១១. សក្កសំយុត្តំ
១. បឋមវគ្គោ
១. សុវីរសុត្តំ
២៤៧. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ។ ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច –
‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អសុរា ទេវេ អភិយំសុ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុវីរំ ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘ឯតេ, តាត សុវីរ, អសុរា ទេវេ អភិយន្តិ។ គច្ឆ, តាត សុវីរ, អសុរេ បច្ចុយ្យាហី’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, សុវីរោ ទេវបុត្តោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា បមាទំ អាបាទេសិ [អាហរេសិ (កត្ថចិ) នវង្គុត្តរេ សីហនាទសុត្តេបិ]។ ទុតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុវីរំ ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘ឯតេ, តាត សុវីរ, អសុរា ទេវេ អភិយន្តិ។ គច្ឆ, តាត សុវីរ, អសុរេ បច្ចុយ្យាហី’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, សុវីរោ ទេវបុត្តោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា ទុតិយម្បិ បមាទំ អាបាទេសិ។ តតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុវីរំ ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘ឯតេ, តាត សុវីរ, អសុរា ទេវេ អភិយន្តិ។ គច្ឆ, តាត សុវីរ, អសុរេ បច្ចុយ្យាហី’តិ ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, សុវីរោ ទេវបុត្តោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា តតិយម្បិ បមាទំ អាបាទេសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុវីរំ ទេវបុត្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘អនុដ្ឋហំ អវាយាមំ, សុខំ យត្រាធិគច្ឆតិ;
សុវីរ តត្ថ គច្ឆាហិ, មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘អលស្វស្ស [អលស’ស្ស (សី. បី.), អលស្វាយំ (ស្យា. កំ.)] អនុដ្ឋាតា, ន ច កិច្ចានិ ការយេ;
សព្ពកាមសមិទ្ធស្ស, តំ មេ សក្ក វរំ ទិសា’’តិ។
‘‘យត្ថាលសោ អនុដ្ឋាតា, អច្ចន្តំ សុខមេធតិ;
សុវីរ តត្ថ គច្ឆាហិ, មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘អកម្មុនា [អកម្មនា (សី. បី.)] ទេវសេដ្ឋ, សក្ក វិន្ទេមុ យំ សុខំ;
អសោកំ អនុបាយាសំ, តំ មេ សក្ក វរំ ទិសា’’តិ។
‘‘សចេ អត្ថិ អកម្មេន, កោចិ ក្វចិ ន ជីវតិ;
និព្ពានស្ស ហិ សោ មគ្គោ, សុវីរ តត្ថ គច្ឆាហិ;
មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘សោ ហិ នាម, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សកំ បុញ្ញផលំ ឧបជីវមានោ ទេវានំ តាវតិំសានំ ឥស្សរិយាធិបច្ចំ រជ្ជំ ការេន្តោ ឧដ្ឋានវីរិយស្ស វណ្ណវាទី ភវិស្សតិ។ ឥធ ខោ តំ, ភិក្ខវេ, សោភេថ, យំ តុម្ហេ ឯវំ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ បព្ពជិតា សមានា ឧដ្ឋហេយ្យាថ ឃដេយ្យាថ វាយមេយ្យាថ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ, អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ។
២. សុសីមសុត្តំ
២៤៨. សាវត្ថិយំ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ។ ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច –
‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អសុរា ទេវេ អភិយំសុ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុសីមំ [សុសិមំ (ស្យា. កំ. ក.)] ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘ឯតេ, តាត សុសីម, អសុរា ទេវេ អភិយន្តិ។ គច្ឆ, តាត សុសីម, អសុរេ បច្ចុយ្យាហី’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, សុសីមោ ទេវបុត្តោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា បមាទំ អាបាទេសិ។ ទុតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុសីមំ ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ…បេ.… ទុតិយម្បិ បមាទំ អាបាទេសិ។ តតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុសីមំ ទេវបុត្តំ អាមន្តេសិ…បេ.… តតិយម្បិ បមាទំ អាបាទេសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុសីមំ ទេវបុត្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘អនុដ្ឋហំ អវាយាមំ, សុខំ យត្រាធិគច្ឆតិ;
សុសីម តត្ថ គច្ឆាហិ, មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘អលស្វស្ស អនុដ្ឋាតា, ន ច កិច្ចានិ ការយេ;
សព្ពកាមសមិទ្ធស្ស, តំ មេ សក្ក វរំ ទិសា’’តិ។
‘‘យត្ថាលសោ អនុដ្ឋាតា, អច្ចន្តំ សុខមេធតិ;
សុសីម តត្ថ គច្ឆាហិ, មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘អកម្មុនា ទេវសេដ្ឋ, សក្ក វិន្ទេមុ យំ សុខំ;
អសោកំ អនុបាយាសំ, តំ មេ សក្ក វរំ ទិសា’’តិ។
‘‘សចេ អត្ថិ អកម្មេន, កោចិ ក្វចិ ន ជីវតិ;
និព្ពានស្ស ហិ សោ មគ្គោ, សុសីម តត្ថ គច្ឆាហិ;
មញ្ច តត្ថេវ បាបយា’’តិ។
‘‘សោ ហិ នាម, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សកំ បុញ្ញផលំ ឧបជីវមានោ ទេវានំ តាវតិំសានំ ឥស្សរិយាធិបច្ចំ រជ្ជំ ការេន្តោ ឧដ្ឋានវីរិយស្ស វណ្ណវាទី ភវិស្សតិ។ ឥធ ខោ តំ, ភិក្ខវេ, សោភេថ, យំ តុម្ហេ ឯវំ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ បព្ពជិតា សមានា ឧដ្ឋហេយ្យាថ ឃដេយ្យាថ វាយមេយ្យាថ អប្បត្តស្ស បត្តិយា, អនធិគតស្ស អធិគមាយ, អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ។
៣. ធជគ្គសុត្តំ
២៤៩. សាវត្ថិយំ ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ ។ ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច –
‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ទេវាសុរសង្គាមោ សមុបព្យូឡ្ហោ អហោសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ទេវេ តាវតិំសេ អាមន្តេសិ –
‘សចេ, មារិសា, ទេវានំ សង្គាមគតានំ ឧប្បជ្ជេយ្យ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, មមេវ តស្មិំ សមយេ ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ។ មមញ្ហិ វោ ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ’។
‘នោ ចេ មេ ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ, អថ បជាបតិស្ស ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ។ បជាបតិស្ស ហិ វោ ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ’។
‘នោ ចេ បជាបតិស្ស ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ, អថ វរុណស្ស ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ។ វរុណស្ស ហិ វោ ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ’។
‘នោ ចេ វរុណស្ស ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ, អថ ឦសានស្ស ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកេយ្យាថ។ ឦសានស្ស ហិ វោ ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតី’’’តិ។
‘‘តំ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សក្កស្ស វា ទេវានមិន្ទស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ, បជាបតិស្ស វា ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ, វរុណស្ស វា ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ, ឦសានស្ស វា ទេវរាជស្ស ធជគ្គំ ឧល្លោកយតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយេថាបិ នោបិ បហីយេថ [នោ បហីយេថ (ក.)]។
‘‘តំ កិស្ស ហេតុ? សក្កោ ហិ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ អវីតរាគោ អវីតទោសោ អវីតមោហោ ភីរុ ឆម្ភី ឧត្រាសី បលាយីតិ។
‘‘អហញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទាមិ – ‘សចេ តុម្ហាកំ, ភិក្ខវេ, អរញ្ញគតានំ វា រុក្ខមូលគតានំ វា សុញ្ញាគារគតានំ វា ឧប្បជ្ជេយ្យ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, មមេវ តស្មិំ សមយេ អនុស្សរេយ្យាថ – ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា’តិ។ មមញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, អនុស្សរតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ។
‘‘នោ ចេ មំ អនុស្សរេយ្យាថ, អថ ធម្មំ អនុស្សរេយ្យាថ – ‘ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ សន្ទិដ្ឋិកោ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនេយ្យិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោ វិញ្ញូហី’តិ។ ធម្មញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, អនុស្សរតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ។
‘‘នោ ចេ ធម្មំ អនុស្សរេយ្យាថ, អថ សង្ឃំ អនុស្សរេយ្យាថ – ‘សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ឧជុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ញាយប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ សាមីចិប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, យទិទំ ចត្តារិ បុរិសយុគានិ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’តិ។ សង្ឃញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, អនុស្សរតំ យំ ភវិស្សតិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា, សោ បហីយិស្សតិ។
‘‘តំ កិស្ស ហេតុ? តថាគតោ ហិ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ អភីរុ អច្ឆម្ភី អនុត្រាសី អបលាយី’’តិ។ ឥទមវោច ភគវា។ ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
‘‘អរញ្ញេ រុក្ខមូលេ វា, សុញ្ញាគារេវ ភិក្ខវោ;
អនុស្សរេថ [អនុស្សរេយ្យាថ (ក.) បទសិទ្ធិ បន ចិន្តេតព្ពា] សម្ពុទ្ធំ, ភយំ តុម្ហាក នោ សិយា។
‘‘នោ ចេ ពុទ្ធំ សរេយ្យាថ, លោកជេដ្ឋំ នរាសភំ;
អថ ធម្មំ សរេយ្យាថ, និយ្យានិកំ សុទេសិតំ។
‘‘នោ ចេ ធម្មំ សរេយ្យាថ, និយ្យានិកំ សុទេសិតំ;
អថ សង្ឃំ សរេយ្យាថ, បុញ្ញក្ខេត្តំ អនុត្តរំ។
‘‘ឯវំ ពុទ្ធំ សរន្តានំ, ធម្មំ សង្ឃញ្ច ភិក្ខវោ;
ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា, លោមហំសោ ន ហេស្សតី’’តិ។
៤. វេបចិត្តិសុត្តំ
២៥០. សាវត្ថិនិទានំ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ , ភិក្ខវេ, ទេវាសុរសង្គាមោ សមុបព្យូឡ្ហោ អហោសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ អសុរេ អាមន្តេសិ – ‘សចេ, មារិសា, ទេវានំ អសុរសង្គាមេ សមុបព្យូឡ្ហេ អសុរា ជិនេយ្យុំ ទេវា បរាជិនេយ្យុំ [បរាជេយ្យុំ (សី. បី.)], យេន នំ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ កណ្ឋបញ្ចមេហិ ពន្ធនេហិ ពន្ធិត្វា មម សន្តិកេ អានេយ្យាថ អសុរបុរ’ន្តិ។ សក្កោបិ ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ ទេវេ តាវតិំសេ អាមន្តេសិ – ‘សចេ, មារិសា, ទេវានំ អសុរសង្គាមេ សមុបព្យូឡ្ហេ ទេវា ជិនេយ្យុំ អសុរា បរាជិនេយ្យុំ, យេន នំ វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទំ កណ្ឋបញ្ចមេហិ ពន្ធនេហិ ពន្ធិត្វា មម សន្តិកេ អានេយ្យាថ សុធម្មសភ’’’ន្តិ។ តស្មិំ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សង្គាមេ ទេវា ជិនិំសុ , អសុរា បរាជិនិំសុ [បរាជិំសុ (សី. បី.)]។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវា តាវតិំសា វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទំ កណ្ឋបញ្ចមេហិ ពន្ធនេហិ ពន្ធិត្វា សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស សន្តិកេ អានេសុំ សុធម្មសភំ។ តត្រ សុទំ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ កណ្ឋបញ្ចមេហិ ពន្ធនេហិ ពទ្ធោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ សុធម្មសភំ បវិសន្តញ្ច និក្ខមន្តញ្ច អសព្ភាហិ ផរុសាហិ វាចាហិ អក្កោសតិ បរិភាសតិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –
‘‘ភយា នុ មឃវា សក្ក, ទុព្ពល្យា នោ តិតិក្ខសិ;
សុណន្តោ ផរុសំ វាចំ, សម្មុខា វេបចិត្តិនោ’’តិ។
‘‘នាហំ ភយា ន ទុព្ពល្យា, ខមាមិ វេបចិត្តិនោ;
កថញ្ហិ មាទិសោ វិញ្ញូ, ពាលេន បដិសំយុជេ’’តិ។
‘‘ភិយ្យោ ពាលា បភិជ្ជេយ្យុំ, នោ ចស្ស បដិសេធកោ;
តស្មា ភុសេន ទណ្ឌេន, ធីរោ ពាលំ និសេធយេ’’តិ។
‘‘ឯតទេវ អហំ មញ្ញេ, ពាលស្ស បដិសេធនំ;
បរំ សង្កុបិតំ ញត្វា, យោ សតោ ឧបសម្មតី’’តិ។
‘‘ឯតទេវ តិតិក្ខាយ, វជ្ជំ បស្សាមិ វាសវ;
យទា នំ មញ្ញតិ ពាលោ, ភយា ម្យាយំ តិតិក្ខតិ;
អជ្ឈារុហតិ ទុម្មេធោ, គោវ ភិយ្យោ បលាយិន’’ន្តិ។
‘‘កាមំ មញ្ញតុ វា មា វា, ភយា ម្យាយំ តិតិក្ខតិ;
សទត្ថបរមា អត្ថា, ខន្ត្យា ភិយ្យោ ន វិជ្ជតិ។
‘‘យោ ហវេ ពលវា សន្តោ, ទុព្ពលស្ស តិតិក្ខតិ;
តមាហុ បរមំ ខន្តិំ, និច្ចំ ខមតិ ទុព្ពលោ។
‘‘អពលំ តំ ពលំ អាហុ, យស្ស ពាលពលំ ពលំ;
ពលស្ស ធម្មគុត្តស្ស, បដិវត្តា ន វិជ្ជតិ។
‘‘តស្សេវ តេន បាបិយោ, យោ កុទ្ធំ បដិកុជ្ឈតិ;
កុទ្ធំ អប្បដិកុជ្ឈន្តោ, សង្គាមំ ជេតិ ទុជ្ជយំ។
‘‘ឧភិន្នមត្ថំ ចរតិ, អត្តនោ ច បរស្ស ច;
បរំ សង្កុបិតំ ញត្វា, យោ សតោ ឧបសម្មតិ។
‘‘ឧភិន្នំ តិកិច្ឆន្តានំ, អត្តនោ ច បរស្ស ច;
ជនា មញ្ញន្តិ ពាលោតិ, យេ ធម្មស្ស អកោវិទា’’តិ។
‘‘សោ ហិ នាម, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សកំ បុញ្ញផលំ ឧបជីវមានោ ទេវានំ តាវតិំសានំ ឥស្សរិយាធិបច្ចំ រជ្ជំ ការេន្តោ ខន្តិសោរច្ចស្ស វណ្ណវាទី ភវិស្សតិ។ ឥធ ខោ តំ, ភិក្ខវេ, សោភេថ យំ តុម្ហេ ឯវំ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ បព្ពជិតា សមានា ខមា ច ភវេយ្យាថ សោរតា ចា’’តិ។
៥. សុភាសិតជយសុត្តំ
២៥១. សាវត្ថិនិទានំ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ទេវាសុរសង្គាមោ សមុបព្យូឡ្ហោ អហោសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘ហោតុ, ទេវានមិន្ទ, សុភាសិតេន ជយោ’តិ។ ‘ហោតុ, វេបចិត្តិ, សុភាសិតេន ជយោ’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវា ច អសុរា ច បារិសជ្ជេ ឋបេសុំ – ‘ឥមេ នោ សុភាសិតទុព្ភាសិតំ អាជានិស្សន្តី’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘ភណ, ទេវានមិន្ទ, គាថ’ន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេបចិត្តិ អសុរិន្ទំ ឯតទវោច – ‘តុម្ហេ ខ្វេត្ថ, វេបចិត្តិ, បុព្ពទេវា។ ភណ, វេបចិត្តិ, គាថ’ន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘ភិយ្យោ ពាលា បភិជ្ជេយ្យុំ, នោ ចស្ស បដិសេធកោ;
តស្មា ភុសេន ទណ្ឌេន, ធីរោ ពាលំ និសេធយេ’’តិ។
‘‘ភាសិតាយ ខោ បន, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិនា អសុរិន្ទេន គាថាយ អសុរា អនុមោទិំសុ, ទេវា តុណ្ហី អហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘ភណ, ទេវានមិន្ទ, គាថ’ន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘ឯតទេវ អហំ មញ្ញេ, ពាលស្ស បដិសេធនំ;
បរំ សង្កុបិតំ ញត្វា, យោ សតោ ឧបសម្មតី’’តិ។
‘‘ភាសិតាយ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សក្កេន ទេវានមិន្ទេន គាថាយ, ទេវា អនុមោទិំសុ, អសុរា តុណ្ហី អហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទំ ឯតទវោច – ‘ភណ, វេបចិត្តិ, គាថ’ន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘ឯតទេវ តិតិក្ខាយ, វជ្ជំ បស្សាមិ វាសវ;
យទា នំ មញ្ញតិ ពាលោ, ភយា ម្យាយំ តិតិក្ខតិ;
អជ្ឈារុហតិ ទុម្មេធោ, គោវ ភិយ្យោ បលាយិន’’ន្តិ។
‘‘ភាសិតាយ ខោ បន, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិនា អសុរិន្ទេន គាថាយ អសុរា អនុមោទិំសុ, ទេវា តុណ្ហី អហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘ភណ, ទេវានមិន្ទ, គាថ’ន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –
‘‘កាមំ មញ្ញតុ វា មា វា, ភយា ម្យាយំ តិតិក្ខតិ;
សទត្ថបរមា អត្ថា, ខន្ត្យា ភិយ្យោ ន វិជ្ជតិ។
‘‘យោ ហវេ ពលវា សន្តោ, ទុព្ពលស្ស តិតិក្ខតិ;
តមាហុ បរមំ ខន្តិំ, និច្ចំ ខមតិ ទុព្ពលោ។
‘‘អពលំ តំ ពលំ អាហុ, យស្ស ពាលពលំ ពលំ;
ពលស្ស ធម្មគុត្តស្ស, បដិវត្តា ន វិជ្ជតិ។
‘‘តស្សេវ តេន បាបិយោ, យោ កុទ្ធំ បដិកុជ្ឈតិ;
កុទ្ធំ អប្បដិកុជ្ឈន្តោ, សង្គាមំ ជេតិ ទុជ្ជយំ។
‘‘ឧភិន្នមត្ថំ ចរតិ, អត្តនោ ច បរស្ស ច;
បរំ សង្កុបិតំ ញត្វា, យោ សតោ ឧបសម្មតិ។
‘‘ឧភិន្នំ តិកិច្ឆន្តានំ, អត្តនោ ច បរស្ស ច;
ជនា មញ្ញន្តិ ពាលោតិ, យេ ធម្មស្ស អកោវិទា’’តិ។
‘‘ភាសិតាសុ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សក្កេន ទេវានមិន្ទេន គាថាសុ, ទេវា អនុមោទិំសុ, អសុរា តុណ្ហី អហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវានញ្ច អសុរានញ្ច បារិសជ្ជា ឯតទវោចុំ – ‘ភាសិតា ខោ វេបចិត្តិនា អសុរិន្ទេន គាថាយោ។ តា ច ខោ សទណ្ឌាវចរា សសត្ថាវចរា, ឥតិ ភណ្ឌនំ ឥតិ វិគ្គហោ ឥតិ កលហោ។ ភាសិតា ខោ [ភាសិតា ខោ បន (សី.)] សក្កេន ទេវានមិន្ទេន គាថាយោ។ តា ច ខោ អទណ្ឌាវចរា អសត្ថាវចរា, ឥតិ អភណ្ឌនំ ឥតិ អវិគ្គហោ ឥតិ អកលហោ។ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស សុភាសិតេន ជយោ’តិ។ ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស សុភាសិតេន ជយោ អហោសី’’តិ។
៦. កុលាវកសុត្តំ
២៥២. សាវត្ថិយំ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ទេវាសុរសង្គាមោ សមុបព្យូឡ្ហោ អហោសិ។ តស្មិំ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សង្គាមេ អសុរា ជិនិំសុ , ទេវា បរាជិនិំសុ។ បរាជិតា ច ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវា អបាយំស្វេវ ឧត្តរេនមុខា, អភិយំស្វេវ នេ អសុរា។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិ សង្គាហកំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘កុលាវកា មាតលិ សិម្ពលិស្មិំ,
ឦសាមុខេន បរិវជ្ជយស្សុ;
កាមំ ចជាម អសុរេសុ បាណំ,
មាយិមេ ទិជា វិកុលាវកា [វិកុលាវា (ស្យា. កំ. ក.)] អហេសុ’’ន្តិ។
‘‘‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ បច្ចុទាវត្តេសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, អសុរានំ ឯតទហោសិ – ‘បច្ចុទាវត្តោ ខោ ទានិ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ ។ ទុតិយម្បិ ខោ ទេវា អសុរេហិ សង្គាមេស្សន្តីតិ ភីតា អសុរបុរមេវ បាវិសិំសុ។ ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស ធម្មេន ជយោ អហោសី’’’តិ។
៧. នទុព្ភិយសុត្តំ
២៥៣. សាវត្ថិយំ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘យោបិ មេ អស្ស សុបច្ចត្ថិកោ តស្សបាហំ ន ទុព្ភេយ្យ’ន្តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ យេន សក្កោ ទេវានមិន្ទោ តេនុបសង្កមិ។ អទ្ទសា ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ។ ទិស្វាន វេបចិត្តិំ អសុរិន្ទំ ឯតទវោច – ‘តិដ្ឋ, វេបចិត្តិ, គហិតោសី’’’តិ។
‘‘យទេវ តេ, មារិស, បុព្ពេ ចិត្តំ, តទេវ ត្វំ មា បជហាសី’’តិ [តទេវ ត្វំ មារិស បហាសីតិ (សី. ស្យា. កំ.)]។
‘‘សបស្សុ ច មេ, វេបចិត្តិ, អទុព្ភាយា’’តិ [អទ្រុព្ភាយ (ក.)]។
‘‘យំ មុសា ភណតោ បាបំ, យំ បាបំ អរិយូបវាទិនោ;
មិត្តទ្ទុនោ ច យំ បាបំ, យំ បាបំ អកតញ្ញុនោ;
តមេវ បាបំ ផុសតុ [ផុសតិ (សី. បី.)], យោ តេ ទុព្ភេ សុជម្បតី’’តិ។
៨. វេរោចនអសុរិន្ទសុត្តំ
២៥៤. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភគវា ទិវាវិហារគតោ ហោតិ បដិសល្លីនោ។ អថ ខោ សក្កោ ច ទេវានមិន្ទោ វេរោចនោ ច អសុរិន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា បច្ចេកំ ទ្វារពាហំ និស្សាយ អដ្ឋំសុ។ អថ ខោ វេរោចនោ អសុរិន្ទោ ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘វាយមេថេវ បុរិសោ, យាវ អត្ថស្ស និប្ផទា;
និប្ផន្នសោភនោ [សោភិនោ (សី.), សោភណោ (បី. ក.)] អត្ថោ [អត្ថា (សី.)], វេរោចនវចោ ឥទ’’ន្តិ។
‘‘វាយមេថេវ បុរិសោ, យាវ អត្ថស្ស និប្ផទា;
និប្ផន្នសោភនោ អត្ថោ [និប្ផន្នសោភិនោ អត្ថា (សី. ស្យា. កំ.)], ខន្ត្យា ភិយ្យោ ន វិជ្ជតី’’តិ។
‘‘សព្ពេ សត្តា អត្ថជាតា, តត្ថ តត្ថ យថារហំ;
សំយោគបរមា ត្វេវ, សម្ភោគា សព្ពបាណិនំ;
និប្ផន្នសោភនោ អត្ថោ, វេរោចនវចោ ឥទ’’ន្តិ។
‘‘សព្ពេ សត្តា អត្ថជាតា, តត្ថ តត្ថ យថារហំ;
សំយោគបរមា ត្វេវ, សម្ភោគា សព្ពបាណិនំ;
និប្ផន្នសោភនោ អត្ថោ, ខន្ត្យា ភិយ្យោ ន វិជ្ជតី’’តិ។
៩. អរញ្ញាយតនឥសិសុត្តំ
២៥៥. សាវត្ថិយំ ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សម្ពហុលា ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដីសុ សម្មន្តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ច ទេវានមិន្ទោ វេបចិត្តិ ច អសុរិន្ទោ យេន តេ ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា តេនុបសង្កមិំសុ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ បដលិយោ [អដលិយោ (សី. ស្យា. កំ. បី.), អាដលិយោ (ក.) ម. និ. ២.៤១០] ឧបាហនា អារោហិត្វា ខគ្គំ ឱលគ្គេត្វា ឆត្តេន ធារិយមានេន អគ្គទ្វារេន អស្សមំ បវិសិត្វា តេ ឥសយោ សីលវន្តេ កល្យាណធម្មេ អបព្យាមតោ ករិត្វា អតិក្កមិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ បដលិយោ ឧបាហនា ឱរោហិត្វា ខគ្គំ អញ្ញេសំ ទត្វា ឆត្តំ អបនាមេត្វា ទ្វារេនេវ អស្សមំ បវិសិត្វា តេ ឥសយោ សីលវន្តេ កល្យាណធម្មេ អនុវាតំ បញ្ជលិកោ នមស្សមានោ អដ្ឋាសិ’’។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តេ ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិំសុ –
កាយា ចុតោ គច្ឆតិ មាលុតេន;
គន្ធោ ឥសីនំ អសុចិ ទេវរាជា’’តិ។
‘‘គន្ធោ ឥសីនំ ចិរទិក្ខិតានំ,
កាយា ចុតោ គច្ឆតុ [គច្ឆតិ (សី. ស្យា. កំ.)] មាលុតេន,
សុចិត្របុប្ផំ សិរស្មិំវ មាលំ;
ន ហេត្ថ ទេវា បដិកូលសញ្ញិនោ’’តិ។
១០. សមុទ្ទកសុត្តំ
២៥៦. សាវត្ថិយំ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សម្ពហុលា ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា សមុទ្ទតីរេ បណ្ណកុដីសុ សម្មន្តិ។ តេន ខោ បន សមយេន ទេវាសុរសង្គាមោ សមុបព្យូឡ្ហោ អហោសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តេសំ ឥសីនំ សីលវន្តានំ កល្យាណធម្មានំ ឯតទហោសិ – ‘ធម្មិកា ខោ ទេវា, អធម្មិកា អសុរា។ សិយាបិ នោ អសុរតោ ភយំ។ យំនូន មយំ សម្ពរំ អសុរិន្ទំ ឧបសង្កមិត្វា អភយទក្ខិណំ យាចេយ្យាមា’’’តិ។ ‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តេ ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ ឯវមេវ – សមុទ្ទតីរេ បណ្ណកុដីសុ អន្តរហិតា សម្ពរស្ស អសុរិន្ទស្ស សម្មុខេ បាតុរហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តេ ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា សម្ពរំ អសុរិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិំសុ –
‘‘ឥសយោ សម្ពរំ បត្តា, យាចន្តិ អភយទក្ខិណំ;
កាមំករោ ហិ តេ ទាតុំ, ភយស្ស អភយស្ស វា’’តិ។
‘‘ឥសីនំ អភយំ នត្ថិ, ទុដ្ឋានំ សក្កសេវិនំ;
អភយំ យាចមានានំ, ភយមេវ ទទាមិ វោ’’តិ។
‘‘អភយំ យាចមានានំ, ភយមេវ ទទាសិ នោ;
បដិគ្គណ្ហាម តេ ឯតំ, អក្ខយំ ហោតុ តេ ភយំ។
‘‘យាទិសំ វបតេ ពីជំ, តាទិសំ ហរតេ ផលំ;
កល្យាណការី កល្យាណំ, បាបការី ច បាបកំ;
បវុត្តំ តាត តេ ពីជំ, ផលំ បច្ចនុភោស្សសី’’តិ។
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តេ ឥសយោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា សម្ពរំ អសុរិន្ទំ អភិសបិត្វា – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ ឯវមេវ – សម្ពរស្ស អសុរិន្ទស្ស សម្មុខេ អន្តរហិតា សមុទ្ទតីរេ បណ្ណកុដីសុ បាតុរហេសុំ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សម្ពរោ អសុរិន្ទោ តេហិ ឥសីហិ សីលវន្តេហិ កល្យាណធម្មេហិ អភិសបិតោ រត្តិយា សុទំ តិក្ខត្តុំ ឧព្ពិជ្ជី’’តិ។
បឋមោ វគ្គោ។
តស្សុទ្ទានំ –
សុវីរំ សុសីមញ្ចេវ, ធជគ្គំ វេបចិត្តិនោ;
សុភាសិតំ ជយញ្ចេវ, កុលាវកំ នទុព្ភិយំ;
វេរោចន អសុរិន្ទោ, ឥសយោ អរញ្ញកញ្ចេវ;
ឥសយោ ច សមុទ្ទកាតិ។
២. ទុតិយវគ្គោ
១. វតបទសុត្តំ
២៥៧. សាវត្ថិយំ ។ ‘‘សក្កស្ស, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស សត្ត វតបទានិ [វត្តបទានិ (ក.)] សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា។ កតមានិ សត្ត វតបទានិ? យាវជីវំ មាតាបេត្តិភរោ អស្សំ, យាវជីវំ កុលេ ជេដ្ឋាបចាយី អស្សំ, យាវជីវំ សណ្ហវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អបិសុណវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសេយ្យំ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ, យាវជីវំ សច្ចវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អក្កោធនោ អស្សំ – សចេបិ មេ កោធោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ខិប្បមេវ នំ បដិវិនេយ្យ’’ន្តិ។ ‘‘សក្កស្ស, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស ឥមានិ សត្ត វតបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា’’តិ។
‘‘មាតាបេត្តិភរំ ជន្តុំ, កុលេ ជេដ្ឋាបចាយិនំ;
សណ្ហំ សខិលសម្ភាសំ, បេសុណេយ្យប្បហាយិនំ។
‘‘មច្ឆេរវិនយេ យុត្តំ, សច្ចំ កោធាភិភុំ នរំ;
តំ វេ ទេវា តាវតិំសា, អាហុ សប្បុរិសោ ឥតី’’តិ។
២. សក្កនាមសុត្តំ
២៥៨. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘សក្កោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ មឃោ នាម មាណវោ អហោសិ, តស្មា មឃវាតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ បុរេ [បុរេ បុរេ (សី. បី.)] ទានំ អទាសិ, តស្មា បុរិន្ទទោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ សក្កច្ចំ ទានំ អទាសិ, តស្មា សក្កោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ , ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ អាវសថំ អទាសិ, តស្មា វាសវោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ សហស្សម្បិ អត្ថានំ មុហុត្តេន ចិន្តេតិ, តស្មា សហស្សក្ខោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កស្ស, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទស្ស សុជា នាម អសុរកញ្ញា បជាបតិ, តស្មា សុជម្បតីតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទោ ទេវានំ តាវតិំសានំ ឥស្សរិយាធិបច្ចំ រជ្ជំ ការេតិ, តស្មា ទេវានមិន្ទោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កស្ស , ភិក្ខវេ ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស សត្ត វតបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា។ កតមានិ សត្ត វតបទានិ? យាវជីវំ មាតាបេត្តិភរោ អស្សំ, យាវជីវំ កុលេ ជេដ្ឋាបចាយី អស្សំ, យាវជីវំ សណ្ហវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អបិសុណវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសេយ្យំ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ, យាវជីវំ សច្ចវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អក្កោធនោ អស្សំ – សចេបិ មេ កោធោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ខិប្បមេវ នំ បដិវិនេយ្យ’’ន្តិ។ ‘‘សក្កស្ស, ភិក្ខវេ, ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស ឥមានិ សត្ត វតបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា’’តិ។
‘‘មាតាបេត្តិភរំ ជន្តុំ, កុលេ ជេដ្ឋាបចាយិនំ;
សណ្ហំ សខិលសម្ភាសំ, បេសុណេយ្យប្បហាយិនំ។
‘‘មច្ឆេរវិនយេ យុត្តំ, សច្ចំ កោធាភិភុំ នរំ;
តំ វេ ទេវា តាវតិំសា, អាហុ សប្បុរិសោ ឥតី’’តិ។
៣. មហាលិសុត្តំ
២៥៩. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ។ អថ ខោ មហាលិ លិច្ឆវី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហាលិ លិច្ឆវី ភគវន្តំ ឯតទវោច –
‘‘ទិដ្ឋោ ខោ , ភន្តេ, ភគវតា សក្កោ ទេវានមិន្ទោ’’តិ?
‘‘ទិដ្ឋោ ខោ មេ, មហាលិ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ’’តិ។
‘‘សោ ហិ នូន, ភន្តេ, សក្កបតិរូបកោ ភវិស្សតិ។ ទុទ្ទសោ ហិ, ភន្តេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ’’តិ។
‘‘សក្កញ្ច ខ្វាហំ, មហាលិ, បជានាមិ សក្កករណេ ច ធម្មេ, យេសំ ធម្មានំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា, តញ្ច បជានាមិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ មឃោ នាម មាណវោ អហោសិ, តស្មា មឃវាតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ សក្កច្ចំ ទានំ អទាសិ, តស្មា សក្កោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ បុរេ ទានំ អទាសិ, តស្មា បុរិន្ទទោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ អាវសថំ អទាសិ, តស្មា វាសវោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ សហស្សម្បិ អត្ថានំ មុហុត្តេន ចិន្តេតិ, តស្មា សហស្សក្ខោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កស្ស , មហាលិ, ទេវានមិន្ទស្ស សុជា នាម អសុរកញ្ញា បជាបតិ, តស្មា សុជម្បតីតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កោ, មហាលិ, ទេវានមិន្ទោ ទេវានំ តាវតិំសានំ ឥស្សរិយាធិបច្ចំ រជ្ជំ ការេតិ, តស្មា ទេវានមិន្ទោតិ វុច្ចតិ។
‘‘សក្កស្ស, មហាលិ, ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស សត្ត វតបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា។ កតមានិ សត្ត វតបទានិ? យាវជីវំ មាតាបេត្តិភរោ អស្សំ, យាវជីវំ កុលេ ជេដ្ឋាបចាយី អស្សំ, យាវជីវំ សណ្ហវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អបិសុណវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសេយ្យំ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ, យាវជីវំ សច្ចវាចោ អស្សំ, យាវជីវំ អក្កោធនោ អស្សំ – សចេបិ មេ កោធោ ឧប្បជេយ្យ, ខិប្បមេវ នំ បដិវិនេយ្យ’’ន្តិ។ ‘‘សក្កស្ស, មហាលិ, ទេវានមិន្ទស្ស បុព្ពេ មនុស្សភូតស្ស ឥមានិ សត្ត វតបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ អហេសុំ, យេសំ សមាទិន្នត្តា សក្កោ សក្កត្តំ អជ្ឈគា’’តិ។
‘‘មាតាបេត្តិភរំ ជន្តុំ, កុលេ ជេដ្ឋាបចាយិនំ;
សណ្ហំ សខិលសម្ភាសំ, បេសុណេយ្យប្បហាយិនំ។
‘‘មច្ឆេរវិនយេ យុត្តំ, សច្ចំ កោធាភិភុំ នរំ;
តំ វេ ទេវា តាវតិំសា, អាហុ សប្បុរិសោ ឥតី’’តិ។
៤. ទលិទ្ទសុត្តំ
២៦០. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ។ ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច –
‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតរោ បុរិសោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ មនុស្សទលិទ្ទោ [មនុស្សទឡិទ្ទោ (សី. ស្យា. កំ.)] អហោសិ មនុស្សកបណោ មនុស្សវរាកោ។ សោ តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ សទ្ធំ សមាទិយិ, សីលំ សមាទិយិ, សុតំ សមាទិយិ, ចាគំ សមាទិយិ, បញ្ញំ សមាទិយិ។ សោ តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ សទ្ធំ សមាទិយិត្វា សីលំ សមាទិយិត្វា សុតំ សមាទិយិត្វា ចាគំ សមាទិយិត្វា បញ្ញំ សមាទិយិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិ ទេវានំ តាវតិំសានំ សហព្យតំ។ សោ អញ្ញេ ទេវេ អតិរោចតិ វណ្ណេន ចេវ យសសា ច។ តត្រ សុទំ, ភិក្ខវេ, ទេវា តាវតិំសា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘អច្ឆរិយំ វត ភោ, អព្ភុតំ វត ភោ! អយញ្ហិ ទេវបុត្តោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ មនុស្សទលិទ្ទោ អហោសិ មនុស្សកបណោ មនុស្សវរាកោ; សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នោ ទេវានំ តាវតិំសានំ សហព្យតំ។ សោ អញ្ញេ ទេវេ អតិរោចតិ វណ្ណេន ចេវ យសសា ចា’’’តិ។
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ទេវេ តាវតិំសេ អាមន្តេសិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, មារិសា, ឯតស្ស ទេវបុត្តស្ស ឧជ្ឈាយិត្ថ។ ឯសោ ខោ, មារិសា, ទេវបុត្តោ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ សទ្ធំ សមាទិយិ, សីលំ សមាទិយិ, សុតំ សមាទិយិ, ចាគំ សមាទិយិ, បញ្ញំ សមាទិយិ។ សោ តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ សទ្ធំ សមាទិយិត្វា សីលំ សមាទិយិត្វា សុតំ សមាទិយិត្វា ចាគំ សមាទិយិត្វា បញ្ញំ សមាទិយិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នោ ទេវានំ តាវតិំសានំ សហព្យតំ ។ សោ អញ្ញេ ទេវេ អតិរោចតិ វណ្ណេន ចេវ យសសា ចា’’’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ទេវេ តាវតិំសេ អនុនយមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –
‘‘យស្ស សទ្ធា តថាគតេ, អចលា សុប្បតិដ្ឋិតា;
សីលញ្ច យស្ស កល្យាណំ, អរិយកន្តំ បសំសិតំ។
‘‘សង្ឃេ បសាទោ យស្សត្ថិ, ឧជុភូតញ្ច ទស្សនំ;
អទលិទ្ទោតិ តំ អាហុ, អមោឃំ តស្ស ជីវិតំ។
‘‘តស្មា សទ្ធញ្ច សីលញ្ច, បសាទំ ធម្មទស្សនំ;
អនុយុញ្ជេថ មេធាវី, សរំ ពុទ្ធាន សាសន’’ន្តិ។
៥. រាមណេយ្យកសុត្តំ
២៦១. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិំ នុ ខោ, ភន្តេ, ភូមិរាមណេយ្យក’’ន្តិ?
‘‘អារាមចេត្យា វនចេត្យា, បោក្ខរញ្ញោ សុនិម្មិតា;
មនុស្សរាមណេយ្យស្ស, កលំ នាគ្ឃន្តិ សោឡសិំ។
‘‘គាមេ វា យទិ វារញ្ញេ, និន្នេ វា យទិ វា ថលេ;
យត្ថ អរហន្តោ វិហរន្តិ, តំ ភូមិរាមណេយ្យក’’ន្តិ។
៦. យជមានសុត្តំ
២៦២. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ។ អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘យជមានានំ មនុស្សានំ, បុញ្ញបេក្ខាន បាណិនំ;
ករោតំ ឱបធិកំ បុញ្ញំ, កត្ថ ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ។
‘‘ចត្តារោ ច បដិបន្នា, ចត្តារោ ច ផលេ ឋិតា;
ឯស សង្ឃោ ឧជុភូតោ, បញ្ញាសីលសមាហិតោ។
‘‘យជមានានំ មនុស្សានំ, បុញ្ញបេក្ខាន បាណិនំ;
ករោតំ ឱបធិកំ បុញ្ញំ, សង្ឃេ ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ។
៧. ពុទ្ធវន្ទនាសុត្តំ
២៦៣. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភគវា ទិវាវិហារគតោ ហោតិ បដិសល្លីនោ។ អថ ខោ សក្កោ ច ទេវានមិន្ទោ ព្រហ្មា ច សហម្បតិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា បច្ចេកំ ទ្វារពាហំ និស្សាយ អដ្ឋំសុ។ អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
បន្នភារ អនណ វិចរ លោកេ;
ចិត្តញ្ច តេ សុវិមុត្តំ,
ចន្ទោ យថា បន្នរសាយ រត្តិ’’ន្តិ។
‘‘ន ខោ, ទេវានមិន្ទ, តថាគតា ឯវំ វន្ទិតព្ពា។ ឯវញ្ច ខោ, ទេវានមិន្ទ, តថាគតា វន្ទិតព្ពា –
‘‘ឧដ្ឋេហិ វីរ វិជិតសង្គាម,
សត្ថវាហ អនណ វិចរ លោកេ;
ទេសស្សុ ភគវា ធម្មំ,
អញ្ញាតារោ ភវិស្សន្តី’’តិ។
៨. គហដ្ឋវន្ទនាសុត្តំ
២៦៤. សាវត្ថិយំ។ តត្រ…បេ.… ឯតទវោច – ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិំ សង្គាហកំ អាមន្តេសិ – ‘យោជេហិ, សម្ម មាតលិ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ។ ឧយ្យានភូមិំ គច្ឆាម សុភូមិំ ទស្សនាយា’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិវេទេសិ – ‘យុត្តោ ខោ តេ, មារិស, សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ។ យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញសី’’’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេជយន្តបាសាទា ឱរោហន្តោ អញ្ជលិំ កត្វា [បញ្ជលិកោ (បី.), បញ្ជលិំ កត្វា (ក.)] សុទំ បុថុទ្ទិសា នមស្សតិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘តំ នមស្សន្តិ តេវិជ្ជា, សព្ពេ ភុម្មា ច ខត្តិយា;
ចត្តារោ ច មហារាជា, តិទសា ច យសស្សិនោ;
អថ កោ នាម សោ យក្ខោ, យំ ត្វំ សក្ក នមស្សសី’’តិ។
‘‘មំ នមស្សន្តិ តេវិជ្ជា, សព្ពេ ភុម្មា ច ខត្តិយា;
ចត្តារោ ច មហារាជា, តិទសា ច យសស្សិនោ។
‘‘អហញ្ច សីលសម្បន្នេ, ចិររត្តសមាហិតេ;
សម្មាបព្ពជិតេ វន្ទេ, ព្រហ្មចរិយបរាយនេ។
‘‘យេ គហដ្ឋា បុញ្ញករា, សីលវន្តោ ឧបាសកា;
ធម្មេន ទារំ បោសេន្តិ, តេ នមស្សាមិ មាតលី’’តិ។
‘‘សេដ្ឋា ហិ កិរ លោកស្មិំ, យេ ត្វំ សក្ក នមស្សសិ;
អហម្បិ តេ នមស្សាមិ, យេ នមស្សសិ វាសវា’’តិ។
‘‘ឥទំ វត្វាន មឃវា, ទេវរាជា សុជម្បតិ;
បុថុទ្ទិសា នមស្សិត្វា, បមុខោ រថមារុហី’’តិ។
៩. សត្ថារវន្ទនាសុត្តំ
២៦៥. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិំ សង្គាហកំ អាមន្តេសិ – ‘យោជេហិ, សម្ម មាតលិ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ, ឧយ្យានភូមិំ គច្ឆាម សុភូមិំ ទស្សនាយា’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិវេទេសិ – ‘យុត្តោ ខោ តេ, មារិស, សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ។ យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញសី’’’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេជយន្តបាសាទា ឱរោហន្តោ អញ្ជលិំ កត្វា សុទំ ភគវន្តំ នមស្សតិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘យញ្ហិ ទេវា មនុស្សា ច, តំ នមស្សន្តិ វាសវ;
អថ កោ នាម សោ យក្ខោ, យំ ត្វំ សក្ក នមស្សសី’’តិ។
‘‘យោ ឥធ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, អស្មិំ លោកេ សទេវកេ;
អនោមនាមំ សត្ថារំ, តំ នមស្សាមិ មាតលិ។
‘‘យេសំ រាគោ ច ទោសោ ច, អវិជ្ជា ច វិរាជិតា;
ខីណាសវា អរហន្តោ, តេ នមស្សាមិ មាតលិ។
‘‘យេ រាគទោសវិនយា, អវិជ្ជាសមតិក្កមា;
សេក្ខា អបចយារាមា, អប្បមត្តានុសិក្ខរេ;
តេ នមស្សាមិ មាតលី’’តិ។
‘‘សេដ្ឋា ហិ កិរ លោកស្មិំ, យេ ត្វំ សក្ក នមស្សសិ;
អហម្បិ តេ នមស្សាមិ, យេ នមស្សសិ វាសវា’’តិ។
‘‘ឥទំ វត្វាន មឃវា, ទេវរាជា សុជម្បតិ;
ភគវន្តំ នមស្សិត្វា, បមុខោ រថមារុហី’’តិ។
១០. សង្ឃវន្ទនាសុត្តំ
២៦៦. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ តត្រ ខោ…បេ.… ឯតទវោច – ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិំ សង្គាហកំ អាមន្តេសិ – ‘យោជេហិ, សម្ម មាតលិ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ , ឧយ្យានភូមិំ គច្ឆាម សុភូមិំ ទស្សនាយា’តិ។ ‘ឯវំ ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិវេទេសិ – ‘យុត្តោ ខោ តេ, មារិស, សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ, យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញសី’’’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ , សក្កោ ទេវានមិន្ទោ វេជយន្តបាសាទា ឱរោហន្តោ អញ្ជលិំ កត្វា សុទំ ភិក្ខុសង្ឃំ នមស្សតិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘តញ្ហិ ឯតេ នមស្សេយ្យុំ, បូតិទេហសយា នរា;
និមុគ្គា កុណបម្ហេតេ, ខុប្បិបាសសមប្បិតា។
‘‘កិំ នុ តេសំ បិហយសិ, អនាគារាន វាសវ;
អាចារំ ឥសិនំ ព្រូហិ, តំ សុណោម វចោ តវា’’តិ។
‘‘ឯតំ តេសំ បិហយាមិ, អនាគារាន មាតលិ;
យម្ហា គាមា បក្កមន្តិ, អនបេក្ខា វជន្តិ តេ។
‘‘ន តេសំ កោដ្ឋេ ឱបេន្តិ, ន កុម្ភិ [ន កុម្ភា (ស្យា. កំ. បី. ក.)] ន កឡោបិយំ [ខឡោបិយំ (សី.)];
បរនិដ្ឋិតមេសានា [បរនិដ្ឋិតមេសនា (ស្យា. កំ. ក.)], តេន យាបេន្តិ សុព្ពតា។
‘‘សុមន្តមន្តិនោ ធីរា, តុណ្ហីភូតា សមញ្ចរា;
ទេវា វិរុទ្ធា អសុរេហិ, បុថុ មច្ចា ច មាតលិ។
‘‘អវិរុទ្ធា វិរុទ្ធេសុ, អត្តទណ្ឌេសុ និព្ពុតា;
សាទានេសុ អនាទានា, តេ នមស្សាមិ មាតលី’’តិ។
‘‘សេដ្ឋា ហិ កិរ លោកស្មិំ, យេ ត្វំ សក្ក នមស្សសិ;
អហម្បិ តេ នមស្សាមិ, យេ នមស្សសិ វាសវា’’តិ។
‘‘ឥទំ វត្វាន មឃវា, ទេវរាជា សុជម្បតិ;
ភិក្ខុសង្ឃំ នមស្សិត្វា, បមុខោ រថមារុហី’’តិ។
ទុតិយោ វគ្គោ។
តស្សុទ្ទានំ –
ទេវា បន [វ តបទេន (សី. ស្យា. កំ.)] តយោ វុត្តា, ទលិទ្ទញ្ច រាមណេយ្យកំ;
យជមានញ្ច វន្ទនា, តយោ សក្កនមស្សនាតិ។
៣. តតិយវគ្គោ
១. ឆេត្វាសុត្តំ
២៦៧. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘កិំសុ ឆេត្វា សុខំ សេតិ, កិំសុ ឆេត្វា ន សោចតិ;
កិស្សស្សុ ឯកធម្មស្ស, វធំ រោចេសិ គោតមា’’តិ។
‘‘កោធំ ឆេត្វា សុខំ សេតិ, កោធំ ឆេត្វា ន សោចតិ;
កោធស្ស វិសមូលស្ស, មធុរគ្គស្ស វាសវ;
វធំ អរិយា បសំសន្តិ, តញ្ហិ ឆេត្វា ន សោចតី’’តិ។
២. ទុព្ពណ្ណិយសុត្តំ
២៦៨. សាវត្ថិយំ ជេតវនេ។ តត្រ ខោ…បេ.… ឯតទវោច – ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតរោ យក្ខោ ទុព្ពណ្ណោ ឱកោដិមកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស អាសនេ និសិន្នោ អហោសិ។ តត្រ សុទំ, ភិក្ខវេ, ទេវា តាវតិំសា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘អច្ឆរិយំ វត ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! អយំ យក្ខោ ទុព្ពណ្ណោ ឱកោដិមកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស អាសនេ និសិន្នោ’’’តិ! យថា យថា ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវា តាវតិំសា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ, តថា តថា សោ យក្ខោ អភិរូបតរោ ចេវ ហោតិ ទស្សនីយតរោ ច បាសាទិកតរោ ច។
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ទេវា តាវតិំសា យេន សក្កោ ទេវានមិន្ទោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោចុំ – ‘ឥធ តេ, មារិស, អញ្ញតរោ យក្ខោ ទុព្ពណ្ណោ ឱកោដិមកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស អាសនេ និសិន្នោ។ តត្រ សុទំ, មារិស, ទេវា តាវតិំសា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! អយំ យក្ខោ ទុព្ពណ្ណោ ឱកោដិមកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស អាសនេ និសិន្នោតិ។ យថា យថា ខោ, មារិស, ទេវា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ, តថា តថា សោ យក្ខោ អភិរូបតរោ ចេវ ហោតិ ទស្សនីយតរោ ច បាសាទិកតរោ ចាតិ។ សោ ហិ នូន, មារិស, កោធភក្ខោ យក្ខោ ភវិស្សតី’’’តិ។
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេន សោ កោធភក្ខោ យក្ខោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ទក្ខិណជាណុមណ្ឌលំ បថវិយំ និហន្ត្វា យេន សោ កោធភក្ខោ យក្ខោ តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា តិក្ខត្តុំ នាមំ សាវេតិ – ‘សក្កោហំ មារិស, ទេវានមិន្ទោ, សក្កោហំ, មារិស, ទេវានមិន្ទោ’តិ។ យថា យថា ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ នាមំ សាវេសិ, តថា តថា សោ យក្ខោ ទុព្ពណ្ណតរោ ចេវ អហោសិ ឱកោដិមកតរោ ច។ ទុព្ពណ្ណតរោ ចេវ ហុត្វា ឱកោដិមកតរោ ច តត្ថេវន្តរធាយី’’តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សកេ អាសនេ និសីទិត្វា ទេវេ តាវតិំសេ អនុនយមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –
‘‘ន សូបហតចិត្តោម្ហិ, នាវត្តេន សុវានយោ;
ន វោ ចិរាហំ កុជ្ឈាមិ, កោធោ មយិ នាវតិដ្ឋតិ។
‘‘កុទ្ធាហំ ន ផរុសំ ព្រូមិ, ន ច ធម្មានិ កិត្តយេ;
សន្និគ្គណ្ហាមិ អត្តានំ, សម្បស្សំ អត្ថមត្តនោ’’តិ។
៣. សម្ពរិមាយាសុត្តំ
២៦៩. សាវត្ថិយំ…បេ.… ភគវា ឯតទវោច – ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ អាពាធិកោ អហោសិ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ។ អថ ខោ ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេន វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ តេនុបសង្កមិ គិលានបុច្ឆកោ។ អទ្ទសា ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ។ ទិស្វាន សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘តិកិច្ឆ មំ ទេវានមិន្ទា’តិ។ ‘វាចេហិ មំ, វេបចិត្តិ, សម្ពរិមាយ’ន្តិ។ ‘ន តាវាហំ វាចេមិ, យាវាហំ, មារិស, អសុរេ បដិបុច្ឆាមី’’’តិ។ ‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ អសុរេ បដិបុច្ឆិ – ‘វាចេមហំ, មារិសា, សក្កំ ទេវានមិន្ទំ សម្ពរិមាយ’ន្តិ? ‘មា ខោ ត្វំ, មារិស, វាចេសិ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ សម្ពរិមាយ’’’ន្តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ សក្កំ ទេវានមិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –
‘‘មាយាវី មឃវា សក្ក, ទេវរាជ សុជម្បតិ;
ឧបេតិ និរយំ ឃោរំ, សម្ពរោវ សតំ សម’’ន្តិ។
៤. អច្ចយសុត្តំ
២៧០. សាវត្ថិយំ…បេ.… អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ទ្វេ ភិក្ខូ សម្បយោជេសុំ។ តត្រេកោ ភិក្ខុ អច្ចសរា។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកេ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទេសេតិ; សោ ភិក្ខុ នប្បដិគ្គណ្ហាតិ។ អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ទ្វេ ភិក្ខូ សម្បយោជេសុំ, តត្រេកោ ភិក្ខុ អច្ចសរា ។ អថ ខោ សោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ តស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកេ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទេសេតិ, សោ ភិក្ខុ នប្បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ។
‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ពាលា។ យោ ច អច្ចយំ អច្ចយតោ ន បស្សតិ, យោ ច អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ នប្បដិគ្គណ្ហា’’តិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ ពាលា។ ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតា។ យោ ច អច្ចយំ អច្ចយតោ បស្សតិ, យោ ច អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ បដិគ្គណ្ហា’’តិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បណ្ឌិតា។
‘‘ភូតបុព្ពំ , ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុធម្មាយំ សភាយំ ទេវេ តាវតិំសេ អនុនយមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘កោធោ វោ វសមាយាតុ, មា ច មិត្តេហិ វោ ជរា;
អគរហិយំ មា គរហិត្ថ, មា ច ភាសិត្ថ បេសុណំ;
អថ បាបជនំ កោធោ, បព្ពតោវាភិមទ្ទតី’’តិ។
៥. អក្កោធសុត្តំ
២៧១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ…បេ.… ភគវា ឯតទវោច – ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សុធម្មាយំ សភាយំ ទេវេ តាវតិំសេ អនុនយមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘មា វោ កោធោ អជ្ឈភវិ, មា ច កុជ្ឈិត្ថ កុជ្ឈតំ;
អក្កោធោ អវិហិំសា ច, អរិយេសុ ច បដិបទា [វសតី សទា (សី. ស្យា. កំ. បី.)];
អថ បាបជនំ កោធោ, បព្ពតោវាភិមទ្ទតី’’តិ។
តតិយោ វគ្គោ។
ឆេត្វា ទុព្ពណ្ណិយមាយា, អច្ចយេន អកោធនោ;
ទេសិតំ ពុទ្ធសេដ្ឋេន, ឥទញ្ហិ សក្កបញ្ចកន្តិ។
សក្កសំយុត្តំ សមត្តំ។
សគាថាវគ្គោ បឋមោ។
តស្សុទ្ទានំ –
ទេវតា ទេវបុត្តោ ច, រាជា មារោ ច ភិក្ខុនី;
ព្រហ្មា ព្រាហ្មណ វង្គីសោ, វនយក្ខេន វាសវោតិ។
សគាថាវគ្គសំយុត្តបាឡិ និដ្ឋិតា។