៩. អាដានាដិយសុត្តំ
បឋមភាណវារោ
២៧៥. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ។ អថ ខោ ចត្តារោ មហារាជា [មហារាជានោ (ក.)] មហតិយា ច យក្ខសេនាយ មហតិយា ច គន្ធព្ពសេនាយ មហតិយា ច កុម្ភណ្ឌសេនាយ មហតិយា ច នាគសេនាយ ចតុទ្ទិសំ រក្ខំ ឋបេត្វា ចតុទ្ទិសំ គុម្ពំ ឋបេត្វា ចតុទ្ទិសំ ឱវរណំ ឋបេត្វា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ គិជ្ឈកូដំ បព្ពតំ ឱភាសេត្វា [គិជ្ឈកូដំ ឱភាសេត្វា (សី. ស្យា. បី.)] យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ តេបិ ខោ យក្ខា អប្បេកច្ចេ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ, អប្បេកច្ចេ ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ, អប្បេកច្ចេ យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ, អប្បេកច្ចេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ, អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។
២៧៦. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វេស្សវណោ មហារាជា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សន្តិ ហិ, ភន្តេ, ឧឡារា យក្ខា ភគវតោ អប្បសន្នា។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, ឧឡារា យក្ខា ភគវតោ បសន្នា។ សន្តិ ហិ , ភន្តេ, មជ្ឈិមា យក្ខា ភគវតោ អប្បសន្នា។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, មជ្ឈិមា យក្ខា ភគវតោ បសន្នា។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, នីចា យក្ខា ភគវតោ អប្បសន្នា។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, នីចា យក្ខា ភគវតោ បសន្នា។ យេភុយ្យេន ខោ បន, ភន្តេ, យក្ខា អប្បសន្នាយេវ ភគវតោ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ភគវា ហិ, ភន្តេ, បាណាតិបាតា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ, អទិន្នាទានា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ, មុសាវាទា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ, សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ។ យេភុយ្យេន ខោ បន, ភន្តេ, យក្ខា អប្បដិវិរតាយេវ បាណាតិបាតា, អប្បដិវិរតា អទិន្នាទានា, អប្បដិវិរតា កាមេសុមិច្ឆាចារា, អប្បដិវិរតា មុសាវាទា, អប្បដិវិរតា សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា ។ តេសំ តំ ហោតិ អប្បិយំ អមនាបំ។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, ភគវតោ សាវកា អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវន្តិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិគ្ឃោសានិ វិជនវាតានិ មនុស្សរាហស្សេយ្យកានិ [មនុស្សរាហសេយ្យកានិ (សី. ស្យា. បី.)] បដិសល្លានសារុប្បានិ។ តត្ថ សន្តិ ឧឡារា យក្ខា និវាសិនោ, យេ ឥមស្មិំ ភគវតោ បាវចនេ អប្បសន្នា។ តេសំ បសាទាយ ឧគ្គណ្ហាតុ, ភន្តេ, ភគវា អាដានាដិយំ រក្ខំ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយា’’តិ។ អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន។
អថ ខោ វេស្សវណោ មហារាជា ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ អាដានាដិយំ រក្ខំ អភាសិ –
២៧៧. ‘‘វិបស្សិស្ស ច [ឥមេ ចការា បោរាណបោត្ថកេសុ នត្ថិ] នមត្ថុ, ចក្ខុមន្តស្ស សិរីមតោ។
សិខិស្សបិ ច [ឥមេ ចការា បោរាណបោត្ថកេសុ នត្ថិ] នមត្ថុ, សព្ពភូតានុកម្បិនោ។
‘‘វេស្សភុស្ស ច [ឥមេ ចការា បោរាណបោត្ថកេសុ នត្ថិ] នមត្ថុ, ន្ហាតកស្ស តបស្សិនោ;
នមត្ថុ កកុសន្ធស្ស, មារសេនាបមទ្ទិនោ។
‘‘កោណាគមនស្ស នមត្ថុ, ព្រាហ្មណស្ស វុសីមតោ;
កស្សបស្ស ច [ឥមេ ចការា បោរាណបោត្ថកេសុ នត្ថិ] នមត្ថុ, វិប្បមុត្តស្ស សព្ពធិ។
‘‘អង្គីរសស្ស នមត្ថុ, សក្យបុត្តស្ស សិរីមតោ;
យោ ឥមំ ធម្មំ ទេសេសិ [ធម្មមទេសេសិ (សី. ស្យា. បី.), ធម្មំ ទេសេតិ (?)], សព្ពទុក្ខាបនូទនំ។
‘‘យេ ចាបិ និព្ពុតា លោកេ, យថាភូតំ វិបស្សិសុំ;
តេ ជនា អបិសុណាថ [អបិសុណា (សី. ស្យា. បី.)], មហន្តា វីតសារទា។
‘‘ហិតំ ទេវមនុស្សានំ, យំ នមស្សន្តិ គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, មហន្តំ វីតសារទំ។
២៧៨. ‘‘យតោ ឧគ្គច្ឆតិ សូរិយោ [សុរិយោ (សី. ស្យា. បី.)], អាទិច្ចោ មណ្ឌលី មហា។
យស្ស ចុគ្គច្ឆមានស្ស, សំវរីបិ និរុជ្ឈតិ;
យស្ស ចុគ្គតេ សូរិយេ, ‘ទិវសោ’តិ បវុច្ចតិ។
‘‘រហទោបិ តត្ថ គម្ភីរោ, សមុទ្ទោ សរិតោទកោ;
ឯវំ តំ តត្ថ ជានន្តិ, ‘សមុទ្ទោ សរិតោទកោ’។
‘‘ឥតោ ‘សា បុរិមា ទិសា’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘‘គន្ធព្ពានំ អធិបតិ [អាធិបតិ (សី. ស្យា. បី.) ឯវមុបរិបិ], ‘ធតរដ្ឋោ’តិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, គន្ធព្ពេហិ បុរក្ខតោ។
‘‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’។
២៧៩. ‘‘យេន បេតា បវុច្ចន្តិ, បិសុណា បិដ្ឋិមំសិកា។
បាណាតិបាតិនោ លុទ្ទា [លុទ្ធា (បី. ក.)], ចោរា នេកតិកា ជនា។
‘‘ឥតោ ‘សា ទក្ខិណា ទិសា’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘‘កុម្ភណ្ឌានំ អធិបតិ, ‘វិរូឡ្ហោ’ ឥតិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, កុម្ភណ្ឌេហិ បុរក្ខតោ។
‘‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’។
២៨០. ‘‘យត្ថ ចោគ្គច្ឆតិ សូរិយោ, អាទិច្ចោ មណ្ឌលី មហា។
យស្ស ចោគ្គច្ឆមានស្ស, ទិវសោបិ និរុជ្ឈតិ;
យស្ស ចោគ្គតេ សូរិយេ, ‘សំវរី’តិ បវុច្ចតិ។
‘‘រហទោបិ តត្ថ គម្ភីរោ, សមុទ្ទោ សរិតោទកោ;
ឯវំ តំ តត្ថ ជានន្តិ, ‘សមុទ្ទោ សរិតោទកោ’។
‘‘ឥតោ ‘សា បច្ឆិមា ទិសា’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘‘នាគានញ្ច អធិបតិ, ‘វិរូបក្ខោ’តិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, នាគេហេវ បុរក្ខតោ។
‘‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’។
២៨១. ‘‘យេន ឧត្តរកុរុវ្ហោ [ឧត្តរកុរូ រម្មា (សី. ស្យា. បី.)], មហានេរុ សុទស្សនោ។
មនុស្សា តត្ថ ជាយន្តិ, អមមា អបរិគ្គហា។
‘‘ន តេ ពីជំ បវបន្តិ, នបិ នីយន្តិ នង្គលា;
អកដ្ឋបាកិមំ សាលិំ, បរិភុញ្ជន្តិ មានុសា។
‘‘អកណំ អថុសំ សុទ្ធំ, សុគន្ធំ តណ្ឌុលប្ផលំ;
តុណ្ឌិកីរេ បចិត្វាន, តតោ ភុញ្ជន្តិ ភោជនំ។
‘‘គាវិំ ឯកខុរំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
បសុំ ឯកខុរំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘‘ឥត្ថិំ វា វាហនំ [ឥត្ថី-វាហនំ (សី. បី.), ឥត្ថីំ វាហនំ (ស្យា.)] កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
បុរិសំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘‘កុមារិំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
កុមារំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘‘តេ យានេ អភិរុហិត្វា,
សព្ពា ទិសា អនុបរិយាយន្តិ [អនុបរិយន្តិ (ស្យា.)];
បចារា តស្ស រាជិនោ។
‘‘ហត្ថិយានំ អស្សយានំ, ទិព្ពំ យានំ ឧបដ្ឋិតំ;
បាសាទា សិវិកា ចេវ, មហារាជស្ស យសស្សិនោ។
‘‘តស្ស ច នគរា អហុ,
អន្តលិក្ខេ សុមាបិតា;
អាដានាដា កុសិនាដា បរកុសិនាដា,
នាដសុរិយា [នាដបុរិយា (សី. បី.), នាដបរិយា (ស្យា.)] បរកុសិដនាដា។
‘‘ឧត្តរេន កសិវន្តោ [កបិវន្តោ (សី. ស្យា. បី)],
ជនោឃមបរេន ច;
នវនវុតិយោ អម្ពរអម្ពរវតិយោ,
អាឡកមន្ទា នាម រាជធានី។
‘‘កុវេរស្ស ខោ បន, មារិស, មហារាជស្ស វិសាណា នាម រាជធានី;
តស្មា កុវេរោ មហារាជា, ‘វេស្សវណោ’តិ បវុច្ចតិ។
‘‘បច្ចេសន្តោ បកាសេន្តិ, តតោលា តត្តលា តតោតលា;
ឱជសិ តេជសិ តតោជសី, សូរោ រាជា អរិដ្ឋោ នេមិ។
‘‘រហទោបិ តត្ថ ធរណី នាម, យតោ មេឃា បវស្សន្តិ;
វស្សា យតោ បតាយន្តិ, សភាបិ តត្ថ សាលវតី [ភគលវតី (សី. ស្យា. បី.)] នាម។
‘‘យត្ថ យក្ខា បយិរុបាសន្តិ, តត្ថ និច្ចផលា រុក្ខា;
នានា ទិជគណា យុតា, មយូរកោញ្ចាភិរុទា;
កោកិលាទីហិ វគ្គុហិ។
‘‘ជីវញ្ជីវកសទ្ទេត្ថ, អថោ ឱដ្ឋវចិត្តកា;
កុក្កុដកា [កុកុត្ថកា (សី. បី.)] កុឡីរកា, វនេ បោក្ខរសាតកា។
‘‘សុកសាឡិកសទ្ទេត្ថ, ទណ្ឌមាណវកានិ ច;
សោភតិ សព្ពកាលំ សា, កុវេរនឡិនី សទា។
‘‘ឥតោ ‘សា ឧត្តរា ទិសា’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘‘យក្ខានញ្ច អធិបតិ, ‘កុវេរោ’ ឥតិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, យក្ខេហេវ បុរក្ខតោ។
‘‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
‘‘តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតម’’’ន្តិ។
‘‘អយំ ខោ សា, មារិស, អាដានាដិយា រក្ខា ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយ។
២៨២. ‘‘យស្ស កស្សចិ, មារិស, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឧបាសកស្ស វា ឧបាសិកាយ វា អយំ អាដានាដិយា រក្ខា សុគ្គហិតា ភវិស្សតិ សមត្តា បរិយាបុតា [បរិយាបុដា (ក.)]។ តំ ចេ អមនុស្សោ យក្ខោ វា យក្ខិនី វា យក្ខបោតកោ វា យក្ខបោតិកា វា យក្ខមហាមត្តោ វា យក្ខបារិសជ្ជោ វា យក្ខបចារោ វា, គន្ធព្ពោ វា គន្ធព្ពី វា គន្ធព្ពបោតកោ វា គន្ធព្ពបោតិកា វា គន្ធព្ពមហាមត្តោ វា គន្ធព្ពបារិសជ្ជោ វា គន្ធព្ពបចារោ វា, កុម្ភណ្ឌោ វា កុម្ភណ្ឌី វា កុម្ភណ្ឌបោតកោ វា កុម្ភណ្ឌបោតិកា វា កុម្ភណ្ឌមហាមត្តោ វា កុម្ភណ្ឌបារិសជ្ជោ វា កុម្ភណ្ឌបចារោ វា, នាគោ វា នាគី វា នាគបោតកោ វា នាគបោតិកា វា នាគមហាមត្តោ វា នាគបារិសជ្ជោ វា នាគបចារោ វា, បទុដ្ឋចិត្តោ ភិក្ខុំ វា ភិក្ខុនិំ វា ឧបាសកំ វា ឧបាសិកំ វា គច្ឆន្តំ វា អនុគច្ឆេយ្យ, ឋិតំ វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, និសិន្នំ វា ឧបនិសីទេយ្យ, និបន្នំ វា ឧបនិបជ្ជេយ្យ។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ គាមេសុ វា និគមេសុ វា សក្ការំ វា គរុការំ វា។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ អាឡកមន្ទាយ នាម រាជធានិយា វត្ថុំ វា វាសំ វា។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ យក្ខានំ សមិតិំ គន្តុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា អនាវយ្ហម្បិ នំ ករេយ្យុំ អវិវយ្ហំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា អត្តាហិបិ បរិបុណ្ណាហិ បរិភាសាហិ បរិភាសេយ្យុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា រិត្តំបិស្ស បត្តំ សីសេ និក្កុជ្ជេយ្យុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា សត្តធាបិស្ស មុទ្ធំ ផាលេយ្យុំ។
‘‘សន្តិ ហិ, មារិស, អមនុស្សា ចណ្ឌា រុទ្ធា [រុទ្ទា (សី. បី.)] រភសា, តេ នេវ មហារាជានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, អមនុស្សា មហារាជានំ អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ សេយ្យថាបិ, មារិស, រញ្ញោ មាគធស្ស វិជិតេ មហាចោរា។ តេ នេវ រញ្ញោ មាគធស្ស អាទិយន្តិ, ន រញ្ញោ មាគធស្ស បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន រញ្ញោ មាគធស្ស បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, មហាចោរា រញ្ញោ មាគធស្ស អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ ឯវមេវ ខោ, មារិស, សន្តិ អមនុស្សា ចណ្ឌា រុទ្ធា រភសា, តេ នេវ មហារាជានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, អមនុស្សា មហារាជានំ អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ យោ ហិ កោចិ, មារិស, អមនុស្សោ យក្ខោ វា យក្ខិនី វា…បេ.… គន្ធព្ពោ វា គន្ធព្ពី វា … កុម្ភណ្ឌោ វា កុម្ភណ្ឌី វា… នាគោ វា នាគី វា នាគបោតកោ វា នាគបោតិកា វា នាគមហាមត្តោ វា នាគបារិសជ្ជោ វា នាគបចារោ វា បទុដ្ឋចិត្តោ ភិក្ខុំ វា ភិក្ខុនិំ វា ឧបាសកំ វា ឧបាសិកំ វា គច្ឆន្តំ វា អនុគច្ឆេយ្យ, ឋិតំ វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, និសិន្នំ វា ឧបនិសីទេយ្យ, និបន្នំ វា ឧបនិបជ្ជេយ្យ។ ឥមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ ឧជ្ឈាបេតព្ពំ វិក្កន្ទិតព្ពំ វិរវិតព្ពំ – ‘អយំ យក្ខោ គណ្ហាតិ, អយំ យក្ខោ អាវិសតិ, អយំ យក្ខោ ហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ វិហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ ហិំសតិ, អយំ យក្ខោ វិហិំសតិ, អយំ យក្ខោ ន មុញ្ចតី’តិ។
២៨៣. ‘‘កតមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ?
‘‘ឥន្ទោ សោមោ វរុណោ ច, ភារទ្វាជោ បជាបតិ;
ចន្ទនោ កាមសេដ្ឋោ ច, កិន្នុឃណ្ឌុ និឃណ្ឌុ ច។
‘‘បនាទោ ឱបមញ្ញោ ច, ទេវសូតោ ច មាតលិ;
ចិត្តសេនោ ច គន្ធព្ពោ, នឡោ រាជា ជនេសភោ [ជនោសភោ (ស្យា.)]។
‘‘សាតាគិរោ ហេមវតោ, បុណ្ណកោ ករតិយោ គុឡោ;
សិវកោ មុចលិន្ទោ ច, វេស្សាមិត្តោ យុគន្ធរោ។
‘‘គោបាលោ សុប្បរោធោ ច [សុប្បគេធោ ច (សី. ស្យា. បី.)], ហិរិ នេត្តិ [ហិរី នេត្តី (សី. បី.)] ច មន្ទិយោ;
បញ្ចាលចណ្ឌោ អាឡវកោ, បជ្ជុន្នោ សុមនោ សុមុខោ;
ទធិមុខោ មណិ មាណិវរោ [មណិ មានិចរោ (ស្យា. បី.)] ទីឃោ, អថោ សេរីសកោ សហ។
‘‘ឥមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ ឧជ្ឈាបេតព្ពំ វិក្កន្ទិតព្ពំ វិរវិតព្ពំ – ‘អយំ យក្ខោ គណ្ហាតិ, អយំ យក្ខោ អាវិសតិ, អយំ យក្ខោ ហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ វិហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ ហិំសតិ, អយំ យក្ខោ វិហិំសតិ, អយំ យក្ខោ ន មុញ្ចតី’តិ។
‘‘អយំ ខោ សា, មារិស, អាដានាដិយា រក្ខា ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយ។ ហន្ទ ច ទានិ មយំ, មារិស, គច្ឆាម ពហុកិច្ចា មយំ ពហុករណីយា’’តិ។ ‘‘យស្សទានិ តុម្ហេ មហារាជានោ កាលំ មញ្ញថា’’តិ។
២៨៤. អថ ខោ ចត្តារោ មហារាជា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ តេបិ ខោ យក្ខា ឧដ្ឋាយាសនា អប្បេកច្ចេ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ ។ អប្បេកច្ចេ យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា តត្ថេវន្តរធាយិំសូតិ។
បឋមភាណវារោ និដ្ឋិតោ។
ទុតិយភាណវារោ
២៨៥. អថ ខោ ភគវា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥមំ, ភិក្ខវេ, រត្តិំ ចត្តារោ មហារាជា មហតិយា ច យក្ខសេនាយ មហតិយា ច គន្ធព្ពសេនាយ មហតិយា ច កុម្ភណ្ឌសេនាយ មហតិយា ច នាគសេនាយ ចតុទ្ទិសំ រក្ខំ ឋបេត្វា ចតុទ្ទិសំ គុម្ពំ ឋបេត្វា ចតុទ្ទិសំ ឱវរណំ ឋបេត្វា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ គិជ្ឈកូដំ បព្ពតំ ឱភាសេត្វា យេនាហំ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ តេបិ ខោ, ភិក្ខវេ, យក្ខា អប្បេកច្ចេ មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ អប្បេកច្ចេ មយា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ អប្បេកច្ចេ យេនាហំ តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ អប្បេកច្ចេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។
២៨៦. ‘‘ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ, ភិក្ខវេ, វេស្សវណោ មហារាជា មំ ឯតទវោច – ‘សន្តិ ហិ, ភន្តេ, ឧឡារា យក្ខា ភគវតោ អប្បសន្នា…បេ.… សន្តិ ហិ , ភន្តេ នីចា យក្ខា ភគវតោ បសន្នា។ យេភុយ្យេន ខោ បន, ភន្តេ, យក្ខា អប្បសន្នាយេវ ភគវតោ។ តំ កិស្ស ហេតុ? ភគវា ហិ, ភន្តេ, បាណាតិបាតា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ… សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណិយា ធម្មំ ទេសេតិ។ យេភុយ្យេន ខោ បន, ភន្តេ, យក្ខា អប្បដិវិរតាយេវ បាណាតិបាតា… អប្បដិវិរតា សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា។ តេសំ តំ ហោតិ អប្បិយំ អមនាបំ។ សន្តិ ហិ, ភន្តេ, ភគវតោ សាវកា អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវន្តិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិគ្ឃោសានិ វិជនវាតានិ មនុស្សរាហស្សេយ្យកានិ បដិសល្លានសារុប្បានិ។ តត្ថ សន្តិ ឧឡារា យក្ខា និវាសិនោ, យេ ឥមស្មិំ ភគវតោ បាវចនេ អប្បសន្នា, តេសំ បសាទាយ ឧគ្គណ្ហាតុ, ភន្តេ, ភគវា អាដានាដិយំ រក្ខំ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយា’តិ។ អធិវាសេសិំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, តុណ្ហីភាវេន។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេស្សវណោ មហារាជា មេ អធិវាសនំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ អាដានាដិយំ រក្ខំ អភាសិ –
២៨៧. ‘វិបស្សិស្ស ច នមត្ថុ, ចក្ខុមន្តស្ស សិរីមតោ។
សិខិស្សបិ ច នមត្ថុ, សព្ពភូតានុកម្បិនោ។
‘វេស្សភុស្ស ច នមត្ថុ, ន្ហាតកស្ស តបស្សិនោ;
នមត្ថុ កកុសន្ធស្ស, មារសេនាបមទ្ទិនោ។
‘កោណាគមនស្ស នមត្ថុ, ព្រាហ្មណស្ស វុសីមតោ;
កស្សបស្ស ច នមត្ថុ, វិប្បមុត្តស្ស សព្ពធិ។
‘អង្គីរសស្ស នមត្ថុ, សក្យបុត្តស្ស សិរីមតោ;
យោ ឥមំ ធម្មំ ទេសេសិ, សព្ពទុក្ខាបនូទនំ។
‘យេ ចាបិ និព្ពុតា លោកេ, យថាភូតំ វិបស្សិសុំ;
តេ ជនា អបិសុណាថ, មហន្តា វីតសារទា។
‘ហិតំ ទេវមនុស្សានំ, យំ នមស្សន្តិ គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, មហន្តំ វីតសារទំ។
២៨៨. ‘យតោ ឧគ្គច្ឆតិ សូរិយោ, អាទិច្ចោ មណ្ឌលី មហា។
យស្ស ចុគ្គច្ឆមានស្ស, សំវរីបិ និរុជ្ឈតិ;
យស្ស ចុគ្គតេ សូរិយេ, ‘‘ទិវសោ’’តិ បវុច្ចតិ។
‘រហទោបិ តត្ថ គម្ភីរោ, សមុទ្ទោ សរិតោទកោ;
ឯវំ តំ តត្ថ ជានន្តិ, ‘‘សមុទ្ទោ សរិតោទកោ’’។
‘ឥតោ ‘‘សា បុរិមា ទិសា’’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘គន្ធព្ពានំ អធិបតិ, ‘‘ធតរដ្ឋោ’’តិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, គន្ធព្ពេហិ បុរក្ខតោ។
‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
‘តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្សា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’’។
២៨៩. ‘យេន បេតា បវុច្ចន្តិ, បិសុណា បិដ្ឋិមំសិកា។
បាណាតិបាតិនោ លុទ្ទា, ចោរា នេកតិកា ជនា។
‘ឥតោ ‘‘សា ទក្ខិណា ទិសា’’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘កុម្ភណ្ឌានំ អធិបតិ, ‘‘វិរូឡ្ហោ’’ ឥតិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, កុម្ភណ្ឌេហិ បុរក្ខតោ។
‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
‘តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’’។
២៩០. ‘យត្ថ ចោគ្គច្ឆតិ សូរិយោ, អាទិច្ចោ មណ្ឌលី មហា។
យស្ស ចោគ្គច្ឆមានស្ស, ទិវសោបិ និរុជ្ឈតិ;
យស្ស ចោគ្គតេ សូរិយេ, ‘‘សំវរី’’តិ បវុច្ចតិ។
‘រហទោបិ តត្ថ គម្ភីរោ, សមុទ្ទោ សរិតោទកោ;
ឯវំ តំ តត្ថ ជានន្តិ, សមុទ្ទោ សរិតោទកោ។
‘ឥតោ ‘‘សា បច្ឆិមា ទិសា’’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘នាគានញ្ច អធិបតិ, ‘‘វិរូបក្ខោ’’តិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, នាគេហេវ បុរក្ខតោ។
‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
‘តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតមំ’’។
២៩១. ‘យេន ឧត្តរកុរុវ្ហោ, មហានេរុ សុទស្សនោ។
មនុស្សា តត្ថ ជាយន្តិ, អមមា អបរិគ្គហា។
‘ន តេ ពីជំ បវបន្តិ, នាបិ នីយន្តិ នង្គលា;
អកដ្ឋបាកិមំ សាលិំ, បរិភុញ្ជន្តិ មានុសា។
‘អកណំ អថុសំ សុទ្ធំ, សុគន្ធំ តណ្ឌុលប្ផលំ;
តុណ្ឌិកីរេ បចិត្វាន, តតោ ភុញ្ជន្តិ ភោជនំ។
‘គាវិំ ឯកខុរំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
បសុំ ឯកខុរំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘ឥត្ថិំ វា វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
បុរិសំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘កុមារិំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ;
កុមារំ វាហនំ កត្វា, អនុយន្តិ ទិសោទិសំ។
‘តេ យានេ អភិរុហិត្វា,
សព្ពា ទិសា អនុបរិយាយន្តិ;
បចារា តស្ស រាជិនោ។
‘ហត្ថិយានំ អស្សយានំ,
ទិព្ពំ យានំ ឧបដ្ឋិតំ;
បាសាទា សិវិកា ចេវ,
មហារាជស្ស យសស្សិនោ។
‘តស្ស ច នគរា អហុ,
អន្តលិក្ខេ សុមាបិតា;
អាដានាដា កុសិនាដា បរកុសិនាដា,
នាដសុរិយា បរកុសិដនាដា។
‘ឧត្តរេន កសិវន្តោ,
ជនោឃមបរេន ច;
នវនវុតិយោ អម្ពរអម្ពរវតិយោ,
អាឡកមន្ទា នាម រាជធានី។
‘កុវេរស្ស ខោ បន, មារិស, មហារាជស្ស វិសាណា នាម រាជធានី;
តស្មា កុវេរោ មហារាជា, ‘‘វេស្សវណោ’’តិ បវុច្ចតិ។
‘បច្ចេសន្តោ បកាសេន្តិ, តតោលា តត្តលា តតោតលា;
ឱជសិ តេជសិ តតោជសី, សូរោ រាជា អរិដ្ឋោ នេមិ។
‘រហទោបិ តត្ថ ធរណី នាម, យតោ មេឃា បវស្សន្តិ;
វស្សា យតោ បតាយន្តិ, សភាបិ តត្ថ សាលវតី នាម។
‘យត្ថ យក្ខា បយិរុបាសន្តិ, តត្ថ និច្ចផលា រុក្ខា;
នានា ទិជគណា យុតា, មយូរកោញ្ចាភិរុទា;
កោកិលាទីហិ វគ្គុហិ។
‘ជីវញ្ជីវកសទ្ទេត្ថ, អថោ ឱដ្ឋវចិត្តកា;
កុក្កុដកា កុឡីរកា, វនេ បោក្ខរសាតកា។
‘សុកសាឡិក សទ្ទេត្ថ, ទណ្ឌមាណវកានិ ច;
សោភតិ សព្ពកាលំ សា, កុវេរនឡិនី សទា។
‘ឥតោ ‘‘សា ឧត្តរា ទិសា’’, ឥតិ នំ អាចិក្ខតី ជនោ;
យំ ទិសំ អភិបាលេតិ, មហារាជា យសស្សិ សោ។
‘យក្ខានញ្ច អធិបតិ, ‘‘កុវេរោ’’ ឥតិ នាមសោ;
រមតី នច្ចគីតេហិ, យក្ខេហេវ បុរក្ខតោ។
‘បុត្តាបិ តស្ស ពហវោ, ឯកនាមាតិ មេ សុតំ;
អសីតិ ទស ឯកោ ច, ឥន្ទនាមា មហព្ពលា។
‘តេ ចាបិ ពុទ្ធំ ទិស្វាន, ពុទ្ធំ អាទិច្ចពន្ធុនំ;
ទូរតោវ នមស្សន្តិ, មហន្តំ វីតសារទំ។
‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
កុសលេន សមេក្ខសិ, អមនុស្សាបិ តំ វន្ទន្តិ;
សុតំ នេតំ អភិណ្ហសោ, តស្មា ឯវំ វទេមសេ។
‘‘ជិនំ វន្ទថ គោតមំ, ជិនំ វន្ទាម គោតមំ;
វិជ្ជាចរណសម្បន្នំ, ពុទ្ធំ វន្ទាម គោតម’’ន្តិ។
២៩២. ‘អយំ ខោ សា, មារិស , អាដានាដិយា រក្ខា ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយ។ យស្ស កស្សចិ, មារិស, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឧបាសកស្ស វា ឧបាសិកាយ វា អយំ អាដានាដិយា រក្ខា សុគ្គហិតា ភវិស្សតិ សមត្តា បរិយាបុតា តំ ចេ អមនុស្សោ យក្ខោ វា យក្ខិនី វា…បេ.… គន្ធព្ពោ វា គន្ធព្ពី វា…បេ.… កុម្ភណ្ឌោ វា កុម្ភណ្ឌី វា…បេ.… នាគោ វា នាគី វា នាគបោតកោ វា នាគបោតិកា វា នាគមហាមត្តោ វា នាគបារិសជ្ជោ វា នាគបចារោ វា, បទុដ្ឋចិត្តោ ភិក្ខុំ វា ភិក្ខុនិំ វា ឧបាសកំ វា ឧបាសិកំ វា គច្ឆន្តំ វា អនុគច្ឆេយ្យ, ឋិតំ វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, និសិន្នំ វា ឧបនិសីទេយ្យ, និបន្នំ វា ឧបនិបជ្ជេយ្យ។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ គាមេសុ វា និគមេសុ វា សក្ការំ វា គរុការំ វា។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ អាឡកមន្ទាយ នាម រាជធានិយា វត្ថុំ វា វាសំ វា។ ន មេ សោ, មារិស, អមនុស្សោ លភេយ្យ យក្ខានំ សមិតិំ គន្តុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា អនាវយ្ហម្បិ នំ ករេយ្យុំ អវិវយ្ហំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា អត្តាហិ បរិបុណ្ណាហិ បរិភាសាហិ បរិភាសេយ្យុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា រិត្តំបិស្ស បត្តំ សីសេ និក្កុជ្ជេយ្យុំ។ អបិស្សុ នំ, មារិស, អមនុស្សា សត្តធាបិស្ស មុទ្ធំ ផាលេយ្យុំ។ សន្តិ ហិ, មារិស, អមនុស្សា ចណ្ឌា រុទ្ធា រភសា, តេ នេវ មហារាជានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, អមនុស្សា មហារាជានំ អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ សេយ្យថាបិ, មារិស, រញ្ញោ មាគធស្ស វិជិតេ មហាចោរា។ តេ នេវ រញ្ញោ មាគធស្ស អាទិយន្តិ, ន រញ្ញោ មាគធស្ស បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន រញ្ញោ មាគធស្ស បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, មហាចោរា រញ្ញោ មាគធស្ស អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ ឯវមេវ ខោ, មារិស, សន្តិ អមនុស្សា ចណ្ឌា រុទ្ធា រភសា, តេ នេវ មហារាជានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ, ន មហារាជានំ បុរិសកានំ បុរិសកានំ អាទិយន្តិ។ តេ ខោ តេ, មារិស, អមនុស្សា មហារាជានំ អវរុទ្ធា នាម វុច្ចន្តិ។ យោ ហិ កោចិ, មារិស, អមនុស្សោ យក្ខោ វា យក្ខិនី វា…បេ.… គន្ធព្ពោ វា គន្ធព្ពី វា…បេ.… កុម្ភណ្ឌោ វា កុម្ភណ្ឌី វា…បេ.… នាគោ វា នាគី វា…បេ.… បទុដ្ឋចិត្តោ ភិក្ខុំ វា ភិក្ខុនិំ វា ឧបាសកំ វា ឧបាសិកំ វា គច្ឆន្តំ វា ឧបគច្ឆេយ្យ, ឋិតំ វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, និសិន្នំ វា ឧបនិសីទេយ្យ, និបន្នំ វា ឧបនិបជ្ជេយ្យ។ ឥមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ ឧជ្ឈាបេតព្ពំ វិក្កន្ទិតព្ពំ វិរវិតព្ពំ – ‘អយំ យក្ខោ គណ្ហាតិ, អយំ យក្ខោ អាវិសតិ, អយំ យក្ខោ ហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ វិហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ ហិំសតិ, អយំ យក្ខោ វិហិំសតិ, អយំ យក្ខោ ន មុញ្ចតី’តិ។
២៩៣. ‘កតមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ?
‘ឥន្ទោ សោមោ វរុណោ ច, ភារទ្វាជោ បជាបតិ;
ចន្ទនោ កាមសេដ្ឋោ ច, កិន្នុឃណ្ឌុ និឃណ្ឌុ ច។
‘បនាទោ ឱបមញ្ញោ ច, ទេវសូតោ ច មាតលិ;
ចិត្តសេនោ ច គន្ធព្ពោ, នឡោ រាជា ជនេសភោ។
‘សាតាគិរោ ហេវមតោ, បុណ្ណកោ ករតិយោ គុឡោ;
សិវកោ មុចលិន្ទោ ច, វេស្សាមិត្តោ យុគន្ធរោ។
‘គោបាលោ សុប្បរោធោ ច, ហិរិ នេត្តិ ច មន្ទិយោ;
បញ្ចាលចណ្ឌោ អាឡវកោ, បជ្ជុន្នោ សុមនោ សុមុខោ;
ទធិមុខោ មណិ មាណិវរោ ទីឃោ, អថោ សេរីសកោ សហ។
‘ឥមេសំ យក្ខានំ មហាយក្ខានំ សេនាបតីនំ មហាសេនាបតីនំ ឧជ្ឈាបេតព្ពំ វិក្កន្ទិតព្ពំ វិរវិតព្ពំ – ‘‘អយំ យក្ខោ គណ្ហាតិ, អយំ យក្ខោ អាវិសតិ, អយំ យក្ខោ ហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ វិហេឋេតិ, អយំ យក្ខោ ហិំសតិ, អយំ យក្ខោ វិហិំសតិ, អយំ យក្ខោ ន មុញ្ចតី’’តិ។ អយំ ខោ, មារិស, អាដានាដិយា រក្ខា ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយ។ ហន្ទ ច ទានិ មយំ, មារិស, គច្ឆាម, ពហុកិច្ចា មយំ ពហុករណីយា’’’តិ។ ‘‘‘យស្ស ទានិ តុម្ហេ មហារាជានោ កាលំ មញ្ញថា’’’តិ។
២៩៤. ‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ មហារាជា ឧដ្ឋាយាសនា មំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ តេបិ ខោ, ភិក្ខវេ, យក្ខា ឧដ្ឋាយាសនា អប្បេកច្ចេ មំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ មយា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ យេនាហំ តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។ អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា តត្ថេវន្តរធាយិំសុ។
២៩៥. ‘‘ឧគ្គណ្ហាថ , ភិក្ខវេ, អាដានាដិយំ រក្ខំ។ បរិយាបុណាថ, ភិក្ខវេ, អាដានាដិយំ រក្ខំ។ ធារេថ, ភិក្ខវេ, អាដានាដិយំ រក្ខំ។ អត្ថសំហិតា [អត្ថសំហិតាយំ (ស្យា.)], ភិក្ខវេ, អាដានាដិយា រក្ខា ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ គុត្តិយា រក្ខាយ អវិហិំសាយ ផាសុវិហារាយា’’តិ។ ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
អាដានាដិយសុត្តំ និដ្ឋិតំ នវមំ។