧភតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ, និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ទុតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណន្តិ? អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច។ កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោតិ? បញ្ញត្តិ វិនយោ, វិភត្តិ អភិវិនយោ។ កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខន្តិ? បញ្ញត្តិ បាតិមោក្ខំ, វិភត្តិ អធិបាតិមោក្ខំ។ កា វិបត្តីតិ? អសំវរោ វិបត្តិ។ កា សម្បត្តីតិ? សំវរោ សម្បត្តិ។ កា បដិបត្តីតិ? ន ឯវរូបំ ករិស្សាមីតិ យាវជីវំ អាបាណកោដិកំ សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ។ [អ. និ. ១០.៣១] កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តន្តិ? ទស អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តំ – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ, ទុម្មង្កូនំ បុគ្គលានំ និគ្គហាយ, បេសលានំ ភិក្ខូនំ ផាសុវិហារាយ, ទិដ្ឋធម្មិកានំ អាសវានំ សំវរាយ, សម្បរាយិកានំ អាសវានំ បដិឃាតាយ, អប្បសន្នានំ បសាទាយ, បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា, វិនយានុគ្គហាយ។ កេ សិក្ខន្តីតិ? សេក្ខា ច បុថុជ្ជនកល្យាណកា ច សិក្ខន្តិ។ កេ សិក្ខិតសិក្ខាតិ? អរហន្តោ សិក្ខិតសិក្ខា ។ កត្ថ ឋិតន្តិ? សិក្ខាកាមេសុ ឋិតំ។ កេ ធារេន្តីតិ? យេសំ វត្តតិ តេ ធារេន្តិ។ កស្ស វចនន្តិ? ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។ កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន [មោគ្គលីបុត្តេន (ស្យា.)] បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ [ជម្ពុសរិវ្ហយេ (សារត្ថ)]។
តតោ មហិន្ទោ ឥដ្ដិយោ [ឥដ្ឋិយោ (សី.)], ឧត្តិយោ សម្ពលោ [ឧដ្ដិយោ សម្បលោ (ឥតិបិ)] តថា;
ភទ្ទនាមោ ច បណ្ឌិតោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, ជម្ពុទីបា ឥធាគតា;
វិនយំ តេ វាចយិំសុ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយា។
និកាយេ បញ្ច វាចេសុំ, សត្ត ចេវ បករណេ;
តតោ អរិដ្ឋោ មេធាវី, តិស្សទត្តោ ច បណ្ឌិតោ។
វិសារទោ កាឡសុមនោ, ថេរោ ច ទីឃនាមកោ;
ទីឃសុមនោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ [បុនរេវ (ស្យា.)] កាឡសុមនោ, នាគត្ថេរោ ច ពុទ្ធរក្ខិតោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, ទេវត្ថេរោ [រេវត្ថេរោ (ឥតិបិ)] ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
ពហុស្សុតោ ចូឡនាគោ, គជោវ ទុប្បធំសិយោ។
ធម្មបាលិតនាមោ ច, រោហណេ [រោហណោ (សី.)] សាធុបូជិតោ;
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ ខេមនាមោ តិបេដកោ។
ទីបេ តារករាជាវ បញ្ញាយ អតិរោចថ;
ឧបតិស្សោ ច មេធាវី, ផុស្សទេវោ មហាកថី។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
មហាកថី មហាសិវោ, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
បុនទេវ ឧបាលិ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
មហានាគោ មហាបញ្ញោ, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
បុនទេវ អភយោ មេធាវី, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ។
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
សាសនំ អនុរក្ខន្តោ, ជម្ពុទីបេ បតិដ្ឋិតោ។
ចូឡាភយោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
ចូឡទេវោ [ផុស្សទេវោ (សី.)] ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
សិវត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
៤. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ទុតិយំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ , ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥. តតិយំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អញ្ញមញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៦. ចតុត្ថំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? វគ្គុមុទាតីរិយា ភិក្ខូ គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ចត្តារោ បារាជិកា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
មេថុនាទិន្នាទានញ្ច , មនុស្សវិគ្គហុត្តរិ;
បារាជិកានិ ចត្តារិ, ឆេជ្ជវត្ថូ អសំសយាតិ។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ
៧. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ? អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ , អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តិ? សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តិ? បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នំ? កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ? ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោ? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោ? កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខំ ? កា វិបត្តិ, កា សម្បត្តិ, កា បដិបត្តិ? កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ បញ្ញត្តោ? កេ សិក្ខន្តិ, កេ សិក្ខិតសិក្ខា? កត្ថ ឋិតំ? កេ ធារេន្តិ? កស្ស វចនំ? កេនាភតន្តិ?
៨. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ សេយ្យសកំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា សេយ្យសកោ ហត្ថេន ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថ បញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? តតិយេ ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សង្ឃាទិសេសោ អាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណន្តិ? អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច។ កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោតិ? បញ្ញត្តិ វិនយោ, វិភត្តិ អភិវិនយោ។ កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខន្តិ? បញ្ញត្តិ បាតិមោក្ខំ, វិភត្តិ អធិបាតិមោក្ខំ។ កា វិបត្តីតិ? អសំវរោ វិបត្តិ។ កា សម្បត្តីតិ? សំវរោ សម្បត្តិ។ កា បដិបត្តីតិ? ន ឯវរូបំ ករិស្សាមីតិ យាវជីវំ អាបាណកោដិកំ សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ។ [អ. និ. ១០.៣១] កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ បញ្ញត្តោតិ? ទស អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ បញ្ញត្តោ – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ, ទុម្មង្កូនំ បុគ្គលានំ និគ្គហាយ, បេសលានំ ភិក្ខូនំ ផាសុវិហារាយ, ទិដ្ឋធម្មិកានំ អាសវានំ សំវរាយ, សម្បរាយិកានំ អាសវានំ បដិឃាតាយ, អប្បសន្នានំ បសាទាយ, បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា, វិនយានុគ្គហាយ។ កេ សិក្ខន្តីតិ? សេក្ខា ច បុថុជ្ជនកល្យាណកា ច សិក្ខន្តិ។ កេ សិក្ខិតសិក្ខាតិ? អរហន្តោ សិក្ខិតសិក្ខា។ កត្ថ ឋិតន្តិ? សិក្ខាកាមេសុ ឋិតំ។ កេ ធារេន្តីតិ? យេសំ វត្តតិ , តេ ធារេន្តិ។ កស្ស វចនន្តិ? ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។ កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។
តតោ មហិន្ទោ ឥដ្ដិយោ, ឧត្តិយោ សម្ពលោ តថា;
ភទ្ទនាមោ ច បណ្ឌិតោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, ជម្ពុទីបា ឥធាគតា;
វិនយំ តេ វាចយិំសុ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយា។
និកាយេ បញ្ច វាចេសុំ, សត្ត ចេវ បករណេ;
តតោ អរិដ្ឋោ មេធាវី, តិស្សទត្តោ ច បណ្ឌិតោ។
វិសារទោ កាឡសុមនោ, ថេរោ ច ទីឃនាមកោ;
ទីឃសុមនោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ កាឡសុមនោ, នាគត្ថេរោ ច ពុទ្ធរក្ខិតោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, ទេវត្ថេរោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
ពហុស្សុតោ ចូឡនាគោ, គជោវ ទុប្បធំសិយោ។
ធម្មបាលិតនាមោ ច, រោហណេ សាធុបូជិតោ;
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, ខេមនាមោ តិបេដកោ។
ទីបេ តារករាជាវ, បញ្ញាយ អតិរោចថ;
ឧបតិស្សោ ច មេធាវី, ផុស្សទេវោ មហាកថី។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
មហាកថី មហាសិវោ, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
បុនទេវ ឧបាលិ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
មហានាគោ មហាបញ្ញោ, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
បុនទេវ អភយោ មេធាវី, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ។
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
សាសនំ អនុរក្ខន្តោ, ជម្ពុទីបេ បតិដ្ឋិតោ។
ចូឡាភយោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
ចូឡទេវោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
សិវត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទោ;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
៩. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១០. មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១. មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ អភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២. សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣. សញ្ញាចិកា កុដិំ ការាបេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាឡវកា ភិក្ខូ សញ្ញាចិកាយ កុដិយោ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤. មហល្លកំ វិហារំ ការាបេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ វិហារវត្ថុំ សោធេន្តោ អញ្ញតរំ ចេតិយរុក្ខំ ឆេទាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៥. ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៦. ភិក្ខុំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៧. សង្ឃភេទកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ទេវទត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ទេវទត្តោ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស ភេទាយ បរក្កមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៨. ភេទានុវត្តកានំ ភិក្ខូនំ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តានំ សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ទេវទត្តស្ស សង្ឃភេទាយ បរក្កមន្តស្ស អនុវត្តកា អហេសុំ វគ្គវាទកា, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៩. ទុព្ពចស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនា ន បដិនិស្សជ្ជន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោ អត្តានំ អវចនីយំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២០. កុលទូសកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តស្ស សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អស្សជិបុនព្ពសុកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ សង្ឃេន បព្ពាជនីយកម្មកតា ភិក្ខូ ឆន្ទគាមិតា ទោសគាមិតា មោហគាមិតា ភយគាមិតា បាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
តេរស សង្ឃាទិសេសា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
វិស្សដ្ឋិ កាយសំសគ្គំ, ទុដ្ឋុល្លំ អត្តកាមញ្ច;
សញ្ចរិត្តំ កុដី ចេវ, វិហារោ ច អមូលកំ។
កិញ្ចិទេសញ្ច ភេទោ ច, តស្សេវ [តថេវ (ក.)] អនុវត្តកា;
ទុព្ពចំ កុលទូសញ្ច, សង្ឃាទិសេសា តេរសាតិ។
៣. អនិយតកណ្ឌំ
២១. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន បឋមោ អនិំយតោ កត្ថ បញ្ញត្តោ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ? អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ, សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ បទេសបញ្ញត្តិ, សាធារណបញ្ញត្តិ អសាធារណបញ្ញត្តិ, ឯកតោបញ្ញត្តិ ឧភតោបញ្ញត្តិ, បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នំ, កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ, ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តិ, សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោ, ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ, ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ, សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ, កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោ, កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខំ, កា វិបត្តិ, កា សម្បត្តិ, កា បដិបត្តិ, កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមោ អនិយតោ បញ្ញត្តោ, កេ សិក្ខន្តិ, កេ សិក្ខិតសិក្ខា, កត្ថ ឋិតំ, កេ ធារេន្តិ, កស្ស វចនំ កេនាភតន្តិ។
២២. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន បឋមោ អនិយតោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ អលង្កម្មនិយេ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ចតុត្ថេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សិយា សីលវិបត្តិ សិយា អាចារវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេ សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណន្តិ? អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។ កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោតិ? បញ្ញត្តិ វិនយោ, វិភត្តិ អភិវិនយោ។ កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខន្តិ? បញ្ញត្តិ បាតិមោក្ខំ, វិភត្តិ អធិបាតិមោក្ខំ។ កា វិបត្តីតិ? អសំវរោ វិបត្តិ។ កា សម្បត្តីតិ? សំវរោ សម្បត្តិ។ កា បដិបត្តីតិ? ន ឯវរូបំ ករិស្សាមីតិ យាវជីវំ អាបាណកោដិកំ សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ។ [អ. និ. ១០.៣១] កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមោ អនិយតោ បញ្ញត្តោតិ ? ទស អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា បឋមោ អនិយតោ បញ្ញត្តោ – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ, ទុម្មង្កូនំ បុគ្គលានំ និគ្គហាយ, បេសលានំ ភិក្ខូនំ ផាសុវិហារាយ, ទិដ្ឋធម្មិកានំ អាសវានំ សំវរាយ, សម្បរាយិកានំ អាសវានំ បដិឃាតាយ, អប្បសន្នានំ បសាទាយ, បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា, វិនយានុគ្គហាយ។ កេ សិក្ខន្តីតិ? សេក្ខា ច បុថុជ្ជនកល្យាណកា ច សិក្ខន្តិ។ កេ សិក្ខិតសិក្ខាតិ? អរហន្តោ សិក្ខិតសិក្ខា។ កត្ថ ឋិតន្តិ? សិក្ខាកាមេសុ ឋិតំ។ កេ ធារេន្តីតិ? យេសំ វត្តតិ តេ ធារេន្តិ។ កស្ស វចនន្តិ? ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។ កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។
តតោ មហិន្ទោ ឥដ្ដិយោ, ឧត្តិយោ សម្ពលោ តថា;
ភទ្ទនាមោ ច បណ្ឌិតោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, ជម្ពុទីបា ឥធាគតា;
វិនយំ តេ វាចយិំសុ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយា។
និកាយេ បញ្ច វាចេសុំ, សត្ត ចេវ បករណេ;
តតោ អរិដ្ឋោ មេធាវី, តិស្សទត្តោ ច បណ្ឌិតោ។
វិសារទោ កាឡសុមនោ, ថេរោ ច ទីឃនាមកោ;
ទីឃសុមនោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ កាឡសុមនោ, នាគត្ថេរោ ច ពុទ្ធរក្ខិតោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, ទេវត្ថេរោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
ពហុស្សុតោ ចូឡនាគោ, គជោវ ទុប្បធំសិយោ។
ធម្មបាលិតនាមោ ច, រោហណេ សាធុបូជិតោ;
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, ខេមនាមោ តិបេដកោ។
ទីបេ តារករាជាវ បញ្ញាយ អតិរោចថ;
ឧបតិស្សោ ច មេធាវី, ផុស្សទេវោ មហាកថី។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
មហាកថី មហាសិវោ, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
បុនទេវ ឧបាលិ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
មហានាគោ មហាបញ្ញោ, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
បុនទេវ អភយោ មេធាវី, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ។
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
សាសនំ អនុរក្ខន្តោ, ជម្ពុទីបេ បតិដ្ឋិតោ។
ចូឡាភយោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
ចូឡទេវោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
សិវត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
២៣. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ទុតិយោ អនិយតោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ចតុត្ថេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សិយា សីលវិបត្តិ, សិយា អាចារវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណន្តិ? អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
ទ្វេ អនិយតា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
អលង្កម្មនិយញ្ចេវ, តថេវ ច ន ហេវ ខោ;
អនិយតា សុបញ្ញត្តា, ពុទ្ធសេដ្ឋេន តាទិនាតិ។
៤. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ
១. កថិនវគ្គោ
២៤. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន អតិរេកចីវរំ ទសាហំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អតិរេកចីវរំ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២៥. ឯករត្តំ តិចីវរេន វិប្បវសន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២៦. អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា មាសំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា មាសំ អតិក្កាមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ , ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២៧. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២៨. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២៩. អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ អញ្ញាតកំ សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣០. អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា តតុត្តរិ ចីវរំ វិញ្ញាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣១. បុព្ពេ អប្បវារិតស្ស អញ្ញាតកំ គហបតិកំ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកំ គហបតិកំ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣២. បុព្ពេ អប្បវារិតស្ស អញ្ញាតកេ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកេ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៣. អតិរេកតិក្ខត្តុំ ចោទនាយ អតិរេកឆក្ខត្តុំ ឋានេន ចីវរំ អភិនិប្ផាទេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ឧបាសកេន – ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេហី’’តិ វុច្ចមានោ នាគមេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កថិនវគ្គោ បឋមោ។
២. កោសិយវគ្គោ
៣៤. កោសិយមិស្សកំ សន្ថតំ ការាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កោសិយការកេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហំសុ ‘‘ពហូ, អាវុសោ, កោសការកេ បចថ។ អម្ហាកម្បិ ទស្សថ។ មយម្បិ ឥច្ឆាម កោសិយមិស្សកំ សន្ថតំ កាតុ’’ន្តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៥. សុទ្ធកាឡកានំ ឯឡកលោមានំ សន្ថតំ ការាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សុទ្ធកាឡកានំ ឯឡកលោមានំ សន្ថតំ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៦. អនាទិយិត្វា តុលំ ឱទាតានំ តុលំ គោចរិយានំ នវំ សន្ថតំ ការាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ថោកញ្ញេវ ឱទាតំ អន្តេ [ឱទាតានំ អន្តេ អន្តេ (សី.), ឱទាតានំ អន្តេ (ស្យា.)] អាទិយិត្វា តថេវ សុទ្ធកាឡកានំ ឯឡកលោមានំ សន្ថតំ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៧. អនុវស្សំ សន្ថតំ ការាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អនុវស្សំ សន្ថតំ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៨. អនាទិយិត្វា បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ នវំ និសីទនសន្ថតំ ការាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ សន្ថតានិ ឧជ្ឈិត្វា អារញ្ញិកង្គំ បិណ្ឌបាតិកង្គំ បំសុកូលិកង្គំ សមាទិយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៣៩. ឯឡកលោមានិ បដិគ្គហេត្វា តិយោជនំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ឯឡកលោមានិ បដិគ្គហេត្វា តិយោជនំ អតិក្កាមេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៤០. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ឯឡកលោមានិ ធោវាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អញ្ញាតិកាហិ ភិក្ខុនីហិ ឯឡកលោមានិ ធោវាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤១. រូបិយំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ រូបិយំ បដិគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤២. នានប្បការកំ រូបិយសំវោហារំ សមាបជ្ជន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ នានប្បការកំ រូបិយសំវោហារំ សមាបជ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤៣. នានប្បការកំ កយវិក្កយំ សមាបជ្ជន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បរិព្ពាជកេន សទ្ធិំ កយវិក្កយំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កោសិយវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. បត្តវគ្គោ
៤៤. អតិរេកបត្តំ ទសាហំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អតិរេកបត្តំ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤៥. ឩនបញ្ចពន្ធនេន បត្តេន អញ្ញំ នវំ បត្តំ ចេតាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អប្បមត្តកេនបិ ភិន្នេន អប្បមត្តកេនបិ ខណ្ឌេន វិលិខិតមត្តេនបិ ពហូ បត្តេ វិញ្ញាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤៦. ភេសជ្ជានិ បដិគ្គហេត្វា សត្តាហំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភេសជ្ជានិ បដិគ្គហេត្វា សត្តាហំ អតិក្កាមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៤៧. អតិរេកមាសេ សេសេ គិម្ហានេ វស្សិកសាដិកចីវរំ បរិយេសន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អតិរេកមាសេ សេសេ គិម្ហានេ វស្សិកសាដិកចីវរំ បរិយេសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤៨. ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ ទត្វា កុបិតេន អនត្តមនេន អច្ឆិន្ទន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ ទត្វា កុបិតោ អនត្តមនោ អច្ឆិន្ទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៤៩. សាមំ សុត្តំ វិញ្ញាបេត្វា តន្តវាយេហិ ចីវរំ វាយាបេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សាមំ សុត្តំ វិញ្ញាបេត្វា តន្តវាយេហិ ចីវរំ វាយាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥០. បុព្ពេ អប្បវារិតស្ស អញ្ញាតកស្ស គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកស្ស គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥១. អច្ចេកចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អច្ចេកចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៥២. តិណ្ណំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ អន្តរឃរេ និក្ខិបិត្វា អតិរេកឆារត្តំ វិប្បវសន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ តិណ្ណំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ អន្តរឃរេ និក្ខិបិត្វា អតិរេកឆារត្តំ វិប្បវសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៥៣. ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ អត្តនោ បរិណាមេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ អត្តនោ បរិណាមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បត្តវគ្គោ តតិយោ។
តិំស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
ទសេករត្តិមាសោ ច, ធោវនញ្ច បដិគ្គហោ;
អញ្ញាតំ តញ្ច [អញ្ញាតកញ្ច (ក.)] ឧទ្ទិស្ស, ឧភិន្នំ ទូតកេន ច។
កោសិយា សុទ្ធទ្វេភាគា, ឆព្ពស្សានិ និសីទនំ;
ទ្វេ ច លោមានិ ឧគ្គណ្ហេ, ឧភោ នានប្បការកា។
ទ្វេ ច បត្តានិ ភេសជ្ជំ, វស្សិកា ទានបញ្ចមំ;
សាមំ វាយាបនច្ចេកោ, សាសង្កំ សង្ឃិកេន ចាតិ។
៥. បាចិត្តិយកណ្ឌំ
១. មុសាវាទវគ្គោ
៥៤. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន សម្បជានមុសាវាទេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ ? ហត្ថកំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ហត្ថកោ សក្យបុត្តោ តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានិ, បដិជានិត្វា អវជានិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥៥. ឱមសវាទេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បេសលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌន្តា [ភណ្ឌេន្តា (ក.)] បេសលេ ភិក្ខូ ឱមសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥៦. ភិក្ខុបេសុញ្ញេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៥៧. អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧបាសកេ បទសោ ធម្មំ វាចេសុំ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
៥៨. អនុបសម្បន្នេន ឧត្តរិទិរត្តតិរត្តំ សហសេយ្យំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អនុបសម្បន្នេន សហសេយ្យំ កប្បេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ , ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៥៩. មាតុគាមេន សហសេយ្យំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា អនុរុទ្ធោ មាតុគាមេន សហសេយ្យំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៦០. មាតុគាមស្ស ឧត្តរិឆប្បញ្ចវាចាហិ ធម្មំ ទេសេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមស្ស ធម្មំ ទេសេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ បទសោធម្មេ…បេ.…។
៦១. អនុបសម្បន្នស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ភូតំ អារោចេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? វគ្គុមុទាតីរិយា ភិក្ខូ គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ…បេ.…។
៦២. ភិក្ខុស្ស ទុដ្ឋុល្លាបត្តិំ អនុបសម្បន្នស្ស អារោចេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុស្ស ទុដ្ឋុល្លាបត្តិំ អនុបសម្បន្នស្ស អារោចេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៦៣. បថវិំ ខណន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាឡវកា ភិក្ខូ បថវិំ ខណិំសុ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មុសាវាទវគ្គោ បឋមោ។
២. ភូតគាមវគ្គោ
៦៤. ភូតគាមបាតព្យតា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាឡវកា ភិក្ខូ រុក្ខំ ឆិន្ទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៦៥. អញ្ញវាទកេ វិហេសកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ សង្ឃមជ្ឈេ អាបត្តិយា អនុយុញ្ជិយមានោ អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៦៦. ឧជ្ឈាបនកេ ខិយ្យនកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៦៧. សង្ឃិកំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា ភិសិំ វា កោច្ឆំ វា អជ្ឈោកាសេ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ សង្ឃិកំ សេនាសនំ អជ្ឈោកាសេ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៦៨. សង្ឃិកេ វិហារេ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សត្តរសវគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សត្តរសវគ្គិយា ភិក្ខូ សង្ឃិកេ វិហារេ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៦៩. សង្ឃិកេ វិហារេ ជានំ បុព្ពុបគតំ ភិក្ខុំ អនុបខជ្ជ សេយ្យំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ថេរេ ភិក្ខូ អនុបខជ្ជ សេយ្យំ កប្បេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៧០. ភិក្ខុំ កុបិតេន អនត្តមនេន សង្ឃិកា វិហារា និក្កឌ្ឍន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កុបិតា អនត្តមនា ភិក្ខូ សង្ឃិកា វិហារា និក្កឌ្ឍិំសុ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៧១. សង្ឃិកេ វិហារេ ឧបរិវេហាសកុដិយា អាហច្ចបាទកំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា អភិនិសីទន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃិកេ វិហារេ ឧបរិវេហាសកុដិយា អាហច្ចបាទកំ មញ្ចំ សហសា អភិនិសីទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៧២. ទ្វត្តិបរិយាយេ អធិដ្ឋហិត្វា តតុត្តរិ អធិដ្ឋហន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ កតបរិយោសិតំ វិហារំ បុនប្បុនំ ឆាទាបេសិ, បុនប្បុនំ លិម្បាបេសិ, អតិភារិកោ វិហារោ បរិបតិ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៧៣. ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ តិណំ វា មត្តិកំ វា សិញ្ចន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ ? អាឡវកា ភិក្ខូ ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ តិណម្បិ មត្តិកម្បិ សិញ្ចិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភូតគាមវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. ឱវាទវគ្គោ
៧៤. អសម្មតេន ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អសម្មតា ភិក្ខុនិយោ ឱវទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
៧៥. អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ចូឡបន្ថកំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ បទសោធម្មេ…បេ.…។
៧៦. ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៧៧. ‘‘អាមិសហេតុ ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’តិ ភណន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ‘‘អាមិសហេតុ ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’តិ ភណិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៧៨. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អទាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៧៩. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ …បេ.…។
៨០. ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៨១. ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៨២. ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ទេវទត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ទេវទត្តោ ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៨៣. ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ឱវាទវគ្គោ តតិយោ។
៤. ភោជនវគ្គោ
៨៤. តតុត្តរិ អាវសថបិណ្ឌំ ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អនុវសិត្វា អនុវសិត្វា អាវសថបិណ្ឌំ ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៨៥. គណភោជនេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ទេវទត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ទេវទត្តោ សបរិសោ កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, សត្ត អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៨៦. បរម្បរភោជនេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អញ្ញត្រ និមន្តិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ចតស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៨៧. ទ្វត្តិបត្តបូរេ បូវេ បដិគ្គហេត្វា តតុត្តរិ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ន មត្តំ ជានិត្វា បដិគ្គហេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៨៨. ភុត្តាវិនា បវារិតេន អនតិរិត្តំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភុត្តាវី បវារិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
៨៩. ភិក្ខុំ ភុត្តាវិំ បវារិតំ អនតិរិត្តេន ខាទនីយេន វា ភោជនីយេន វា អភិហដ្ឋុំ បវារេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ភិក្ខុំ ភុត្តាវិំ បវារិតំ អនតិរិត្តេន ភោជនីយេន អភិហដ្ឋុំ បវារេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៩០. វិកាលេ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សត្តរសវគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សត្តរសវគ្គិយា ភិក្ខូ វិកាលេ ភោជនំ ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៩១. សន្និធិការកំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ពេលដ្ឋសីសំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ពេលដ្ឋសីសោ សន្និធិការកំ ភោជនំ ភុញ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៩២. បណីតភោជនានិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បណីតភោជនានិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៩៣. អទិន្នំ មុខទ្វារំ អាហារំ អាហរន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អទិន្នំ មុខទ្វារំ អាហារំ អាហរិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ភោជនវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. អចេលកវគ្គោ
៩៤. អចេលកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា អានន្ទោ អញ្ញតរិស្សា បរិព្ពាជិកាយ ឯកំ មញ្ញមានោ ទ្វេ បូវេ អទាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
៩៥. ភិក្ខុំ ‘‘ឯហាវុសោ, គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’’តិ តស្ស ទាបេត្វា វា អទាបេត្វា វា ឧយ្យោជេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ភិក្ខុំ ‘‘ឯហាវុសោ, គាមំ បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’’តិ, តស្ស អទាបេត្វា ឧយ្យោជេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
៩៦. សភោជនេ កុលេ អនុបខជ្ជ និសជ្ជំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ សភោជនេ កុលេ អនុបខជ្ជ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៩៧. មាតុគាមេន សទ្ធិំ រហោ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ និសជ្ជំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ រហោ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៩៨. មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
៩៩. និមន្តិតេន សភត្តេន សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា បុរេភត្តំ បច្ឆាភត្តំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ និមន្តិតោ សភត្តោ សមានោ បុរេភត្តំ បច្ឆាភត្តំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ចតស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
១០០. តតុត្តរិ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហានាមេន សក្កេន ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថា’’តិ វុច្ចមានា នាគមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១០១. ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ អគមំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
១០២. អតិរេកតិរត្តំ សេនាយ វសន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អតិរេកតិរត្តំ សេនាយ វសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
១០៣. ឧយ្យោធិកំ គច្ឆន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧយ្យោធិកំ អគមំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
អចេលកវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. សុរាបានវគ្គោ
១០៤. សុរាមេរយបានេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ សាគតំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា សាគតោ មជ្ជំ បិវិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១០៥. អង្គុលិបតោទកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អង្គុលិបតោទកេន ហាសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១០៦. ឧទកេ ហសធម្មេ [ហស្សធម្មេ (សី. ស្យា.)] បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សត្តរសវគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សត្តរសវគ្គិយា ភិក្ខូ អចិរវតិយា នទិយា ឧទកេ កីឡិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១០៧. អនាទរិយេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ អនាទរិយំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១០៨. ភិក្ខុំ ភិំសាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុំ ភិំសាបេសុំ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១០៩. ជោតិំ សមាទហិត្វា វិសិព្ពេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? ភគ្គេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ជោតិំ សមាទហិត្វា វិសិព្ពេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១០. ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ រាជានម្បិ បស្សិត្វា ន មត្តំ ជានិត្វា នហាយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឆ អនុបញ្ញត្តិយោ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? បទេសបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
១១១. អនាទិយិត្វា តិណ្ណំ ទុព្ពណ្ណករណានំ អញ្ញតរំ ទុព្ពណ្ណករណំ នវំ ចីវរំ បរិភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អត្តនោ ចីវរំ ន សញ្ជានិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
១១២. ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សិក្ខមានាយ វា សាមណេរស្ស វា សាមណេរិយា វា សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
១១៣. ភិក្ខុស្ស បត្តំ វា ចីវរំ វា និសីទនំ វា សូចិឃរំ វា កាយពន្ធនំ វា អបនិធេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ បត្តម្បិ ចីវរម្បិ អបនិធេសុំ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សុរាមេរយវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. សប្បាណកវគ្គោ
១១៤. សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១៥. ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ បរិភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ បរិភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១៦. ជានំ យថាធម្មំ និហតាធិករណំ បុន កម្មាយ ឧក្កោដេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ យថាធម្មំ និហតាធិករណំ បុន កម្មាយ ឧក្កោដេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១៧. ភិក្ខុស្ស ជានំ ទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ បដិច្ឆាទេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ភិក្ខុស្ស ជានំ ទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ បដិច្ឆាទេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១៨. ជានំ ឩនវីសតិវស្សំ បុគ្គលំ ឧបសម្បាទេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ជានំ ឩនវីសតិវស្សំ បុគ្គលំ ឧបសម្បាទេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១១៩. ជានំ ថេយ្យសត្ថេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ជានំ ថេយ្យសត្ថេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២០. មាតុគាមេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មាតុគាមេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២១. បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អរិដ្ឋំ ភិក្ខុំ គទ្ធពាធិបុព្ពំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អរិដ្ឋោ ភិក្ខុ គទ្ធពាធិបុព្ពោ បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ។ កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២២. ជានំ តថាវាទិនា ភិក្ខុនា [អរិដ្ឋេន ភិក្ខុនា (ក.)] អកដានុធម្មេន តំ ទិដ្ឋិំ អប្បដិនិស្សដ្ឋេន សទ្ធិំ សម្ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ តថាវាទិនា អរិដ្ឋេន ភិក្ខុនា អកដានុធម្មេន តំ ទិដ្ឋិំ អប្បដិនិស្សដ្ឋេន សទ្ធិំ សម្ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២៣. ជានំ តថានាសិតំ សមណុទ្ទេសំ ឧបលាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ តថានាសិតំ កណ្ដកំ សមណុទ្ទេសំ ឧបលាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សប្បាណកវគ្គោ សត្តមោ។
៨. សហធម្មិកវគ្គោ
១២៤. ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានេន ‘‘ន តាវាហំ, អាវុសោ, ឯតស្មិំ សិក្ខាបទេ សិក្ខិស្សាមិ យាវ ន អញ្ញំ ភិក្ខុំ ព្យត្តំ វិនយធរំ បរិបុច្ឆិស្សាមី’’តិ ភណន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោ ‘‘ន តាវាហំ, អាវុសោ, ឯតស្មិំ សិក្ខាបទេ សិក្ខិស្សាមិ យាវ ន អញ្ញំ ភិក្ខុំ ព្យត្តំ វិនយធរំ បរិបុច្ឆិស្សាមី’’តិ ភណិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២៥. វិនយំ វិវណ្ណេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វិនយំ វិវណ្ណេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២៦. មោហនកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មោហេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១២៧. ភិក្ខុស្ស កុបិតេន អនត្តមនេន បហារំ ទេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កុបិតា អនត្តមនា ភិក្ខូនំ បហារំ អទំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១២៨. ភិក្ខុស្ស កុបិតេន អនត្តមនេន តលសត្តិកំ ឧគ្គិរន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កុបិតា អនត្តមនា ភិក្ខូនំ តលសត្តិកំ ឧគ្គិរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១២៩. ភិក្ខុំ អមូលកេន សង្ឃាទិសេសេន អនុទ្ធំសេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អមូលកេន សង្ឃាទិសេសេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣០. ភិក្ខុស្ស សញ្ចិច្ច កុក្កុច្ចំ ឧបទហន្តស្ស [ឧប្បាទេន្តស្ស (ស្យា.)] បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ សញ្ចិច្ច កុក្កុច្ចំ ឧបទហិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣១. ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ ឧបស្សុតិំ [ឧបស្សុតិ (?)] តិដ្ឋន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ ឧបស្សុតិំ តិដ្ឋហិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣២. ធម្មិកានំ កម្មានំ ឆន្ទំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ [ខិយ្យធម្មំ (ក.)] អាបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ធម្មិកានំ កម្មានំ ឆន្ទំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣៣. សង្ឃេ វិនិច្ឆយកថាយ វត្តមានាយ ឆន្ទំ អទត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កមន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃេ វិនិច្ឆយកថាយ វត្តមានាយ ឆន្ទំ អទត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣៤. សមគ្គេ សង្ឃេន ចីវរំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សមគ្គេន សង្ឃេន ចីវរំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣៥. ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សហធម្មិកវគ្គោ អដ្ឋមោ។
៩. រាជវគ្គោ
១៣៦. បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតេន រញ្ញោ អន្តេបុរំ បវិសន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា អានន្ទោ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតោ រញ្ញោ អន្តេបុរំ បាវិសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
១៣៧. រតនំ ឧគ្គណ្ហន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រតនំ ឧគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៣៨. សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា វិកាលេ គាមំ បវិសន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វិកាលេ គាមំ បវិសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, តិស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
១៣៩. អដ្ឋិមយំ វា ទន្តមយំ វា វិសាណមយំ វា សូចិឃរំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ន មត្តំ ជានិត្វា ពហូ សូចិឃរេ វិញ្ញាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤០. បមាណាតិក្កន្តំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ឧច្ចេ មញ្ចេ សយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤១. មញ្ចំ វា បីឋំ វា តូលោនទ្ធំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មញ្ចំ វា បីឋំ វា តូលោនទ្ធំ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤២. បមាណាតិក្កន្តំ និសីទនំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អប្បមាណិកានិ និសីទនានិ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤៣. បមាណាតិក្កន្តំ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អប្បមាណិកាយោ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិយោ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤៤. បមាណាតិក្កន្តំ វស្សិកសាដិកំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អប្បមាណិកាយោ វស្សិកសាដិកាយោ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤៥. សុគតចីវរប្បមាណំ ចីវរំ ការាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ នន្ទំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា នន្ទោ សុគតចីវរប្បមាណំ ចីវរំ ធារេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
រាជវគ្គោ នវមោ។
ទ្វេនវុតិ បាចិត្តិយា និដ្ឋិតា។
ខុទ្ទកំ សមត្តំ។
តស្សុទ្ទានំ –
មុសា ឱមសបេសុញ្ញំ, បទសេយ្យា ច ឥត្ថិយា;
អញ្ញត្រ វិញ្ញុនា ភូតា [ទេសនារោចនា ចេវ (សី. ស្យា.)], ទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ខណនា។
ភូតំ អញ្ញាយ ឧជ្ឈាយិ [ភូតញ្ញវាទឧជ្ឈាយិ (សី.)], មញ្ចោ សេយ្យោ ច វុច្ចតិ;
បុព្ពេ និក្កឌ្ឍនាហច្ច, ទ្វារំ សប្បាណកេន ច។
អសម្មតា អត្ថង្គតេ, ឧបស្សយាមិសេន ច;
ទទេ សិព្ពេ វិធានេន, នាវា ភុញ្ជេយ្យ ឯកតោ។
បិណ្ឌំ គណំ បរំ បូវំ, បវារិតោ បវារិតំ;
វិកាលំ សន្និធិ ខីរំ, ទន្តបោនេន តេ ទស។
អចេលកំ ឧយ្យោខជ្ជ [អចេលកានុបខជ្ជ (ក.)], បដិច្ឆន្នំ រហេន ច;
និមន្តិតោ បច្ចយេហិ, សេនាវសនុយ្យោធិកំ។
សុរា អង្គុលិ ហាសោ ច, អនាទរិយញ្ច ភិំសនំ;
ជោតិ នហាន ទុព្ពណ្ណំ, សាមំ អបនិធេន ច។
សញ្ចិច្ចុទកកម្មា ច, ទុដ្ឋុល្លំ ឩនវីសតិ;
ថេយ្យឥត្ថិអវទេសំ [អរិដ្ឋកំ (វិភង្គេ)], សំវាសេ នាសិតេន ច។
សហធម្មិកវិលេខា, មោហោ បហារេនុគ្គិរេ;
អមូលកញ្ច សញ្ចិច្ច, សោស្សាមិ ខិយ្យបក្កមេ។
សង្ឃេន ចីវរំ ទត្វា, បរិណាមេយ្យ បុគ្គលេ;
រញ្ញញ្ច រតនំ សន្តំ, សូចិ មញ្ចោ ច តូលិកា;
និសីទនំ កណ្ឌុច្ឆាទិ, វស្សិកា សុគតេន ចាតិ។
តេសំ វគ្គានំ ឧទ្ទានំ –
មុសា ភូតា ច ឱវាទោ, ភោជនាចេលកេន ច;
សុរា សប្បាណកា ធម្មោ, រាជវគ្គេន តេ នវាតិ។
៦. បាដិទេសនីយកណ្ឌំ
១៤៦. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ អាមិសំ បដិគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១៤៧. ភិក្ខុនិយា វោសាសន្តិយា ន និវារេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ វោសាសន្តិយោ ន និវារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៤៨. សេក្ខសម្មតេសុ កុលេសុ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ន មត្តំ ជានិត្វា បដិគ្គហេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
១៤៩. អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ។ សម្ពហុលា ភិក្ខូ អារាមេ ចោរេ បដិវសន្តេ នារោចេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ចត្តារោ បាដិទេសនីយា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
អញ្ញាតិកាយ វោសាសំ, សេក្ខអារញ្ញកេន ច;
បាដិទេសនីយា ចត្តារោ, សម្ពុទ្ធេន បកាសិតាតិ។
៧. សេខិយកណ្ឌំ
១. បរិមណ្ឌលវគ្គោ
១៥០. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តេន និវាសេន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បុរតោបិ បច្ឆតោបិ ឱលម្ពេន្តា និវាសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តេន បារុបន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បុរតោបិ បច្ឆតោបិ ឱលម្ពេន្តា បារុបិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច កាយំ វិវរិត្វា អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច កាយំ វិវរិត្វា អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថំ វា បាទំ វា កីឡាបេន្តេន អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថំ វា បាទំ វា កីឡាបេន្តេន អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ …បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តេន អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តេន អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្ខិត្តកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្ខិត្តកាយ អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
បរិមណ្ឌលវគ្គោ បឋមោ។
២. ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គោ
១៥១. អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ជគ្ឃិកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហាហសិតំ ហសន្តា អន្តរឃរេ គច្ឆិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ជគ្ឃិកាយ អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហាហសិតំ ហសន្តា អន្តរឃរេ និសីទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តេន អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តា អន្តរឃរេ គច្ឆិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តេន អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តា អន្តរឃរេ និសីទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច កាយប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច កាយប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ពាហុប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ពាហុប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សីសប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សីសប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. ខម្ភកតវគ្គោ
១៥២. អនាទរិយំ បដិច្ច ខម្ភកតេន អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ។ កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ខម្ភកតេន អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតេន អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សសីសំ បារុបិត្វា អន្តរឃរេ គច្ឆិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតេន អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សសីសំ បារុបិត្វា អន្តរឃរេ និសីទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្កុដិកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បល្លត្ថិកាយ [បល្លត្តិកាយ (ក.)] អន្តរឃរេ និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច អសក្កច្ចំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តេន បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សូបញ្ញេវ ពហុំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ថូបីកតំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ខម្ភកតវគ្គោ តតិយោ។
៤. បិណ្ឌបាតវគ្គោ
១៥៣. អនាទរិយំ បដិច្ច អសក្កច្ចំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តេន បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱមសិត្វា បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សូបញ្ញេវ ពហុំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ថូបកតោ ឱមទ្ទិត្វា បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សូបំ វា ព្យញ្ជនំ វា ឱទនេន បដិច្ឆាទេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សូបំ វា ឱទនំ វា អគិលានោ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សូបម្បិ ឱទនម្បិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ឈានសញ្ញិនា បរេសំ បត្តំ ឱលោកេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច មហន្តំ កពឡំ ករោន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ទីឃំ អាលោបំ ករោន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
បិណ្ឌបាតវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. កពឡវគ្គោ
១៥៤. អនាទរិយំ បដិច្ច អនាហដេ កពឡេ មុខទ្វារំ វិវរន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ភុញ្ជមានេន សព្ពំ ហត្ថំ មុខេ បក្ខិបន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សកពឡេន មុខេន ព្យាហរន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សកពឡេន មុខេន ព្យាហរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បិណ្ឌុក្ខេបកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច កពឡាវច្ឆេទកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច អវគណ្ឌការកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថនិទ្ធុនកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សិត្ថាវការកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ជិវ្ហានិច្ឆារកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ចបុចបុការកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
កពឡវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. សុរុសុរុវគ្គោ
១៥៥. អនាទរិយំ បដិច្ច សុរុសុរុការកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ សុរុសុរុការកំ ខីរំ បិវិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? ភគ្គេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គហេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? ភគ្គេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ទណ្ឌបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សត្ថបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច អាវុធបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
សុរុសុរុវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. បាទុកវគ្គោ
១៥៦. អនាទរិយំ បដិច្ច បាទុការុឡ្ហស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧបាហនារុឡ្ហស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច យានគតស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ , ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច សយនគតស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បល្លត្ថិកាយ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេ សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច វេឋិតសីសស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតសីសស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឆមាយំ និសីទិត្វា អាសនេ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច នីចេ អាសនេ និសីទិត្វា ឧច្ចេ អាសនេ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឋិតេន និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច បច្ឆតោ គច្ឆន្តេន បុរតោ គច្ឆន្តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧប្បថេន គច្ឆន្តេន បថេន គច្ឆន្តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឋិតេន ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ករោន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ , ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេ សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ហរិតេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស ទុក្កដំ…បេ.… កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧទកេ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ ខេឡម្បិ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
បាទុកវគ្គោ សត្តមោ។
បញ្ចសត្តតិ សេខិយា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
បរិមណ្ឌលំ បដិច្ឆន្នំ, សុសំវុតោក្ខិត្តចក្ខុ;
ឧក្ខិត្តោជ្ជគ្ឃិកា សទ្ទោ, តយោ ចេវ បចាលនា។
ខម្ភំ ឱគុណ្ឋិតោ ចេវុក្កុដិបល្លត្ថិកាយ ច;
សក្កច្ចំ បត្តសញ្ញី ច, សមសូបំ សមតិត្តិកំ [សមតិត្ថិកំ (ក.)]។
សក្កច្ចំ បត្តសញ្ញី ច, សបទានំ សមសូបកំ;
ថូបកតោ បដិច្ឆន្នំ, វិញ្ញត្តុជ្ឈានសញ្ញិនា។
ន មហន្តំ មណ្ឌលំ ទ្វារំ, សព្ពំ ហត្ថំ ន ព្យាហរេ;
ឧក្ខេបោ ឆេទនា គណ្ឌោ, ធុនំ សិត្ថាវការកំ។
ជិវ្ហានិច្ឆារកញ្ចេវ , ចបុចបុ សុរុសុរុ;
ហត្ថោ បត្តោ ច ឱដ្ឋោ ច, សាមិសំ សិត្ថកេន ច។
ឆត្តបាណិស្ស សទ្ធម្មំ, ន ទេសេន្តិ តថាគតា;
ឯវមេវ ទណ្ឌបាណិស្ស, សត្ថអាវុធបាណិនំ។
បាទុកា ឧបាហនា ចេវ, យានសេយ្យាគតស្ស ច;
បល្លត្ថិកា និសិន្នស្ស, វេឋិតោគុណ្ឋិតស្ស ច។
ឆមា នីចាសនេ ឋានេ, បច្ឆតោ ឧប្បថេន ច;
ឋិតកេន ន កាតព្ពំ, ហរិតេ ឧទកម្ហិ ចាតិ។
តេសំ វគ្គានមុទ្ទានំ –
បរិមណ្ឌលឧជ្ជគ្ឃិ, ខម្ភំ បិណ្ឌំ តថេវ ច;
កពឡា សុរុសុរុ ច, បាទុកេន ច សត្តមាតិ។
មហាវិភង្គេ កត្ថបញ្ញត្តិវារោ និដ្ឋិតោ។
២. កតាបត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
១៥៧. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អក្ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; យេភុយ្យេន ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; វដ្ដកតេ [វិវដកតេ (ស្យា.)] មុខេ អច្ឆុបន្តំ អង្គជាតំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
១៥៨. អទិន្នំ អាទិយន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អទិន្នំ អាទិយន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; អតិរេកមាសកំ វា ឩនបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; មាសកំ វា ឩនមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អទិន្នំ អាទិយន្តោ ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
១៥៩. សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ មនុស្សំ ឱទិស្ស ឱបាតំ ខណតិ ‘‘បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស – សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
១៦០. អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតិ, សោ ភិក្ខុ អរហា’’តិ ភណតិ, បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ន បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបន្តោ ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ចត្តារោ បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ
១៦១. ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតេតិ ឧបក្កមតិ មុច្ចតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ចេតេតិ ឧបក្កមតិ ន មុច្ចតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; បយោគេ ទុក្កដំ។
មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វច្ចមគ្គំ បស្សាវមគ្គំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ, អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; វច្ចមគ្គំ បស្សាវមគ្គំ ឋបេត្វា អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
អត្តកាមបារិចរិយា វណ្ណំ ភាសន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បណ្ឌកស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តិរច្ឆានគតស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិគ្គណ្ហាតិ វីមំសតិ បច្ចាហរតិ , អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បដិគ្គណ្ហាតិ វីមំសតិ ន បច្ចាហរតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; បដិគ្គណ្ហាតិ ន វីមំសតិ ន បច្ចាហរតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ការាបេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
មហល្លកំ វិហារំ ការាបេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អនោកាសំ ការាបេត្វា ចាវនាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសេន ទុក្កដស្ស; ឱកាសំ ការាបេត្វា អក្កោសាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ ឱមសវាទស្ស។
ភិក្ខុំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ អនោកាសំ ការាបេត្វា ចាវនាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសេន ទុក្កដស្ស; ឱកាសំ ការាបេត្វា អក្កោសាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ ឱមសវាទស្ស។
សង្ឃភេទកោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ភេទកានុវត្តកា ភិក្ខូ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ [សមនុភាសិយមានា (ស្យា.)] ន បដិនិស្សជ្ជន្តា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជន្តិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ទុព្ពចោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ [សមនុភាសិយមានោ (ស្យា.)] ន បដិនិស្សជ្ជន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កុលទូសកោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
តេរស សង្ឃាទិសេសា និដ្ឋិតា។
៣. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ
១. កថិនវគ្គោ
១៦២. អតិរេកចីវរំ ទសាហំ អតិក្កាមេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ឯករត្តំ តិចីវរេន វិប្បវសន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា មាសំ អតិក្កាមេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធោវាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធោវាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គណ្ហាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; គហិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិញ្ញាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា តតុត្តរិ ចីវរំ វិញ្ញាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិញ្ញាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកំ គហបតិកំ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ , បយោគេ ទុក្កដំ; វិកប្បំ អាបន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកេ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិកប្បំ អាបន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អតិរេកតិក្ខត្តុំ ចោទនាយ អតិរេកឆក្ខត្តុំ ឋានេន ចីវរំ អភិនិប្ផាទេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អភិនិប្ផាទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អភិនិប្ផាទិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
កថិនវគ្គោ បឋមោ។
២. កោសិយវគ្គោ
១៦៣. កោសិយមិស្សកំ សន្ថតំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
សុទ្ធកាឡកានំ ឯឡកលោមានំ សន្ថតំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អនាទិយិត្វា តុលំ ឱទាតានំ តុលំ គោចរិយានំ នវំ សន្ថតំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អនុវស្សំ សន្ថតំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អនាទិយិត្វា បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ នវំ និសីទនសន្ថតំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ឯឡកលោមានិ បដិគ្គហេត្វា តិយោជនំ អតិក្កាមេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ តិយោជនំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ឯឡកលោមានិ ធោវាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធោវាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធោវាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
រូបិយំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គណ្ហាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; គហិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
នានប្បការកំ រូបិយសំវោហារំ សមាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សមាបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; សមាបន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
នានប្បការកំ កយវិក្កយំ សមាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សមាបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; សមាបន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
កោសិយវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. បត្តវគ្គោ
១៦៤. អតិរេកបត្តំ ទសាហំ អតិក្កាមេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ឩនបញ្ចពន្ធនេន បត្តេន អញ្ញំ នវំ បត្តំ ចេតាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ភេសជ្ជានិ បដិគ្គហេត្វា សត្តាហំ អតិក្កាមេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អតិរេកមាសេ សេសេ គិម្ហានេ វស្សិកសាដិកចីវរំ បរិយេសន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិយេសតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិយិដ្ឋេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ ទត្វា កុបិតោ អនត្តមនោ អច្ឆិន្ទន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អច្ឆិន្ទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អច្ឆិន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
សាមំ សុត្តំ វិញ្ញាបេត្វា តន្តវាយេហិ ចីវរំ វាយាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វាយាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វាយាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកស្ស គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិកប្បំ អាបន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អច្ចេកចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
តិណ្ណំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ អន្តរឃរេ និក្ខិបិត្វា អតិរេកឆារត្តំ វិប្បវសន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ អត្តនោ បរិណាមេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិណាមេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិណាមិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
បត្តវគ្គោ តតិយោ។
តិំស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា និដ្ឋិតា។
៤. បាចិត្តិយកណ្ឌំ
១. មុសាវាទវគ្គោ
១៦៥. សម្បជានមុសាវាទំ ភាសន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? សម្បជានមុសាវាទំ ភាសន្តោ បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតិ, សោ ភិក្ខុ អរហា’’តិ ភណតិ, បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ន បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; សម្បជានមុសាវាទេ បាចិត្តិយំ – សម្បជានមុសាវាទំ ភាសន្តោ ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ឱមសន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧបសម្បន្នំ ឱមសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អនុបសម្បន្នំ ឱមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
បេសុញ្ញំ ឧបសំហរន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អនុបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វាចេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនុបសម្បន្នេន ឧត្តរិទិរត្តតិរត្តំ សហសេយ្យំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតុគាមេន សហសេយ្យំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតុគាមស្ស ឧត្តរិឆប្បញ្ចវាចាហិ ធម្មំ ទេសេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ទេសេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនុបសម្បន្នស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ភូតំ អារោចេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អារោចេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អារោចិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស ទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ អនុបសម្បន្នស្ស អារោចេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អារោចេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អារោចិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បថវិំ ខណន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខណតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បហារេ បហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មុសាវាទវគ្គោ បឋមោ។
២. ភូតគាមវគ្គោ
១៦៦. ភូតគាមំ បាតេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បាតេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បហារេ បហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អនារោបិតេ អញ្ញវាទកេ អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អារោបិតេ អញ្ញវាទកេ អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ ឧជ្ឈាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧជ្ឈាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧជ្ឈាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃិកំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា ភិសិំ វា កោច្ឆំ វា អជ្ឈោកាសេ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ លេឌ្ឌុបាតំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃិកេ វិហារេ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អនុទ្ធរិត្វា អនាបុច្ឆា បក្កមន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃិកេ វិហារេ ជានំ បុព្ពុបគតំ ភិក្ខុំ អនុបខជ្ជ សេយ្យំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ កុបិតោ អនត្តមនោ សង្ឃិកា វិហារា និក្កឌ្ឍេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និក្កឌ្ឍតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និក្កឌ្ឍិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃិកេ វិហារេ ឧបរិវេហាសកុដិយា អាហច្ចបាទកំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា អភិនិសីទន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អភិនិសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អភិនិសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទ្វត្តិបរិយាយេ អធិដ្ឋហិត្វា តតុត្តរិ អធិដ្ឋហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អធិដ្ឋេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អធិដ្ឋិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ តិណំ វា មត្តិកំ វា សិញ្ចន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សិញ្ចតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; សិញ្ចិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភូតគាមវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. ឱវាទវគ្គោ
១៦៧. អសម្មតោ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឱវទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឱវទិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឱវទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឱវទិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឱវទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឱវទិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
‘‘អាមិសហេតុ ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’តិ ភណន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភណតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ភណិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ទិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អញ្ញាតិកា ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សិព្ពេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អារាបថេ អារាបថេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អភិរុហតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អភិរុឡ្ហេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឱវាទវគ្គោ តតិយោ។
៤. ភោជនវគ្គោ
១៦៨. តតុត្តរិ អាវសថបិណ្ឌំ ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
គណភោជនំ ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរម្បរភោជនំ ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទ្វត្តិបត្តបូរេ បូវេ បដិគ្គហេត្វា តតុត្តរិ បដិគ្គណ្ហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គណ្ហាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; គហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភុត្តាវី បវារិតោ អនតិរិត្តំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ ភុត្តាវិំ បវារិតំ អនតិរិត្តេន ខាទនីយេន វា ភោជនីយេន វា អភិហដ្ឋុំ បវារេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ តស្ស វចនេន ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ភោជនបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វិកាលេ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សន្និធិការកំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បណីតភោជនានិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អទិន្នំ មុខទ្វារំ អាហារំ អាហរន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភោជនវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. អចេលកវគ្គោ
១៦៩. អចេលកស្ស, វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ទិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ – ‘‘ឯហាវុសោ, គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’’តិ តស្ស ទាបេត្វា វា អទាបេត្វា វា ឧយ្យោជេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧយ្យោជេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧយ្យោជិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សភោជនេ កុលេ អនុបខជ្ជ និសជ្ជំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតុគាមេន សទ្ធិំ រហោ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ និសជ្ជំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
និមន្តិតោ សភត្តោ សមានោ បុរេភត្តំ បច្ឆាភត្តំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ ឧម្មារំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
តតុត្តរិ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិញ្ញាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អតិរេកតិរត្តំ សេនាយ វសន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វសតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វសិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឧយ្យោធិកំ គច្ឆន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អចេលកវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. សុរាមេរយវគ្គោ
១៧០. មជ្ជំ បិវន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘បិវិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ អង្គុលិបតោទកេន ហាសេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហាសេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ហសិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឧទកេ កីឡន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហេដ្ឋាគោប្ផកេ ឧទកេ កីឡតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ឧបរិគោប្ផកេ កីឡតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនាទរិយំ ករោន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; កតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ ភិំសាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភិំសាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ភិំសាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជោតិំ សមាទហិត្វា វិសិព្ពេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សមាទហតិ , បយោគេ ទុក្កដំ; សមាទហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ នហាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនាទិយិត្វា តិណ្ណំ ទុព្ពណ្ណករណានំ អញ្ញតរំ ទុព្ពណ្ណករណំ នវំ ចីវរំ បរិភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភុត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សិក្ខមានាយ វា សាមណេរស្ស វា សាមណេរិយា វា សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភុត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស បត្តំ វា ចីវរំ វា និសីទនំ វា សូចិឃរំ វា កាយពន្ធនំ វា អបនិធេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អបនិធេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អបនិធិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សុរាមេរយវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. សប្បាណកវគ្គោ
១៧១. សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អនោទិស្ស ឱបាតំ ខណតិ – ‘‘យោ កោចិ បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; មនុស្សោ តស្មិំ បបតិត្វា មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; យក្ខោ វា បេតោ វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហោ វា តស្មិំ បបតិត្វា មរតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តិរច្ឆានគតោ តស្មិំ បបតិត្វា មរតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ជានំ សប្បាណកំ ឧទកំ បរិភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភុត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ យថាធម្មំ និហតាធិករណំ បុនកម្មាយ ឧក្កោដេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧក្កោដេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧក្កោដិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស ជានំ ទុដ្ឋុល្លំ អាបត្តិំ បដិច្ឆាទេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
ជានំ ឩនវីសតិវស្សំ បុគ្គលំ ឧបសម្បាទេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧបសម្បាទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧបសម្បាទិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ ថេយ្យសត្ថេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតុគាមេន សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ តថាវាទិនា ភិក្ខុនា អកដានុធម្មេន តំ ទិដ្ឋិំ អប្បដិនិស្សដ្ឋេន សទ្ធិំ សម្ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សម្ភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; សម្ភុត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ តថានាសិតំ សមណុទ្ទេសំ ឧបលាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧបលាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧបលាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សប្បាណកវគ្គោ សត្តមោ។
៨. សហធម្មិកវគ្គោ
១៧២. ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោ – ‘‘ន តាវាហំ, អាវុសោ, ឯតស្មិំ សិក្ខាបទេ សិក្ខិស្សាមិ យាវ ន អញ្ញំ ភិក្ខុំ ព្យត្តំ វិនយធរំ បរិបុច្ឆិស្សាមី’’តិ ភណន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភណតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ភណិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វិនយំ វិវណ្ណេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិវណ្ណេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិវណ្ណិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មោហេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អនារោបិតេ មោហេ មោហេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អារោបិតេ មោហេ មោហេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស កុបិតោ អនត្តមនោ បហារំ ទេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បហរតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បហតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។
ភិក្ខុស្ស កុបិតោ អនត្តមនោ តលសត្តិកំ ឧគ្គិរន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧគ្គិរតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧគ្គិរិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ អមូលកេន សង្ឃាទិសេសេន អនុទ្ធំសេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អនុទ្ធំសេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អនុទ្ធំសិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស សញ្ចិច្ច កុក្កុច្ចំ ឧបទហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧបទហតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧបទហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ ឧបស្សុតិំ តិដ្ឋន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘សោស្សាមី’’តិ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; យត្ថ ឋិតោ សុណាតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ធម្មិកានំ កម្មានំ ឆន្ទំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខិយ្យតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ខិយ្យិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃេ វិនិច្ឆយកថាយ វត្តមានាយ ឆន្ទំ អទត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កមន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិសាយ ហត្ថបាសំ វិជហន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; វិជហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សមគ្គេន សង្ឃេន ចីវរំ ទត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខិយ្យតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ខិយ្យិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិណាមេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិណាមិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សហធម្មិកវគ្គោ អដ្ឋមោ។
៩. រាជវគ្គោ
១៧៣. បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតោ រញ្ញោ អន្តេបុរំ បវិសន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ ឧម្មារំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
រតនំ ឧគ្គណ្ហន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គណ្ហាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; គហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា វិកាលេ គាមំ បវិសន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អដ្ឋិមយំ វា ទន្តមយំ វា វិសាណមយំ វា សូចិឃរំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បមាណាតិក្កន្តំ មញ្ចំ វា បីឋំ វា ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មញ្ចំ វា បីឋំ វា តូលោនទ្ធំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បមាណាតិក្កន្តំ និសីទនំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បមាណាតិក្កន្តំ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បមាណាតិក្កន្តំ វស្សិកសាដិកំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ចីវរំ ការាបេន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? សុគតចីវរប្បមាណំ ចីវរំ ការាបេន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ , បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – សុគតចីវរប្បមាណំ ចីវរំ ការាបេន្តោ ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
រាជវគ្គោ នវមោ។ ខុទ្ទកា និដ្ឋិតា។
៥. បាដិទេសនីយកណ្ឌំ
១៧៤. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ភិក្ខុនិយា វោសាសន្តិយា ន និវារេត្វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
សេក្ខសម្មតេសុ កុលេសុ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ចត្តារោ បាដិទេសនីយា និដ្ឋិតា។
៦. សេខិយកណ្ឌំ
១. បរិមណ្ឌលវគ្គោ
១៧៥. អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តោ និវាសេន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តោ និវាសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ – អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តោ និវាសេន្តោ ឥមំ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេន្តោ បារុបន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច កាយំ វិវរិត្វា អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច កាយំ វិវរិត្វា អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថំ វា បាទំ វា កីឡាបេន្តោ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថំ វា បាទំ វា កីឡាបេន្តោ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តោ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តោ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្ខិត្តកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្ខិត្តកាយ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
បរិមណ្ឌលវគ្គោ បឋមោ។
២. ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គោ
១៧៦. …អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ជគ្ឃិកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ជគ្ឃិកាយ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តោ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ ករោន្តោ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច កាយប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច កាយប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ពាហុប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ពាហុប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សីសប្បចាលកំ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សីសប្បចាលកំ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. ខម្ភកតវគ្គោ
១៧៧. …អនាទរិយំ បដិច្ច ខម្ភកតោ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ខម្ភកតោ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតោ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតោ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧក្កុដិកាយ អន្តរឃរេ គច្ឆន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បល្លត្ថិកាយ អន្តរឃរេ និសីទន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច អសក្កច្ចំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តោ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សូបញ្ញេវ ពហុំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ថូបីកតំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
ខម្ភកតវគ្គោ តតិយោ។
៤. បិណ្ឌបាតវគ្គោ
១៧៨. …អនាទរិយំ បដិច្ច អសក្កច្ចំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តោ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱមសិត្វា បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សូបញ្ញេវ ពហុំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ថូបកតោ ឱមទ្ទិត្វា បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សូបំ វា ព្យញ្ជនំ វា ឱទនេន បដិច្ឆាទេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សូបំ វា ឱទនំ វា អគិលានោ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧជ្ឈានសញ្ញី បរេសំ បត្តំ ឱលោកេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច មហន្តំ កពឡំ ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ទីឃំ អាលោបំ ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
បិណ្ឌបាតវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. កពឡវគ្គោ
១៧៩. …អនាទរិយំ បដិច្ច អនាហដេ កពឡេ មុខទ្វារំ វិវរន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ភុញ្ជមានោ សព្ពំ ហត្ថំ មុខេ បក្ខិបន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សកពឡេន មុខេន ព្យាហរន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បិណ្ឌុក្ខេបកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច កពឡាវច្ឆេទកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច អវគណ្ឌការកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថនិទ្ធុនកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សិត្ថាវការកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ជិវ្ហានិច្ឆារកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ចបុចបុការកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
កពឡវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. សុរុសុរុវគ្គោ
១៨០. …អនាទរិយំ បដិច្ច សុរុសុរុការកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គណ្ហន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ទណ្ឌបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សត្ថបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច អាវុធបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
សុរុសុរុវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. បាទុកវគ្គោ
១៨១. …អនាទរិយំ បដិច្ច បាទុការុឡ្ហស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧបាហនារុឡ្ហស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច យានគតស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច សយនគតស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បល្លត្ថិកាយ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច វេឋិតសីសស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឱគុណ្ឋិតសីសស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឆមាយំ និសីទិត្វា អាសនេ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច នីចេ អាសនេ និសីទិត្វា ឧច្ចេ អាសនេ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឋិតោ និសិន្នស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច បច្ឆតោ គច្ឆន្តោ បុរតោ គច្ឆន្តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឧប្បថេន គច្ឆន្តោ បថេន គច្ឆន្តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ឋិតោ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
…អនាទរិយំ បដិច្ច ហរិតេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ – អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ ឥមំ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។
បាទុកវគ្គោ សត្តមោ។
សេខិយា និដ្ឋិតា។
កតាបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ។
៣. វិបត្តិវារោ
១៨២. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជតិ – អាចារវិបត្តិំ។
វិបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ តតិយោ។
៤. សង្គហិតវារោ
១៨៣. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ តីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឯកេន អាបត្តិក្ខន្ធេន សង្គហិតា – ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។
សង្គហិតវារោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ។
៥. សមុដ្ឋានវារោ
១៨៤. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ [សមុដ្ឋហន្តិ (សី. ស្យា.)]? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។
សមុដ្ឋានវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ។
៦. អធិករណវារោ
១៨៥. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ។
អធិករណវារោ និដ្ឋិតោ ឆដ្ឋោ។
៧. សមថវារោ
១៨៦. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តស្ស អាបត្តិ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។
សមថវារោ និដ្ឋិតោ សត្តមោ។
៨. សមុច្ចយវារោ
១៨៧. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អក្ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; យេភុយ្យេន ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; វដ្ដកតេ មុខេ អច្ឆុបន្តំ អង្គជាតំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ, សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា, ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ, ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ, សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ តីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ – អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករោន្តោ ឥមំ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។
សា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជតិ, សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា, ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ, ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ, សត្តន្នំ, សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? សា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជតិ – អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឯកេន អាបត្តិក្ខន្ធេន សង្គហិតា – ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។
សមុច្ចយវារោ និដ្ឋិតោ អដ្ឋមោ។
ឥមេ អដ្ឋ វារា សជ្ឈាយមគ្គេន លិខិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
កត្ថបញ្ញត្តិ កតិ ច, វិបត្តិសង្គហេន ច;
សមុដ្ឋានាធិករណា សមថោ, សមុច្ចយេន ចាតិ។
១. កត្ថបញ្ញត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
១៨៨. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តំ, កំ អារព្ភ, កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ.… កេនាភតន្តិ?
យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សុទិន្នំ កលន្ទបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុទិន្នោ កលន្ទបុត្តោ បុរាណទុតិយិកាយ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថ បញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? សាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឧភតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ទុតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។ …បេ.…;
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
១៨៩. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន អទិន្នំ អាទិយនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៩០. សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អញ្ញមញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
១៩១. អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? វគ្គុមុទាតីរិយា ភិក្ខូ គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ចត្តារោ បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌាទិ
១៩២. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វាអសុចិំ មោចនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោ, កំ អារព្ភ, កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ.… កេនាភតន្តិ?
យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ សេយ្យសកំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា សេយ្យសកោ ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? តតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។ …បេ.…;
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ការាបនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាឡវកា ភិក្ខូ សញ្ញាចិកាយ កុដិយោ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មហល្លកំ វិហារំ ការាបនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ វិហារវត្ថុំ សោធេន្តោ អញ្ញតរំ ចេតិយរុក្ខំ ឆេទាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភិក្ខុំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សង្ឃភេទកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ទេវទត្តំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ទេវទត្តោ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស ភេទាយ បរក្កមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភេទកានុវត្តកានំ ភិក្ខូនំ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ទេវទត្តស្ស សង្ឃភេទាយ បរក្កមន្តស្ស អនុវត្តកា អហេសុំ វគ្គវាទកា, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេ សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទុព្ពចស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោ អត្តានំ អវចនីយំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កុលទូសកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អស្សជិបុនព្ពសុកេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ សង្ឃេន បព្ពាជនីយកម្មកតា ភិក្ខូ ឆន្ទគាមិតា ទោសគាមិតា មោហគាមិតា ភយគាមិតា បាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧទកេ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ ខេឡម្បិ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
កត្ថបញ្ញត្តិវារោ និដ្ឋិតោ បឋមោ។
២. កតាបត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
១៩៣. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – អក្ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; យេភុយ្យេន ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស ; វដ្ដកតេ មុខេ អច្ឆុបន្តំ អង្គជាតំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ជតុមដ្ឋកេ បាចិត្តិយំ – មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
អទិន្នំ អាទិយនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អទិន្នំ អាទិយនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; អតិរេកមាសកំ វា ឩនបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; មាសកំ វា ឩនមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អទិន្នំ អាទិយនបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ មនុស្សំ ឱទិស្ស ឱបាតំ ខណតិ ‘‘បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស – សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបនបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស, ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតិ សោ ភិក្ខុ អរហា’’តិ ភណតិ, បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ន បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបនបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ចត្តារោ បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌាទិ
១៩៤. ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ឧបក្កមិត្វា អសុចិមោចនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ចេតេតិ ឧបក្កមតិ មុច្ចតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ចេតេតិ ឧបក្កមតិ ន មុច្ចតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; បយោគេ ទុក្កដំ – ឧបក្កមិត្វា អសុចិមោចនបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនបច្ចយា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អង្គុលិបតោទកេ បាចិត្តិយំ – កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនបច្ចយា ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – វច្ចមគ្គំ បស្សាវមគ្គំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; វច្ចមគ្គំ បស្សាវមគ្គំ ឋបេត្វា អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធំ អាទិស្ស វណ្ណម្បិ ភណតិ អវណ្ណម្បិ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បណ្ឌកស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តិរច្ឆានគតស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – បដិគ្គណ្ហាតិ វីមំសតិ បច្ចាហរតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បដិគ្គណ្ហាតិ វីមំសតិ ន បច្ចាហរតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; បដិគ្គណ្ហាតិ ន វីមំសតិ ន បច្ចាហរតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ការាបនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ [ឯកបិណ្ឌេ (ស្យា.)] អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
មហល្លកំ វិហារំ ការាបនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – អនោកាសំ ការាបេត្វា ចាវនាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសេន ទុក្កដស្ស; ឱកាសំ ការាបេត្វា អក្កោសាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ ឱមសវាទស្ស។
ភិក្ខុំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – អនោកាសំ ការាបេត្វា ចាវនាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសេន ទុក្កដស្ស; ឱកាសំ ការាបេត្វា អក្កោសាធិប្បាយោ វទេតិ, អាបត្តិ ឱមសវាទស្ស។
សង្ឃភេទកោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ភេទកានុវត្តកា ភិក្ខូ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ទុព្ពចោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កុលទូសកោ ភិក្ខុ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ – អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ឥមំ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។
កតាបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ។
៣. វិបត្តិវារោ
១៩៥. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ សិយា អាចារវិបត្តិំ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជតិ – អាចារវិបត្តិំ។
វិបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ តតិយោ។
៤. សង្គហិតវារោ
១៩៦. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ចតូហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឯកេន អាបត្តិក្ខន្ធេន សង្គហិតា – ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។
សង្គហិតវារោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ។
៥. សមុដ្ឋានវារោ
១៩៧. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
សមុដ្ឋានវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ។
៦. អធិករណវារោ
១៩៨. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ។
អធិករណវារោ និដ្ឋិតោ ឆដ្ឋោ។
៧. សមថវារោ
១៩៩. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច; សិយា សម្មុខាវិនយេន តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា អាបត្តិ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ចាតិ។
សមថវារោ និដ្ឋិតោ សត្តមោ។
៨. សមុច្ចយវារោ
២០០. មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អក្ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; យេភុយ្យេន ខាយិតេ សរីរេ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; វដ្ដកតេ មុខេ អច្ឆុបន្តំ អង្គជាតំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ជតុមដ្ឋកេ បាចិត្តិយំ – មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ សិយា អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ចតូហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ, តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច, បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ ទុក្កដំ – អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ឥមំ ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ សា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជតិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? សា អាបត្តិ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជតិ – អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឯកេន អាបត្តិក្ខន្ធេន សង្គហិតា – ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ចាតិ។
សមុច្ចយវារោ និដ្ឋិតោ អដ្ឋមោ។
អដ្ឋបច្ចយវារា និដ្ឋិតា។
មហាវិភង្គេ សោឡសមហាវារា និដ្ឋិតា។
ភិក្ខុវិភង្គមហាវារោ និដ្ឋិតោ។
ភិក្ខុនីវិភង្គោ
១. កត្ថបញ្ញត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
២០១. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ភិក្ខុនីនំ បញ្ចមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តំ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ? អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តិ? សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តិ? ចតុន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នំ? កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ? ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោ? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ? កោ តត្ថ វិនយោ? កោ តត្ថ អភិវិនយោ? កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ? កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខំ? កា វិបត្តិ? កា សម្បត្តិ? កា បដិបត្តិ? កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ភិក្ខុនីនំ បញ្ចមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តំ? កា សិក្ខន្តិ? កា សិក្ខិតសិក្ខា? កត្ថ ឋិតំ? កា ធារេន្តិ? កស្ស វចនំ? កេនាភតន្តិ?
២០២. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ភិក្ខុនីនំ បញ្ចមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ , បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ ចតុន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ទុតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេ សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណន្តិ? អាបត្តាធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច។ កោ តត្ថ វិនយោ, កោ តត្ថ អភិវិនយោតិ? បញ្ញត្តិ វិនយោ, វិភត្តិ អភិវិនយោ។ កិំ តត្ថ បាតិមោក្ខំ, កិំ តត្ថ អធិបាតិមោក្ខន្តិ? បញ្ញត្តិ បាតិមោក្ខំ, វិភត្តិ អធិបាតិមោក្ខំ។ កា វិបត្តីតិ? អសំវរោ វិបត្តិ។ កា សម្បត្តីតិ ? សំវរោ សម្បត្តិ។ កា បដិបត្តីតិ? ន ឯវរូបំ ករិស្សាមីតិ យាវជីវំ អាបាណកោដិកំ សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ។ [អ. និ. ១០.៣១] កតិ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ភិក្ខុនីនំ បញ្ចមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តន្តិ? ទស អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា ភិក្ខុនីនំ បញ្ចមំ បារាជិកំ បញ្ញត្តំ – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ, ទុម្មង្កូនំ ភិក្ខុនីនំ និគ្គហាយ, បេសលានំ ភិក្ខុនីនំ ផាសុវិហារាយ, ទិដ្ឋធម្មិកានំ អាសវានំ សំវរាយ, សម្បរាយិកានំ អាសវានំ បដិឃាតាយ, អប្បសន្នានំ បសាទាយ, បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា, វិនយានុគ្គហាយ។ កា សិក្ខន្តីតិ? សេក្ខា ច បុថុជ្ជនកល្យាណិកា ច សិក្ខន្តិ។ កា សិក្ខិតសិក្ខាតិ? អរហន្តិយោ [អរហន្តា (ក.)] សិក្ខិតសិក្ខា។ កត្ថ ឋិតន្តិ? សិក្ខាកាមាសុ ឋិតំ។ កា ធារេន្តីតិ? យាសំ វត្តតិ តា ធារេន្តិ។ កស្ស វចនន្តិ? ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។ កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។
តតោ មហិន្ទោ ឥដ្ដិយោ, ឧត្តិយោ សម្ពលោ តថា;
ភទ្ទនាមោ ច បណ្ឌិតោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, ជម្ពុទីបា ឥធាគតា;
វិនយំ តេ វាចយិំសុ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយា។
និកាយេ បញ្ច វាចេសុំ, សត្ត ចេវ បករណេ;
តតោ អរិដ្ឋោ មេធាវី, តិស្សទត្តោ ច បណ្ឌិតោ។
វិសារទោ កាឡសុមនោ, ថេរោ ច ទីឃនាមកោ;
ទីឃសុមនោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ កាឡសុមនោ, នាគត្ថេរោ ច ពុទ្ធរក្ខិតោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, ទេវត្ថេរោ ច បណ្ឌិតោ។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
ពហុស្សុតោ ចូឡនាគោ, គជោវ ទុប្បធំសិយោ។
ធម្មបាលិតនាមោ ច, រោហណេ សាធុបូជិតោ;
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, ខេមនាមោ តិបេដកោ។
ទីបេ តារករាជាវ បញ្ញាយ អតិរោចថ;
ឧបតិស្សោ ច មេធាវី, ផុស្សទេវោ មហាកថី។
បុនទេវ សុមនោ មេធាវី, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
មហាកថី មហាសិវោ, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
បុនទេវ ឧបាលិ មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
មហានាគោ មហាបញ្ញោ, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
បុនទេវ អភយោ មេធាវី, បិដកេ សព្ពត្ថ កោវិទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ។
តស្ស សិស្សោ មហាបញ្ញោ, បុប្ផនាមោ ពហុស្សុតោ;
សាសនំ អនុរក្ខន្តោ, ជម្ពុទីបេ បតិដ្ឋិតោ។
ចូឡាភយោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
តិស្សត្ថេរោ ច មេធាវី, សទ្ធម្មវំសកោវិទោ។
ចូឡទេវោ ច មេធាវី, វិនយេ ច វិសារទោ;
សិវត្ថេរោ ច មេធាវី, វិនយេ សព្ពត្ថ កោវិទោ។
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
២០៣. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ភិក្ខុនីនំ ឆដ្ឋំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ អជ្ឈាបន្នំ ភិក្ខុនិំ នេវត្តនា បដិចោទេសិ គណស្ស អារោចេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២០៤. ភិក្ខុនីនំ សត្តមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ អរិដ្ឋំ ភិក្ខុំ គទ្ធពាធិបុព្ពំ អនុវត្តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
២០៥. ភិក្ខុនីនំ អដ្ឋមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
អដ្ឋ បារាជិកា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
មេថុនាទិន្នាទានញ្ច , មនុស្សវិគ្គហុត្តរិ;
កាយសំសគ្គំ ឆាទេតិ, ឧក្ខិត្តា អដ្ឋ វត្ថុកា;
បញ្ញាបេសិ មហាវីរោ, ឆេជ្ជវត្ថូ អសំសយាតិ។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ
២០៦. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧស្សយវាទិកាយ ភិក្ខុនិយា អឌ្ឌំ ករោន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ.… កេនាភតន្តិ?
២០៧. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧស្សយវាទិកាយ ភិក្ខុនិយា អឌ្ឌំ ករោន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឧស្សយវាទិកា វិហរិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ ចតុន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? តតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។ …បេ.…;
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
២០៨. ចោរិំ វុដ្ឋាបេន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចោរិំ វុដ្ឋាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២០៩. ឯកាយ គាមន្តរំ គច្ឆន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ឯកា គាមន្តរំ គច្ឆិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, តិស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
២១០. សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារេន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
២១១. អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ អាមិសំ បដិគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
២១២. ‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា, តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ ឧយ្យោជេន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អរព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី –‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា, តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ ឧយ្យោជេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
២១៣. កុបិតាយ អនត្តមនាយ ភិក្ខុនិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី កុបិតា អនត្តមនា ឯវំ អវច – ‘‘ពុទ្ធំ បច្ចាចិក្ខាមិ, ធម្មំ បច្ចាចិក្ខាមិ, សង្ឃំ បច្ចាចិក្ខាមិ, សិក្ខំ បច្ចាចិក្ខាមី’’តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
២១៤. កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតាយ ភិក្ខុនិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតា កុបិតា អនត្តមនា ឯវំ អវច – ‘‘ឆន្ទគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, ទោសគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, មោហគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, ភយគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ’’តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
២១៥. សំសដ្ឋានំ ភិក្ខុនីនំ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តីនំ សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ សំសដ្ឋា វិហរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
២១៦. ‘‘សំសដ្ឋាវ, អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ។ មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេន្តិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘សំសដ្ឋាវ អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ, មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
ទស សង្ឃាទិសេសា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
ឧស្សយចោរិ គាមន្តំ, ឧក្ខិត្តំ ខាទនេន ច;
កិំ តេ កុបិតា កិស្មិញ្ចិ, សំសដ្ឋា ញាយតេ ទសាតិ។
៣. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ
២១៧. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន បត្តសន្និចយំ ករោន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ បត្តសន្និចយំ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថំ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អតិរេកចតុក្កំសបរមំ គរុបាវុរណំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ កម្ពលំ វិញ្ញាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ លហុបាវុរណំ ចេតាបេន្តិយា និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ ខោមំ វិញ្ញាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ …បេ.…។
ទ្វាទស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
បត្តំ អកាលំ កាលញ្ច, បរិវត្តេ ច វិញ្ញាបេ;
ចេតាបេត្វា អញ្ញទត្ថិ, សង្ឃិកញ្ច មហាជនិកំ;
សញ្ញាចិកា បុគ្គលិកា, ចតុក្កំសឌ្ឍតេយ្យកាតិ។
៤. បាចិត្តិយកណ្ឌំ
១. លសុណវគ្គោ
២១៨. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន លសុណំ ខាទន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ន មត្តំ ជានិត្វា លសុណំ ហរាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
តលឃាតកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ ? ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ តលឃាតកំ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
ជតុមដ្ឋកេ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
អតិរេកទ្វង្គុលបព្ពបរមំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន ច វិធូបនេន ច ឧបតិដ្ឋិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា តិរោកុដ្ដេ [តិរោកុឌ្ឌេ (សី. ស្យា.)] ឆឌ្ឌេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ឧច្ចារំ [ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ (ក.)] តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា ហរិតេ ឆឌ្ឌេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ ហរិតេ ឆឌ្ឌេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
នច្ចំ វា គីតំ វា វាទិតំ វា ទស្សនាយ គច្ឆន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ អគមំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
លសុណវគ្គោ បឋមោ។
២. រត្តន្ធការវគ្គោ
២១៩. រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកាយ សន្តិដ្ឋន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ថេយ្យសត្ថកេ…បេ.…។
បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកាយ សន្តិដ្ឋន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ថេយ្យសត្ថកេ…បេ.…។
អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកាយ សន្តិដ្ឋន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ថេយ្យសត្ថកេ…បេ.…។
រថិកា វា [រថិយាយ វា (ក.)] ព្យូហេ វា សិង្ឃាដកេ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកាយ សន្តិដ្ឋន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ថេយ្យសត្ថកេ…បេ.…។
បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កាមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អត្តានំ វា បរំ វា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
រត្តន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. នហានវគ្គោ
២២០. នគ្គាយ នហាយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ នគ្គា នហាយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
បមាណាតិក្កន្តំ ឧទកសាដិកំ ការាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា នេវ សិព្ពេន្តិយា ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពេសិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ កថិនកេ…បេ.…។
ចីវរសង្កមនីយំ ធារេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អញ្ញតរាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ។ សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សមណចីវរំ ទេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សមណចីវរំ អទាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
នហានវគ្គោ តតិយោ។
៤. តុវដ្ដវគ្គោ
២២១. ទ្វិន្នំ ភិក្ខុនីនំ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេន្តីនំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ទ្វិន្នំ ភិក្ខុនីនំ ឯកត្ថរណបាវុរណេ តុវដ្ដេន្តីនំ បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេន្តិយា ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេសិ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតាយ អនត្តមនាយ និក្កឌ្ឍន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សំសដ្ឋាយ ភិក្ខុនិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកាយ ចារិកំ ចរន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកាយោ ចារិកំ ចរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកាយ ចារិកំ ចរន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកាយោ ចារិកំ ចរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
វស្សំវុដ្ឋាយ [វស្សំវុត្ថាយ (សី. ស្យា.)] ភិក្ខុនិយា ចារិកំ ន បក្កមន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វស្សំវុដ្ឋា ចារិកំ ន បក្កមិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
តុវដ្ដវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. ចិត្តាគារវគ្គោ
២២២. រាជាគារំ វា ចិត្តាគារំ វា អារាមំ វា ឧយ្យានំ វា បោក្ខរណិំ វា ទស្សនាយ គច្ឆន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ រាជាគារម្បិ ចិត្តាគារម្បិ ទស្សនាយ អគមំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
អាសន្ទិំ វា បល្លង្កំ វា បរិភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
សុត្តំ កន្តន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គិហិវេយ្យាវច្ចំ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា ‘‘ឯហាយ្យេ ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ វុច្ចមានាយ ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា នេវ វូបសមេន្តិយា ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា – ‘‘ឯហាយ្យេ, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ វុច្ចមានា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា នេវ វូបសមេសិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សហត្ថា ខាទនីយម្បិ ភោជនីយម្បិ អទាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កាមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – បទសោធម្មេ…បេ.…។
តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – បទសោធម្មេ…បេ.…។
ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. អារាមវគ្គោ
២២៣. ជានំ សភិក្ខុកំ អារាមំ អនាបុច្ឆា បវិសន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារាមំ អនាបុច្ឆា បវិសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
ភិក្ខុំ អក្កោសន្តិយា បរិភាសន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ អក្កោសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ចណ្ឌីកតាយ គណំ បរិភាសន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចណ្ឌីកតាយ គណំ បរិភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
និមន្តិតាយ វា បវារិតាយ វា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អញ្ញត្រ ភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ភុត្តាវិនិយោ បវារិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កុលំ មច្ឆរាយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី កុលំ មច្ឆរាយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
វស្សំវុដ្ឋាយ ភិក្ខុនិយា ឧភតោសង្ឃេ តីហិ ឋានេហិ ន បវារេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុសង្ឃំ [ភិក្ខុនិសំឃេ (ក.)] ន បវារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា ន គច្ឆន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សក្កេសុ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆន្តិយា ឱវាទម្បិ ន យាចន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆិំសុ ឱវាទម្បិ ន យាចិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ វា រុធិតំ [រុហិតំ (សី. ស្យា.)] វា អនបលោកេត្វា សង្ឃំ វា គណំ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកាយ ភេទាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
អារាមវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. គព្ភិនីវគ្គោ
២២៤. គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេសុំ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហន្តិយា ន អនុគ្គណ្ហាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គហេសិ ន អនុគ្គណ្ហាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេន្តិយា ន វូបកាសាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេសិ ន វូបកាសាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
គព្ភិនិវគ្គោ សត្តមោ។
៨. កុមារីភូតវគ្គោ
២២៥. ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឩនទ្វាទសវស្សាយ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ សង្ឃេន អសម្មតាយ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ទុតិយបារាជិកេ…បេ.…។
‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’’តិ វុច្ចមានាយ ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’’តិ វុច្ចមានា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេន្តិយា ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេសិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ អកាសិ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេន្តិយា ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេសិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មាតាបិតូហិ វា សាមិកេន វា អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី មាតាបិតូហិបិ សាមិកេនាបិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេសិ , តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កុមារីភូតវគ្គោ អដ្ឋមោ។
៩. ឆត្តុបាហនវគ្គោ
២២៦. ឆត្តុបាហនំ ធារេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
យានេន យាយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
សង្ឃាណិំ ធារេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី សង្ឃាណិំ ធារេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ឥត្ថាលង្ការំ ធារេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
គន្ធវណ្ណកេន នហាយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិយា បរិមទ្ទាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេសុំ បរិមទ្ទាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
សិក្ខមានា ឧម្មទ្ទាបេន្តិយា បរិមទ្ទាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ សិក្ខមានាយ ឧម្មទ្ទាបេសុំ បរិមទ្ទាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
សាមណេរិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិយា បរិមទ្ទាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ សាមណេរិយា ឧម្មទ្ទាបេសុំ បរិមទ្ទាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិយា បរិមទ្ទាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេសុំ បរិមទ្ទាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – ឯឡកលោមកេ…បេ.…។
ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – កថិនកេ…បេ.…។
អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – បទសោធម្មេ…បេ.…។
អសង្កច្ចិកាយ [អសង្កច្ឆិកាយ (ស្យា.)] គាមំ បវិសន្តិយា បាចិត្តិយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា គាមំ បាវិសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ឆត្តុបាហនវគ្គោ នវមោ។
នវវគ្គខុទ្ទកា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
លសុណំ សំហរេ លោមំ, តលមដ្ឋញ្ច សុទ្ធិកំ;
ភុញ្ជន្តាមកធញ្ញានំ, ទ្វេ វិឃាសេន ទស្សនា។
អន្ធការេ បដិច្ឆន្នេ, អជ្ឈោកាសេ រថិកាយ ច;
បុរេ បច្ឆា វិកាលេ ច, ទុគ្គហិ និរយេ វធិ។
នគ្គោទកា វិសិព្ពេត្វា, បញ្ចាហិកំ សង្កមនីយំ;
គណំ វិភង្គសមណំ, ទុព្ពលំ កថិនេន ច។
ឯកមញ្ចត្ថរណេន, សញ្ចិច្ច សហជីវិនី;
ទត្វា សំសដ្ឋអន្តោ ច, តិរោវស្សំ ន បក្កមេ។
រាជា អាសន្ទិ សុត្តញ្ច, គិហិ វូបសមេន ច;
ទទេ ចីវរាវសថំ, បរិយាបុណញ្ច វាចយេ។
អារាមក្កោសចណ្ឌី ច, ភុញ្ជេយ្យ កុលមច្ឆរី;
វាសេ បវារណោវាទំ, ទ្វេ ធម្មា បសាខេន ច។
គព្ភី បាយន្តី ឆ ធម្មេ, អសម្មតូនទ្វាទស;
បរិបុណ្ណញ្ច សង្ឃេន, សហ វុដ្ឋា ឆ បញ្ច ច។
កុមារី ទ្វេ ច សង្ឃេន, ទ្វាទស សម្មតេន ច;
អលំ សចេ ច ទ្វេវស្សំ, សំសដ្ឋា សាមិកេន ច។
បារិវាសិកានុវស្សំ, ទុវេ វុដ្ឋាបនេន ច;
ឆត្តយានេន សង្ឃាណិ, ឥត្ថាលង្ការវណ្ណកេ។
បិញ្ញាកភិក្ខុនី ចេវ, សិក្ខា ច សាមណេរិកា;
គិហិ ភិក្ខុស្ស បុរតោ, អនោកាសំ សង្កច្ចិកាតិ។
តេសំ វគ្គានំ ឧទ្ទានំ –
លសុណន្ធការា ន្ហានា, តុវដ្ដា ចិត្តគារកា;
អារាមំ គព្ភិនី ចេវ, កុមារី ឆត្តុបាហនាតិ។
៥. បាដិទេសនីយកណ្ឌំ
២២៧. សប្បិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សប្បិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
តេលំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តេលំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មធុំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ មធុំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ផាណិតំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ផាណិតំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មច្ឆំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ មច្ឆំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
មំសំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ។ មំសំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ខីរំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ខីរំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
អដ្ឋ បាដិទេសនីយា និដ្ឋិតា។
តស្សុទ្ទានំ –
សប្បិំ តេលំ មធុញ្ចេវ, ផាណិតំ មច្ឆមេវ ច;
មំសំ ខីរំ ទធិញ្ចាបិ, វិញ្ញាបេត្វាន ភិក្ខុនី;
បាដិទេសនីយា អដ្ឋ, សយំ ពុទ្ធេន ទេសិតាតិ។
យេ សិក្ខាបទា ភិក្ខុវិភង្គេ វិត្ថារិតា តេ សំខិត្តា
ភិក្ខុនិវិភង្គេ។
កត្ថបញ្ញត្តិវារោ និដ្ឋិតោ បឋមោ។
២. កតាបត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
២២៨. អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ឧព្ភក្ខកំ អធោជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកា ភិក្ខុនី វជ្ជំ បដិច្ឆាទេន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកា ភិក្ខុនី វជ្ជំ បដិច្ឆាទេន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; វេមតិកា បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អាចារវិបត្តិំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកា ភិក្ខុនី វជ្ជំ បដិច្ឆាទេន្តី ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បារាជិកស្ស – ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បុរិសេន – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ឱកាសំ [ឥត្ថន្នាមំ គហនំ (សី.), ឥត្ថន្នាមំ គព្ភំ (ស្យា.)] អាគច្ឆា’’តិ វុត្តា គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ ឱក្កន្តមត្តេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស – អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេន្តី ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ
២២៩. ឧស្សយវាទិកា ភិក្ខុនី អឌ្ឌំ ករោន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឯកស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អឌ្ឌបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ចោរិំ វុដ្ឋាបេន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ឯកា គាមន្តរំ គច្ឆន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស ។
សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារេន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ឧទកទន្តបោនំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា, តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ ឧយ្យោជេន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ តស្សា វចនេន ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ភោជនបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កុបិតា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា ; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
សំសដ្ឋា ភិក្ខុនិយោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិយោ តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជន្តិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
‘‘សំសដ្ឋាវ, អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ។ មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេន្តី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
សង្ឃាទិសេសា និដ្ឋិតា។
៣. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ
២៣០. បត្តសន្និចយំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភាជាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ភាជាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អច្ឆិន្ទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អច្ឆិន្នេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វិញ្ញាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញទត្ថិកេ បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សំយាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សំយាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេ បុគ្គលិកេន សំយាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អតិរេកចតុក្កំសបរមំ គរុបាវុរណំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ លហុបាវុរណំ ចេតាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ចេតាបិតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា និដ្ឋិតា។
៤. បាចិត្តិយកណ្ឌំ
១. លសុណវគ្គោ
២៣១. លសុណំ ខាទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខាទិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ សំហរាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; សំហរាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
តលឃាតកំ ករោន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; កតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ជតុមដ្ឋកំ អាទិយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អាទិយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ, អាទិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អតិរេកទ្វង្គុលបព្ពបរមំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អាទិយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អាទិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា តិរោកុដ្ដេ វា តិរោបាការេ វា ឆឌ្ឌេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឆឌ្ឌេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឆឌ្ឌិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា ហរិតេ ឆឌ្ឌេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឆឌ្ឌេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឆឌ្ឌិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
នច្ចំ វា គីតំ វា វាទិតំ វា ទស្សនាយ គច្ឆន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; យត្ថ ឋិតា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
លសុណវគ្គោ បឋមោ។
២. រត្តន្ធការវគ្គោ
២៣២. រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
រថិកាយ វា ព្យូហេ វា សិង្ឃាដកេ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ អនោវស្សកំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អភិនិសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អភិនិសិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧជ្ឈាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧជ្ឈាបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អត្តានំ វា បរំ វា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អភិសបតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អភិសបិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វធតិ រោទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; វធតិ ន រោទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
រត្តន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ។
៣. នហានវគ្គោ
២៣៣. នគ្គា នហាយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ នហាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បមាណាតិក្កន្តំ ឧទកសាដិកំ ការាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ការាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ការាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា នេវ សិព្ពេន្តី ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ អតិក្កាមេន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។ ចីវរសង្កមនីយំ ធារេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធារេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធារិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករោន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; កតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិពាហតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិពាហិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សមណចីវរំ ទេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ទិន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទុព្ពលចីវរបច្ចាសា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អតិក្កាមេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អតិក្កាមិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិពាហតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិពាហិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
នហានវគ្គោ តតិយោ។
៤. តុវដ្ដវគ្គោ
២៣៤. ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេន្តិយោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជន្តិ។ និបជ្ជន្តិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និបន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេន្តិយោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជន្តិ។ និបជ្ជន្តិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និបន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; កតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេន្តី ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
ភិក្ខុនិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និក្កឌ្ឍតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និក្កឌ្ឍិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សំសដ្ឋា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បដិបជ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បដិបន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុនី ចារិកំ ន បក្កមន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
តុវដ្ដវគ្គោ ចតុត្ថោ។
៥. ចិត្តាគារវគ្គោ
២៣៥. រាជាគារំ វា ចិត្តាគារំ វា អារាមំ វា ឧយ្យានំ វា បោក្ខរណិំ វា ទស្សនាយ គច្ឆន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; យត្ថ ឋិតា បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អាសន្ទិំ វា បល្លង្កំ វា បរិភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភុត្តេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សុត្តំ កន្តន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ កន្តតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧជ្ជវុជ្ជវេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករោន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; កតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា – ‘‘ឯហាយ្យេ ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ វុច្ចមានា – ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា នេវ វូបសមេន្តី ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ទេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ទិន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភុញ្ជតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភុត្តេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិយាបុណាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វាចេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ។
៦. អារាមវគ្គោ
២៣៦. ជានំ សភិក្ខុកំ អារាមំ អនាបុច្ឆា បវិសន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុំ អក្កោសន្តី បរិភាសន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អក្កោសតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; អក្កោសិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បរិភាសតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បរិភាសិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
និមន្តិតា វា បវារិតា វា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
កុលំ មច្ឆរាយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ មច្ឆរាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; មច្ឆរិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ សេនាសនំ បញ្ញបេតិ បានីយំ បរិភោជនីយំ ឧបដ្ឋបេតិ បរិវេណំ សម្មជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; សហ អរុណុគ្គមនា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុនី ឧភតោសង្ឃេ តីហិ ឋានេហិ ន បវារេន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា ន គច្ឆន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆន្តី ឱវាទម្បិ ន យាចន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ វា រុធិតំ វា អនបលោកេត្វា សង្ឃំ វា គណំ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភេទាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ភិន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អារាមវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
៧. គព្ភិនីវគ្គោ
២៣៧. គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហន្តី នានុគ្គណ្ហាបេន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេន្តី ន វូបកាសាបេន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
គព្ភិនីវគ្គោ សត្តមោ។
៨. កុមារីភូតវគ្គោ
២៣៨. ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’’តិ វុច្ចមានា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ខិយ្យតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ខិយ្យិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេន្តី ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា នេវ វុដ្ឋាបេន្តី ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោន្តី ឯកំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ។ បាចិត្តិយំ។
បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
មាតាបិតូហិ វា សាមិកេន វា អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
បារិវាសិកឆន្ទទានេ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ វុដ្ឋាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; វុដ្ឋាបិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
កុមារីភូតវគ្គោ អដ្ឋមោ។
៩. ឆត្តុបាហនវគ្គោ
២៣៩. ឆត្តុបាហនំ ធារេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធារេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធារិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
យានេន យាយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ យាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; យាយិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សង្ឃាណិំ ធារេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធារេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធារិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឥត្ថាលង្ការំ ធារេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ធារេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ធារិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
គន្ធវណ្ណកេន នហាយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ នហាយតិ , បយោគេ ទុក្កដំ; នហានបរិយោសានេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ នហាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; នហានបរិយោសានេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តី បរិមទ្ទាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧម្មទ្ទាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧម្មទ្ទិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សិក្ខមានាយ ឧម្មទ្ទាបេន្តី បរិមទ្ទាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧម្មទ្ទាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧម្មទ្ទិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
សាមណេរិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តី បរិមទ្ទាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧម្មទ្ទាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧម្មទ្ទិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តី បរិមទ្ទាបេន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧម្មទ្ទាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឧម្មទ្ទិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ និសីទតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; និសិន្នេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បុច្ឆតិ, បយោគេ ទុក្កដំ; បុច្ឆិតេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
អសង្កច្ចិកា គាមំ បវិសន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។
ឆត្តុបាហនវគ្គោ នវមោ។
ខុទ្ទកំ និដ្ឋិតំ។
៥. បាដិទេសនីយកណ្ឌំ
២៤០. សប្បិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
តេលំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
មធុំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
ផាណិតំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
មច្ឆំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
មំសំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
ខីរំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស។
អដ្ឋ បាដិទេសនីយា និដ្ឋិតា។
កតាបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ។
៣. វិបត្តិវារោ
២៤១. អវស្សុតា ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជន្តិ – អាចារវិបត្តិំ។
វិបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ តតិយោ។
៤. សង្គហវារោ
២៤២. អវស្សុតា ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ តីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ទ្វីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។
សង្គហវារោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ។
៥. សមុដ្ឋានវារោ
២៤៣. អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ។
សមុដ្ឋានវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ។
៦. អធិករណវារោ
២៤៤. អវស្សុតា ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ – អាបត្តាធិករណំ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ – អាបត្តាធិករណំ។
អធិករណវារោ និដ្ឋិតោ ឆដ្ឋោ។
៧. សមថវារោ
២៤៥. អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។
សមថវារោ និដ្ឋិតោ សត្តមោ។
៨. សមុច្ចយវារោ
២៤៦. អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ឧព្ភក្ខកំ អធោជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយន្តី ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ តីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តី ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជន្តិ – អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ទ្វីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋន្តិ ន វាចតោ ន ចិត្តតោ, សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋន្តិ ន ចិត្តតោ, សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ ន វាចតោ, សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ – អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។
សមុច្ចយវារោ និដ្ឋិតោ អដ្ឋមោ។
១. កត្ថបញ្ញត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
២៤៧. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តំ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ.… កេនាភតន្តិ?
យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ ចតុន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ? កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ទុតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ ? បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ.… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។ …បេ.…;
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
វជ្ជប្បដិច្ឆាទនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ អជ្ឈាបន្នំ ភិក្ខុនិំ នេវត្តនា បដិចោទេសិ ន គណស្ស អារោចេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ អរិដ្ឋំ ភិក្ខុំ គទ្ធពាធិបុព្ពំ អនុវត្តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរណបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌាទិ
២៤៨. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧស្សយវាទិកាយ ភិក្ខុនិយា អឌ្ឌំ ករណបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោ? កំ អារព្ភ? កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ.… កេនាភតន្តិ?
យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧស្សយវាទិកាយ ភិក្ខុនិយា អឌ្ឌំ ករណបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឧស្សយវាទិកា វិហរិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ។ អនុបញ្ញត្តិ អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ។ សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ។ សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ។ ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ។ ចតុន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ។ កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? តតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ។ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –
ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;
មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ។ …បេ.…;
ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;
វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ។
ចោរិំ វុដ្ឋាបនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចោរិំ វុដ្ឋាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ទ្វីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
ឯកា គាមន្តរំ គមនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ឯកា គាមន្តរំ គច្ឆិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, តិស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារណបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ អាមិសំ បដិគ្គហេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – បឋមបារាជិកេ…បេ.…។
‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ ឧយ្យោជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អញ្ញតរា ភិក្ខុនី – ‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ ឧយ្យោជេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.…។
កុបិតាយ អនត្តមនាយ ភិក្ខុនិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី កុបិតា អនត្តមនា ឯវំ អវច – ‘‘ពុទ្ធំ បច្ចាចិក្ខាមិ, ធម្មំ បច្ចាចិក្ខាមិ, សង្ឃំ បច្ចាចិក្ខាមិ, សិក្ខំ បច្ចាចិក្ខាមី’’តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតាយ ភិក្ខុនិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតា កុបិតា អនត្តមនា ឯវំ អវច – ‘‘ឆន្ទគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, ទោសគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, មោហគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ, ភយគាមិនិយោ ច ភិក្ខុនិយោ’’តិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
សំសដ្ឋានំ ភិក្ខុនីនំ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ សំសដ្ឋា វិហរិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
‘‘សំសដ្ឋា , អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ។ មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេន្តិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ។ កំ អារព្ភាតិ? ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘សំសដ្ឋាវ អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ។ មា តម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – ធុរនិក្ខេបេ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា បាដិទេសនីយំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ។ កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ។ កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ។ ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ.… ។
កត្ថបញ្ញត្តិវារោ និដ្ឋិតោ បឋមោ។
២. កតាបត្តិវារោ
១. បារាជិកកណ្ឌំ
២៤៩. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អង្គុលិបតោទកេ បាចិត្តិយំ – កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
វជ្ជប្បដិច្ឆាទនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? វជ្ជប្បដិច្ឆាទនបច្ចយា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភិក្ខុនី ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ [ធម្មំ អជ្ឈាបន្នំ (ស្យា.)] បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; វេមតិកា បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ភិក្ខុ សង្ឃាទិសេសំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អាចារវិបត្តិំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – វជ្ជប្បដិច្ឆាទនបច្ចយា ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជតិ, ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភេទកានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរណបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ បុរិសេន – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ឱកាសំ អាគច្ឆា’’តិ វុត្តា គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ ឱក្កន្តមត្តេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស – អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរណបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
បារាជិកា និដ្ឋិតា។
២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌាទិ
២៥០. ឧស្សយវាទិកា ភិក្ខុនី អឌ្ឌំ ករណបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ឯកស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; ទុតិយស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អឌ្ឌបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ចោរិំ វុដ្ឋាបនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ឯកា គាមន្តរំ គមនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
សមគ្គេន សង្ឃេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន អនបលោកេត្វា ការកសង្ឃំ អនញ្ញាយ គណស្ស ឆន្ទំ ឱសារណបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ‘‘ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ឧទកទន្តបោនំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។
‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា! ឥង្ឃ, អយ្យេ, យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ, ឧយ្យោជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ តស្សា វចនេន ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ភោជនបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កុបិតា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
សំសដ្ឋា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
‘‘សំសដ្ឋាវ, អយ្យេ, តុម្ហេ វិហរថ, មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិ ឧយ្យោជេន្តី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។
ទស សង្ឃាទិសេសា និដ្ឋិតា…បេ.…។
(យថា ហេដ្ឋា តថា វិត្ថារេតព្ពា បច្ចយមេវ នានាករណំ)
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
កតាបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ។
៣. វិបត្តិវារោ
២៥១. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ…បេ.… ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជន្តិ – អាចារវិបត្តិំ។
វិបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ តតិយោ។
៤. សង្គហវារោ
២៥២. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ បញ្ចហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ទ្វីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។
សង្គហវារោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ។
៥. សមុដ្ឋានវារោ
២៥៣. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ។
សមុដ្ឋានវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ។
៦. អធិករណវារោ
២៥៤. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ – អាបត្តាធិករណំ។
អធិករណវារោ និដ្ឋិតោ ឆដ្ឋោ។
៧. សមថវារោ
២៥៥. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច។
សមថវារោ និដ្ឋិតោ សត្តមោ។
៨. សមុច្ចយវារោ
២៥៦. កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ អវស្សុតា ភិក្ខុនី អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ គហណំ សាទិយតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស ; កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អង្គុលិបតោទកេ បាចិត្តិយំ – កាយសំសគ្គំ សាទិយនបច្ចយា ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ បញ្ចហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច…បេ.…។
ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។ ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស; អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – ទធិំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជនបច្ចយា ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ។
តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជន្តិ – អាចារវិបត្តិំ។ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ទ្វីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន។ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ចតូហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ ន វាចតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ។ ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ។ សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ចាតិ។
សមុច្ចយវារោ និដ្ឋិតោ អដ្ឋមោ។ [ឥមស្សានន្តរំ បោរាណសីហឡបោត្ថកេ ឯវម្បិ§ទិស្សតិ –§‘‘តេសមុទ្ទានំ –§កតិវារោ ច វិបត្តិវារោ ច, សង្គហវារោ ច សមុដ្ឋានវារោ។ អធិករណវារោ ច សមថវារោ ច, សមុច្ចយវារោ ច ឥមេ សត្ត វារា។ អាទិតោ បញ្ញត្តិវារេន សហ អដ្ឋវារាតិ’’ឥតិ។]
អដ្ឋ បច្ចយវារា និដ្ឋិតា។
ភិក្ខុនីវិភង្គេ សោឡស មហាវារា និដ្ឋិតា។
