៥. ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកំ

៥. ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកំ

ខុទ្ទកវត្ថូនិ

២៤៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ នហាយមានា រុក្ខេ កាយំ ឧគ្ឃំសេន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា នហាយមានា រុក្ខេ កាយំ ឧគ្ឃំសេស្សន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ, សេយ្យថាបិ មល្លមុដ្ឋិកា គាមមោទ្ទវា’’តិ គាមបោទ្ទវា (សី.), គាមបូតវា (ស្យា.)! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ នហាយមានា រុក្ខេ កាយំ ឧគ្ឃំសេន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បី’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ , តេសំ មោឃបុរិសានំ អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ។ កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា នហាយមានា រុក្ខេ កាយំ ឧគ្ឃំសេស្សន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ? នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នហាយមានេន ភិក្ខុនា រុក្ខេ កាយោ ឧគ្ឃំសេតព្ពោ។ យោ ឧគ្ឃំសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ នហាយមានា ថម្ភេ កាយំ ឧគ្ឃំសេន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា នហាយមានា ថម្ភេ កាយំ ឧគ្ឃំសេស្សន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ, សេយ្យថាបិ មល្លមុដ្ឋិកា គាមមោទ្ទវា’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នហាយមានេន ភិក្ខុនា ថម្ភេ កាយោ ឧគ្ឃំសេតព្ពោ។ យោ ឧគ្ឃំសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ នហាយមានា កុដ្ដេ កុឌ្ឌេ (សី. ស្យា.) កាយំ ឧគ្ឃំសេន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា នហាយមានា កុដ្ដេ កាយំ ឧគ្ឃំសេស្សន្តិ, ឩរុម្បិ ពាហុម្បិ ឧរម្បិ បិដ្ឋិម្បិ, សេយ្យថាបិ មល្លមុដ្ឋិកា គាមមោទ្ទវា’’តិ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នហាយមានេន ភិក្ខុនា កុដ្ដេ កាយោ ឧគ្ឃំសេតព្ពោ។ យោ ឧគ្ឃំសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អដ្ដានេ អដ្ឋានេ (សី. ស្យា.) នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អដ្ដានេ នហាយិតព្ពំ។ យោ នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គន្ធព្ពហត្ថកេន នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គន្ធព្ពហត្ថកេន នហាយិតព្ពំ។ យោ នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កុរុវិន្ទកសុត្តិយា នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, កុរុវិន្ទកសុត្តិយា នហាយិតព្ពំ។ យោ នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វិគ្គយ្ហ បរិកម្មំ ការាបេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, វិគ្គយ្ហ បរិកម្មំ ការាបេតព្ពំ។ យោ ការាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មល្លកេន នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, មល្លកេន នហាយិតព្ពំ។ យោ នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៤៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ កច្ឆុរោគាពាធោ ហោតិ។ ន តស្ស វិនា មល្លកេន ផាសុ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស អកតមល្លក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ជរាទុព្ពលោ នហាយមានោ ន សក្កោតិ អត្តនោ កាយំ ឧគ្ឃំសេតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧក្កាសិក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ បិដ្ឋិបរិកម្មំ កាតុំ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុថុបាណិក’’ន្តិ។

២៤៥. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វល្លិកំ ធារេន្តិ…បេ.… បាមង្គំ ធារេន្តិ…បេ.… កណ្ឋសុត្តកំ ធារេន្តិ…បេ.… កដិសុត្តកំ ធារេន្តិ…បេ.… ឱវដ្ដិកំ ធារេន្តិ…បេ.… កាយុរំ ធារេន្តិ…បេ.… ហត្ថាភរណំ ធារេន្តិ…បេ.… អង្គុលិមុទ្ទិកំ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ.… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វល្លិកំ ធារេន្តិ…បេ.… បាមង្គំ ធារេន្តិ, កណ្ឋសុត្តកំ ធារេន្តិ, កដិសុត្តកំ ធារេន្តិ, ឱវដ្ដិកំ ធារេន្តិ, កាយុរំ ធារេន្តិ, ហត្ថាភរណំ ធារេន្តិ, អង្គុលិមុទ្ទិកំ ធារេន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, វល្លិកា ធារេតព្ពា…បេ.… ន បាមង្គោ ធារេតព្ពោ… ន កណ្ឋសុត្តកំ ធារេតព្ពំ… ន កដិសុត្តកំ ធារេតព្ពំ… ន ឱវដ្ដិកំ ធារេតព្ពំ… ន កាយុរំ ធារេតព្ពំ… ន ហត្ថាភរណំ ធារេតព្ពំ… ន អង្គុលិមុទ្ទិកា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៤៦. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទីឃេ កេសេ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទីឃា កេសា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទុមាសិកំ វា ទុវង្គុលំ វា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កោច្ឆេន កេសេ ឱសណ្ឋេន្តិ ឱសណ្ហេន្តិ (សី. ស្យា.) …បេ.… ផណកេន កេសេ ឱសណ្ឋេន្តិ, ហត្ថផណកេន កេសេ ឱសណ្ឋេន្តិ, សិត្ថតេលកេន កេសេ ឱសណ្ឋេន្តិ, ឧទកតេលកេន កេសេ ឱសណ្ឋេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, កោច្ឆេន កេសា ឱសណ្ឋេតព្ពា…បេ.… ន សិត្ថតេលកេន កេសា ឱសណ្ឋេតព្ពា… ន ឧទកតេលកេន កេសា ឱសណ្ឋេតព្ពា។ យោ ឱសណ្ឋេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៤៧. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អាទាសេបិ ឧទកបត្តេបិ មុខនិមិត្តំ ឱលោកេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អាទាសេ វា ឧទកបត្តេ វា មុខនិមិត្តំ ឱលោកេតព្ពំ។ យោ ឱលោកេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ មុខេ វណោ ហោតិ។ សោ ភិក្ខូ បុច្ឆិ – ‘‘កីទិសោ មេ, អាវុសោ, វណោ’’តិ? ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឯទិសោ តេ, អាវុសោ វណោ’’តិ។ សោ ន សទ្ទហតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាពាធប្បច្ចយា អាទាសេ វា ឧទកបត្តេ វា មុខនិមិត្តំ ឱលោកេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មុខំ អាលិម្បន្តិ…បេ.… មុខំ ឧម្មទ្ទេន្តិ, មុខំ ចុណ្ណេន្តិ, មនោសិលិកាយ មុខំ លញ្ឆេន្តិ, អង្គរាគំ ករោន្តិ, មុខរាគំ ករោន្តិ, អង្គរាគមុខរាគំ ករោន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, មុខំ អាលិម្បិតព្ពំ…បេ.… ន មុខំ ឧម្មទ្ទិតព្ពំ, ន មុខំ ចុណ្ណេតព្ពំ, ន មនោសិលិកាយ មុខំ លញ្ឆេតព្ពំ, ន អង្គរាគោ កាតព្ពោ, ន មុខរាគោ កាតព្ពោ , ន អង្គរាគមុខរាគោ កាតព្ពោ។ យោ ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ ចក្ខុរោគាពាធោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាពាធប្បច្ចយា មុខំ អាលិម្បិតុ’’ន្តិ។

២៤៨. តេន ខោ បន សមយេន រាជគហេ គិរគ្គសមជ្ជោ សមជ្ជា (អភិធានគន្ថេសុ) ហោតិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិរគ្គសមជ្ជំ ទស្សនាយ អគមំសុ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោ’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នច្ចំ វា គីតំ វា វាទិតំ វា ទស្សនាយ គន្តព្ពំ។ យោ គច្ឆេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៤៩. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ គាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘យថេវ យថា ច (ក.) មយំ គាយាម, ឯវមេវិមេ សមណា សក្យបុត្តិយា អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ គាយន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ.… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ គាយិស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ…បេ.… ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ គាយន្តស្ស។ អត្តនាបិ តស្មិំ សរេ សារជ្ជតិ, បរេបិ តស្មិំ សរេ សារជ្ជន្តិ, គហបតិកាបិ ឧជ្ឈាយន្តិ, សរកុត្តិម្បិ និកាមយមានស្ស សមាធិស្ស ភង្គោ ហោតិ, បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ គាយន្តស្ស។ ន, ភិក្ខវេ, អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មោ គាយិតព្ពោ។ យោ គាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សរភញ្ញេ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សរភញ្ញ’’ន្តិ។

‘‘តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ពាហិរលោមិំ ពាហិយលោមិំ (ក.) ឧណ្ណិំ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពាហិយលោមិ ឧណ្ណិ ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៥០. តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស អារាមេ អម្ពា ផលិនោ ហោន្តិ។ រញ្ញា មាគធេន សេនិយេន ពិម្ពិសារេន អនុញ្ញាតំ ហោតិ – ‘‘យថាសុខំ អយ្យា អម្ពំ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តរុណញ្ញេវ អម្ពំ បាតាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ។ រញ្ញោ ច មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស អម្ពេន អត្ថោ ហោតិ។ អថ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ មនុស្សេ អាណាបេសិ – ‘‘គច្ឆថ, ភណេ, អារាមំ គន្ត្វា អម្ពំ អាហរថា’’តិ ។ ‘‘ឯវំ ទេវា’’តិ ខោ តេ មនុស្សា រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស បដិស្សុត្វា អារាមំ គន្ត្វា អារាមបាលំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ទេវស្ស, ភណេ, អម្ពេន អត្ថោ, អម្ពំ ទេថា’’តិ។ ‘‘នត្ថាយ្យា អម្ពំ។ តរុណញ្ញេវ អម្ពំ បាតាបេត្វា ភិក្ខូ បរិភុញ្ជិំសូ’’តិ។ អថ ខោ តេ មនុស្សា រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘សុបរិភុត្តំ, ភណេ, អយ្យេហិ អម្ពំ, អបិ ច ភគវតា មត្តា វណ្ណិតា’’តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ន មត្តំ ជានិត្វា រញ្ញោ អម្ពំ បរិភុញ្ជិស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អម្ពំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ។ យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បូគស្ស សង្ឃភត្តំ ហោតិ។ សូបេ អម្ពបេសិកាយោ បក្ខិត្តា ហោន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នប្បដិគ្គណ្ហន្តិ។ ‘‘បដិគ្គណ្ហថ, ភិក្ខវេ, បរិភុញ្ជថ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អម្ពបេសិក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បូគស្ស សង្ឃភត្តំ ហោតិ។ តេ ន បរិយាបុណិំសុ អម្ពបេសិកំ កាតុំ, ភត្តគ្គេ សកលេហេវ អម្ពេហិ ទេន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នប្បដិគ្គណ្ហន្តិ។ ‘‘បដិគ្គណ្ហថ , ភិក្ខវេ, បរិភុញ្ជថ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ សមណកប្បេហិ ផលំ បរិភុញ្ជិតុំ – អគ្គិបរិចិតំ , សត្ថបរិចិតំ, នខបរិចិតំ, អពីជំ, និព្ពត្តពីជញ្ញេវ និព្ពដ្ដពីជំ (សី. ស្យា.) បញ្ចមំ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមេហិ បញ្ចហិ សមណកប្បេហិ ផលំ បរិភុញ្ជិតុ’’ន្តិ។

២៥១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អហិនា ទដ្ឋោ កាលង្កតោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន ហិ នូន សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ មេត្តេន ចិត្តេន ផរិ។ សចេ ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ មេត្តេន ចិត្តេន ផរេយ្យ, ន ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អហិនា ទដ្ឋោ កាលង្ករេយ្យ។ កតមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ? វិរូបក្ខំ អហិរាជកុលំ, ឯរាបថំ អហិរាជកុលំ, ឆព្យាបុត្តំ អហិរាជកុលំ, កណ្ហាគោតមំ អហិរាជកុលំ ។ ន ហិ នូន សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ មេត្តេន ចិត្តេន ផរិ។ សចេ ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ មេត្តេន ចិត្តេន ផរេយ្យ, ន ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អហិនា ទដ្ឋោ កាលង្ករេយ្យ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមានិ ចត្តារិ អហិរាជកុលានិ មេត្តេន ចិត្តេន ផរិតុំ, អត្តគុត្តិយា អត្តរក្ខាយ អត្តបរិត្តំ កាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, កាតព្ពំ –

ជា. ១.២.១០៥-១០៦; អ. និ. ៤.៦៧ ឥទំ វត្ថុ អាគតំ ‘‘វិរូបក្ខេហិ មេ មេត្តំ, មេត្តំ ឯរាបថេហិ មេ;

ឆព្យាបុត្តេហិ មេ មេត្តំ, មេត្តំ កណ្ហាគោតមកេហិ ច។

‘‘អបាទកេហិ មេ មេត្តំ, មេត្តំ ទ្វិបាទកេហិ មេ;

ចតុប្បទេហិ មេ មេត្តំ, មេត្តំ ពហុប្បទេហិ មេ។

‘‘មា មំ អបាទកោ ហិំសិ, មា មំ ហិំសិ ទ្វិបាទកោ;

មា មំ ចតុប្បទោ ហិំសិ, មា មំ ហិំសិ ពហុប្បទោ។

‘‘សព្ពេ សត្តា សព្ពេ បាណា, សព្ពេ ភូតា ច កេវលា;

សព្ពេ ភទ្រានិ បស្សន្តុ, មា កិញ្ចិ បាបមាគមា។

‘‘អប្បមាណោ ពុទ្ធោ, អប្បមាណោ ធម្មោ,

អប្បមាណោ សង្ឃោ, បមាណវន្តានិ សរីសបានិ សិរិំសបានិ (សី. ស្យា.)។

‘‘អហិ វិច្ឆិកា សតបទី, ឧណ្ណនាភិ សរពូ មូសិកា;

កតា មេ រក្ខា កតំ មេ បរិត្តំ, បដិក្កមន្តុ ភូតានិ។

‘‘សោហំ នមោ ភគវតោ, នមោ សត្តន្នំ សម្មាសម្ពុទ្ធាន’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អនភិរតិយា បីឡិតោ អត្តនោ អង្គជាតំ ឆិន្ទិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អញ្ញម្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ ឆេតព្ពម្ហិ, អញ្ញំ ឆិន្ទិ។ ន, ភិក្ខវេ, អត្តនោ អង្គជាតំ ឆេតព្ពំ។ យោ ឆិន្ទេយ្យ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ។

២៥២. តេន ខោ បន សមយេន រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស មហគ្ឃស្ស ចន្ទនស្ស ចន្ទនសារស្ស (សី. ស្យា.) ចន្ទនគណ្ឋិ ឧប្បន្នា ហោតិ។ អថ ខោ រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘យំនូនាហំ ឥមាយ ចន្ទនគណ្ឋិយា បត្តំ លេខាបេយ្យំ។ លេខញ្ច មេ បរិភោគំ ភវិស្សតិ, បត្តញ្ច ទានំ ទស្សាមី’’តិ។ អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋិ តាយ ចន្ទនគណ្ឋិយា បត្តំ លេខាបេត្វា សិក្កាយ ឧឌ្ឌិត្វា វាហិត្វា (សី.) វេឡគ្គេ អាលគ្គេត្វា វេឡុបរម្បរាយ ពន្ធិត្វា វាហិត្វា (ស្យា.) ឯវមាហ – ‘‘យោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច ទិន្នំយេវ បត្តំ ឱហរតូ’’តិ។ អថ ខោ បូរណោ កស្សបោ យេន រាជគហកោ សេដ្ឋិ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា រាជគហកំ សេដ្ឋិំ ឯតទវោច – ‘‘អហញ្ហិ, គហបតិ, អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច, ទេហិ មេ បត្ត’’ន្តិ។ ‘‘សចេ, ភន្តេ, អាយស្មា អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច ទិន្នំយេវ បត្តំ ឱហរតូ’’តិ។ អថ ខោ មក្ខលិ គោសាលោ… អជិតោ កេសកម្ពលោ… បកុធោ កច្ចាយនោ… សញ្ចយោ ពេលដ្ឋបុត្តោ សញ្ជយោ ពេល្លដ្ឋិបុត្តោ (សី.) … និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ នាថបុត្តោ (សី.) យេន រាជគហកោ សេដ្ឋិ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា រាជគហកំ សេដ្ឋិំ ឯតទវោច – ‘‘អហញ្ហិ, គហបតិ, អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច, ទេហិ មេ បត្ត’’ន្តិ។ ‘‘សចេ, ភន្តេ, អាយស្មា អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច, ទិន្នំយេវ បត្តំ ឱហរតូ’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ច មហាមោគ្គល្លានោ អាយស្មា ច បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ រាជគហំ បិណ្ឌាយ បវិសិំសុ។ អថ ខោ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច – ‘‘អាយស្មា ខោ មហាមោគ្គល្លានោ អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច។ គច្ឆាវុសោ, មោគ្គល្លាន, ឯតំ បត្តំ ឱហរ។ តុយ្ហេសោ បត្តោ’’តិ។ ‘‘អាយស្មា ខោ ភារទ្វាជោ អរហា ចេវ ឥទ្ធិមា ច។ គច្ឆាវុសោ, ភារទ្វាជ, ឯតំ បត្តំ ឱហរ។ តុយ្ហេសោ បត្តោ’’តិ។ អថ ខោ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា តំ បត្តំ គហេត្វា តិក្ខត្តុំ រាជគហំ អនុបរិយាយិ។

តេន ខោ បន សមយេន រាជគហកោ សេដ្ឋិ សបុត្តទារោ សកេ និវេសនេ ឋិតោ ហោតិ បញ្ជលិកោ នមស្សមានោ – ឥធេវ, ភន្តេ, អយ្យោ ភារទ្វាជោ អម្ហាកំ និវេសនេ បតិដ្ឋាតូតិ។ អថ ខោ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស និវេសនេ បតិដ្ឋាសិ។ អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋិ អាយស្មតោ បិណ្ឌោលភារទ្វាជស្ស ហត្ថតោ បត្តំ គហេត្វា មហគ្ឃស្ស ខាទនីយស្ស បូរេត្វា អាយស្មតោ បិណ្ឌោលភារទ្វាជស្ស អទាសិ។ អថ ខោ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ តំ បត្តំ គហេត្វា អារាមំ អគមាសិ។ អស្សោសុំ ខោ មនុស្សា – អយ្យេន កិរ បិណ្ឌោលភារទ្វាជេន រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស បត្តោ ឱហារិតោតិ។ តេ ច មនុស្សា ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា អាយស្មន្តំ បិណ្ឌោលភារទ្វាជំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធិំសុ។

អស្សេសិ ខោ ភគវា ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ; សុត្វាន អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ សោ, អានន្ទ, ឧច្ចាសទ្ទោ មហាសទ្ទោ’’តិ? ‘‘អាយស្មតា, ភន្តេ, បិណ្ឌោលភារទ្វាជេន រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស បត្តោ ឱហារិតោ។ អស្សោសុំ ខោ, ភន្តេ, មនុស្សា – អយ្យេន កិរ បិណ្ឌោលភារទ្វាជេន រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស បត្តោ ឱហារិតោតិ។ តេ ច, ភន្តេ, មនុស្សា ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា អាយស្មន្តំ បិណ្ឌោលភារទ្វាជំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធា។ សោ ឯសោ, ភន្តេ, ភគវា ឧច្ចាសទ្ទោ មហាសទ្ទោ’’តិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា អាយស្មន្តំ បិណ្ឌោលភារទ្វាជំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ តយា, ភារទ្វាជ, រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស បត្តោ ឱហារិតោ’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភារទ្វាជ, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ។ កថញ្ហិ នាម ត្វំ, ភារទ្វាជ, ឆវស្ស ទារុបត្តស្ស ការណា គិហីនំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ទស្សេស្សសិ! សេយ្យថាបិ, ភារទ្វាជ, មាតុគាមោ ឆវស្ស មាសករូបស្ស ការណា កោបិនំ ទស្សេតិ, ឯវមេវ ខោ តយា, ភារទ្វាជ, ឆវស្ស ទារុបត្តស្ស ការណា គិហីនំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ទស្សិតំ។ នេតំ, ភារទ្វាជ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គិហីនំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ទស្សេតព្ពំ។ យោ ទស្សេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ភិន្ទថេតំ, ភិក្ខវេ, ទារុបត្តំ សកលិកំ សកលិកំ កត្វា , ភិក្ខូនំ អញ្ជនុបបិសនំ ទេថ។ ន ច, ភិក្ខវេ, ទារុបត្តោ ធារេតព្ពោ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចេ បត្តេ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សោវណ្ណមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ…បេ.… ន រូបិយមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន មណិមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន វេឡុរិយមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន ផលិកមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន កំសមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន កាចមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន តិបុមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន សីសមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ… ន តម្ពលោហមយោ បត្តោ ធារេតព្ពោ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បត្តេ – អយោបត្តំ, មត្តិកាបត្ត’’ន្តិ។

២៥៣. តេន ខោ បន សមយេន បត្តមូលំ ឃំសិយតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បត្តមណ្ឌល’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចានិ បត្តមណ្ឌលានិ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចានិ បត្តមណ្ឌលានិ ធារេតព្ពានិ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បត្តមណ្ឌលានិ – តិបុមយំ, សីសមយ’’ន្តិ។ ពហលានិ មណ្ឌលានិ ន អច្ឆុបិយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, លិខិតុ’’ន្តិ។ វលី ចលី (ក.) ហោន្តិ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មករទន្តកំ ឆិន្ទិតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ចិត្រានិ បត្តមណ្ឌលានិ ធារេន្តិ រូបកាកិណ្ណានិ ភិត្តិកម្មកតានិ។ តានិ រថិកាយបិ ទស្សេន្តា អាហិណ្ឌន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចិត្រានិ បត្តមណ្ឌលានិ ធារេតព្ពានិ រូបកាកិណ្ណានិ ភិត្តិកម្មកតានិ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បកតិមណ្ឌល’’ន្តិ។

២៥៤. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សោទកំ បត្តំ បដិសាមេន្តិ។ បត្តោ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សោទកោ បត្តោ បដិសាមេតព្ពោ។ យោ បដិសាមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱតាបេត្វា បត្តំ បដិសាមេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សោទកំ សឧទកំ (ក.) បត្តំ ឱតាបេន្តិ។ បត្តោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សោទកោ បត្តោ ឱតាបេតព្ពោ។ យោ ឱតាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វោទកំ កត្វា ឱតាបេត្វា បត្តំ បដិសាមេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឧណ្ហេ បត្តំ និទហន្តិ។ បត្តស្ស វណ្ណោ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧណ្ហេ បត្តោ និទហិតព្ពោ។ យោ និទហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មុហុត្តំ ឧណ្ហេ ឱតាបេត្វា បត្តំ បដិសាមេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា បត្តា អជ្ឈោកាសេ អនាធារា និក្ខិត្តា ហោន្តិ។ វាតមណ្ឌលិកាយ អាវដ្ដេត្វា បត្តា ភិជ្ជិំសុ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បត្តាធារក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មិឌ្ឍន្តេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ។ បរិបតិត្វា បរិវដ្ដិត្វា (ស្យា.) បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, មិឌ្ឍន្តេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ បរិភណ្ឌន្តេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ។ បរិបតិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បរិភណ្ឌន្តេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឆមាយ បត្តំ និក្កុជ្ជន្តិ។ ឱដ្ឋោ ឃំសិយតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិណសន្ថារក’’ន្តិ។ តិណសន្ថារកោ ឧបចិកាហិ ខជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចោឡក’’ន្តិ។ ចោឡកំ ឧបចិកាហិ ខជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បត្តមាឡក’’ន្តិ។ បត្តមាឡកោ បរិបតិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បត្តកុណ្ឌោលិក’’ន្តិ។ បត្តកុណ្ឌោលិកាយ បត្តោ ឃំសិយតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បត្តថវិក’’ន្តិ ។ អំសពទ្ធកោ ន ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អំសពទ្ធកំ ពន្ធនសុត្តក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ភិត្តិខិលេបិ នាគទន្តកេបិ បត្តំ លគ្គេន្តិ។ បរិបតិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បត្តោ លគ្គេតព្ពោ។ យោ លគ្គេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មញ្ចេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ, សតិសម្មោសា និសីទន្តា ឱត្ថរិត្វា បត្តំ ភិន្ទេន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, មញ្ចេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ បីឋេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ, សតិសម្មោសា និសីទន្តា ឱត្ថរិត្វា បត្តំ ភិន្ទេន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បីឋេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អង្កេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ, សតិសម្មោសា ឧដ្ឋហន្តិ។ បរិបតិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អង្កេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឆត្តេ បត្តំ និក្ខិបន្តិ។ វាតមណ្ឌលិកាយ ឆត្តំ ឧក្ខិបិយតិ បរិបតិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឆត្តេ បត្តោ និក្ខិបិតព្ពោ។ យោ និក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៥៥. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ បត្តហត្ថា កវាដំ បណាមេន្តិ។ កវាដោ អាវដ្ដិត្វា បត្តោ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បត្តហត្ថេន កវាដំ បណាមេតព្ពំ កវាដោ បណាមេតព្ពោ (ក.)។ យោ បណាមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ តុម្ពកដាហេ បិណ្ឌាយ ចរន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ តិត្ថិយាតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, តុម្ពកដាហេ បិណ្ឌាយ ចរិតព្ពំ។ យោ ចរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឃដិកដាហេ ឃដិកដាហេន (ស្យា.) បិណ្ឌាយ ចរន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ តិត្ថិយាតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឃដិកដាហេ បិណ្ឌាយ ចរិតព្ពំ។ យោ ចរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សព្ពបំសុកូលិកោ ហោតិ។ សោ ឆវសីសស្ស បត្តំ ធារេតិ។ អញ្ញតរា ឥត្ថី បស្សិត្វា ភីតា វិស្សរមកាសិ – ‘‘អភុំ មេ បិសាចោ វតាយ’’ន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ឆវសីសស្ស បត្តំ ធារេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ បិសាចិល្លិកា’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឆវសីសស្ស បត្តោ ធារេតព្ពោ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ន ច, ភិក្ខវេ, សព្ពបំសុកូលិកេន ភវិតព្ពំ។ យោ ភវេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ចលកានិបិ អដ្ឋិកានិបិ ឧច្ឆិដ្ឋោទកម្បិ បត្តេន នីហរន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘យស្មិំ យេវិមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ភុញ្ជន្តិ សោវ នេសំ បដិគ្គហោ’’តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន ភិក្ខវេ, ចលកានិ វា អដ្ឋិកានិ វា ឧច្ឆិដ្ឋោទកំ វា បត្តេន នីហរិតព្ពំ។ យោ នីហរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បដិគ្គហ’’ន្តិ។

២៥៦. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ហត្ថេន វិប្ផាឡេត្វា ចីវរំ សិព្ពេន្តិ។ ចីវរំ វិលោមិកំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្ថកំ នមតក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស ទណ្ឌសត្ថកំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌសត្ថក’’ន្តិ ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចេ សត្ថកទណ្ឌេ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចា សត្ថកទណ្ឌា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋិមយំ ទន្តមយំ វិសាណមយំ នឡមយំ វេឡុមយំ កដ្ឋមយំ ជតុមយំ ផលមយំ លោហមយំ សង្ខនាភិមយ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កុក្កុដបត្តេនបិ វេឡុបេសិកាយបិ ចីវរំ សិព្ពេន្តិ។ ចីវរំ ទុស្សិព្ពិតំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សូចិ’’ន្តិ។ សូចិយោ កណ្ណកិតាយោ ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ , សូចិនាឡិក’’ន្តិ។ សូចិនាឡិកាយបិ កណ្ណកិតាយោ ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កិណ្ណេន បូរេតុ’’ន្តិ។ កិណ្ណេបិ កណ្ណកិតាយោ ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្តុយា បូរេតុ’’ន្តិ។ សត្តុយាបិ កណ្ណកិតាយោ ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សរិតក’’ន្តិ។ សរិតកេបិ កណ្ណកិតាយោ ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មធុសិត្ថកេន សារេតុ’’ន្តិ។ សរិតកំ បរិភិជ្ជតិ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សរិតកសិបាដិក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ តត្ថ តត្ថ ខិលំ និក្ខណិត្វា សម្ពន្ធិត្វា ចីវរំ សិព្ពេន្តិ។ ចីវរំ វិកណ្ណំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កថិនំ កថិនរជ្ជុំ កឋិនំ កឋិនរជ្ជុំ (សី. ស្យា.) តត្ថ តត្ថ ឱពន្ធិត្វា ចីវរំ សិព្ពេតុ’’ន្តិ។ វិសមេ កថិនំ បត្ថរន្តិ។ កថិនំ បរិភិជ្ជតិ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, វិសមេ កថិនំ បត្ថរិតព្ពំ។ យោ បត្ថរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

ឆមាយ កថិនំ បត្ថរន្តិ។ កថិនំ បំសុកិតំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិណសន្ថារក’’ន្តិ។ កថិនស្ស អន្តោ ជីរតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អនុវាតំ បរិភណ្ឌំ អារោបេតុ’’ន្តិ។ កថិនំ នប្បហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌកថិនំ ពិទលកំ សលាកំ វិនន្ធនរជ្ជុំ វិនន្ធនសុត្តំ វិនន្ធិត្វា ចីវរំ សិព្ពេតុ’’ន្តិ។ សុត្តន្តរិកាយោ វិសមា ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ , ភិក្ខវេ, កឡិម្ភក’’ន្តិ។ សុត្តា វង្កា ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មោឃសុត្តក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អធោតេហិ បាទេហិ កថិនំ អក្កមន្តិ។ កថិនំ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អធោតេហិ បាទេហិ កថិនំ អក្កមិតព្ពំ។ យោ អក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អល្លេហិ បាទេហិ កថិនំ អក្កមន្តិ។ កថិនំ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន , ភិក្ខវេ, អល្លេហិ បាទេហិ កថិនំ អក្កមិតព្ពំ។ យោ អក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សឧបាហនា កថិនំ អក្កមន្តិ។ កថិនំ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សឧបាហនេន កថិនំ អក្កមិតព្ពំ។ យោ អក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ចីវរំ សិព្ពន្តា អង្គុលិយា បដិគ្គណ្ហន្តិ។ អង្គុលិយោ ទុក្ខា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បដិគ្គហ’’ន្តិ។

២៥៧. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចេ បដិគ្គហេ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចា បដិគ្គហា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋិមយំ…បេ.… សង្ខនាភិមយ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន សូចិយោបិ សត្ថកាបិ បដិគ្គហាបិ នស្សន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាវេសនវិត្ថក’’ន្តិ។ អាវេសនវិត្ថកេ សមាកុលា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បដិគ្គហថវិក’’ន្តិ។ អំសពទ្ធកោ ន ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អំសពទ្ធកំ ពន្ធនសុត្តក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អព្ភោកាសេ ចីវរំ សិព្ពន្តា សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កថិនសាលំ កថិនមណ្ឌប’’ន្តិ។ កថិនសាលា នីចវត្ថុកា ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។ កថិនសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឱគុម្ពេត្វា (សី. ស្យា.) ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ចីវរំ សិព្ពេត្វា តត្ថេវ កថិនំ ឧជ្ឈិត្វា បក្កមន្តិ, ឧន្ទូរេហិបិ ឧបចិកាហិបិ ខជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កថិនំ សង្ឃរិតុ’’ន្តិ។ កថិនំ បរិភិជ្ជតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គោឃំសិកាយ កថិនំ សង្ឃរិតុ’’ន្តិ។ កថិនំ វិនិវេឋិយតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ពន្ធនរជ្ជុ’’ន្តិ ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កុដ្ដេបិ ថម្ភេបិ កថិនំ ឧស្សាបេត្វា បក្កមន្តិ។ បរិបតិត្វា កថិនំ ភិជ្ជតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិត្តិខិលេ វា នាគទន្តេ វា លគ្គេតុ’’ន្តិ។

២៥៨. អថ ខោ ភគវា រាជគហេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន វេសាលី តេន ចារិកំ បក្កាមិ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សូចិកម្បិ សត្ថកម្បិ ភេសជ្ជម្បិ បត្តេន អាទាយ គច្ឆន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភេសជ្ជត្ថវិក’’ន្តិ។ អំសពទ្ធកោ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អំសពទ្ធកំ ពន្ធនសុត្តក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ឧបាហនាយោ កាយពន្ធនេន ពន្ធិត្វា គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ តំ ភិក្ខុំ អភិវាទេន្តោ ឧបាហនាយោ សីសេន ឃដ្ដេតិ។ សោ ភិក្ខុ មង្កុ អហោសិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបាហនត្ថវិក’’ន្តិ។ អំសពទ្ធកោ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អំសពទ្ធកំ ពន្ធនសុត្តក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អន្តរាមគ្គេ ឧទកំ អកប្បិយំ ហោតិ។ បរិស្សាវនំ ន ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ , ភិក្ខវេ, បរិស្សាវន’’ន្តិ។ ចោឡកំ នប្បហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កដច្ឆុបរិស្សាវន’’ន្តិ។ ចោឡកំ នប្បហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ធម្មករណ’’ន្តិ ធម្មករណំ (សី. ស្យា.), ធមករណំ (ក.)។

២៥៩. តេន ខោ បន សមយេន ទ្វេ ភិក្ខូ កោសលេសុ ជនបទេ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នា ហោន្តិ។ ឯកោ ភិក្ខុ អនាចារំ អាចរតិ។ ទុតិយោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘មា, អាវុសោ, ឯវរូបំ អកាសិ។ នេតំ កប្បតី’’តិ។ សោ តស្មិំ ឧបនន្ធិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ បិបាសាយ បីឡិតោ ឧបនទ្ធំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ទេហិ មេ, អាវុសោ, បរិស្សាវនំ, បានីយំ បិវិស្សាមី’’តិ។ ឧបនទ្ធោ ភិក្ខុ ន អទាសិ។ សោ ភិក្ខុ បិបាសាយ បីឡិតោ កាលមកាសិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ‘‘កិំ បន ត្វំ, អាវុសោ, បរិស្សាវនំ យាចិយមានោ ន អទាសី’’តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ។ យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ.… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ បរិស្សាវនំ យាចិយមានោ ន ទស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា តំ ភិក្ខុំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភិក្ខុ, បរិស្សាវនំ យាចិយមានោ ន អទាសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិស, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ។ កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, បរិស្សាវនំ យាចិយមានោ ន ទស្សសិ។ នេតំ, មោឃបុរិស , អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន ភិក្ខវេ, អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នេន ភិក្ខុនា បរិស្សាវនំ យាចិយមានេន ន ទាតព្ពំ។ យោ ន ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ន ច, ភិក្ខវេ, អបរិស្សាវនកេន អទ្ធានោ បដិបជ្ជិតព្ពោ។ យោ បដិបជ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សចេ ន ហោតិ បរិស្សាវនំ វា ធម្មករណោ វា, សង្ឃាដិកណ្ណោបិ អធិដ្ឋាតព្ពោ – ឥមិនា បរិស្សាវេត្វា បិវិស្សាមី’’តិ។ អថ ខោ ភគវា អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន វេសាលី តទវសរិ។ តត្រ សុទំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តិ។ បរិស្សាវនំ ន សម្មតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌបរិស្សាវន’’ន្តិ។ ទណ្ឌបរិស្សាវនំ ន សម្មតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱត្ថរក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មកសេហិ ឧព្ពាឡ្ហា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មកសកុដិក’’ន្តិ។

២៦០. តេន ខោ បន សមយេន វេសាលិយំ បណីតានំ ភត្តានំ ភត្តបដិបាដិ អដ្ឋិតា ហោតិ។ ភិក្ខូ បណីតានិ ភោជនានិ ភុញ្ជិត្វា អភិសន្នកាយា ហោន្តិ ពហ្វាពាធា ពវ្ហាពាធា (សី.)។ អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ វេសាលិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន។ អទ្ទសា ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភិក្ខូ អភិសន្នកាយេ ពហ្វាពាធេ។ ទិស្វាន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឯតរហិ, ភន្តេ, ភិក្ខូ អភិសន្នកាយា ពហ្វាពាធា។ សាធុ, ភន្តេ, ភគវា ភិក្ខូនំ ចង្កមញ្ច ជន្តាឃរញ្ច អនុជានាតុ។ ឯវំ ភិក្ខូ អប្បាពាធា ភវិស្សន្តី’’តិ។ អថ ខោ ភគវា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ។ អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចង្កមញ្ច ជន្តាឃរញ្ចា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ វិសមេ ចង្កមេ ចង្កមន្តិ។ បាទា ទុក្ខា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សមំ កាតុ’’ន្តិ។ ចង្កមោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ។ ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ចង្កមេ ចង្កមន្តា បរិបតន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចង្កមនវេទិក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អជ្ឈោកាសេ ចង្កមន្តា សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចង្កមនសាល’’ន្តិ។ ចង្កមនសាលាយំ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ។ ជន្តាឃរំ នីចវត្ថុកំ ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ ។ ជន្តាឃរស្ស កវាដំ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ បីឋសំឃាដំ (ក.) ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិកំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ ។ ជន្តាឃរស្ស កុដ្ដបាទោ ជីរតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មណ្ឌលិកំ កាតុ’’ន្តិ។ ជន្តាឃរស្ស ធូមនេត្តំ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ធូមនេត្ត’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ខុទ្ទកេ ជន្តាឃរេ មជ្ឈេ អគ្គិដ្ឋានំ ករោន្តិ។ ឧបចារោ ន ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ខុទ្ទកេ ជន្តាឃរេ ឯកមន្តំ អគ្គិដ្ឋានំ កាតុំ, មហល្លកេ មជ្ឈេ’’តិ។ ជន្តាឃរេ អគ្គិ មុខំ ឌហតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មុខមត្តិក’’ន្តិ។ ហត្ថេ មត្តិកំ តេមេន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មត្តិកាទោណិក’’ន្តិ។ មត្តិកា ទុគ្គន្ធា ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វាសេតុ’’ន្តិ។ ជន្តាឃរេ អគ្គិ កាយំ ឌហតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកំ អតិហរិតុ’’ន្តិ។ បាតិយាបិ បត្តេនបិ ឧទកំ អតិហរន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកដ្ឋានំ, ឧទកសរាវក’’ន្តិ។ ជន្តាឃរំ តិណច្ឆទនំ ន សេទេតិ តិណច្ឆាទនេន ឆាទេតិ (ក.) …បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុ’’ន្តិ។ ជន្តាឃរំ ចិក្ខល្លំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សន្ថរិតុំ តយោ សន្ថរេ – ឥដ្ឋកាសន្ថរំ, សិលាសន្ថរំ , ទារុសន្ថរ’’ន្តិ។ ចិក្ខល្លំយេវ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ធោវិតុ’’ន្តិ។ ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ជន្តាឃរេ ឆមាយ និសីទន្តិ, គត្តានិ កណ្ឌូវន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ជន្តាឃរបីឋ’’ន្តិ។ តេន ខោ បន សមយេន ជន្តាឃរំ អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ។ កោដ្ឋកោ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោដ្ឋក’’ន្តិ។ កោដ្ឋកោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។ កោដ្ឋកស្ស កវាដំ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ។ កោដ្ឋកេ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកន្តិ។ បរិវេណំ ចិក្ខល្លំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មរុម្ពំ ឧបកិរិតុ’’ន្តិ។ ន បរិយាបុណន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បទរសិលំ និក្ខិបិតុ’’ន្តិ។ ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ។

២៦១. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ នគ្គា នគ្គំ អភិវាទេន្តិ…បេ.… នគ្គា នគ្គំ អភិវាទាបេន្តិ, នគ្គា នគ្គស្ស បរិកម្មំ ករោន្តិ, នគ្គា នគ្គស្ស បរិកម្មំ ការាបេន្តិ, នគ្គា នគ្គស្ស ទេន្តិ, នគ្គា បដិគ្គណ្ហន្តិ, នគ្គា ខាទន្តិ, នគ្គា ភុញ្ជន្តិ, នគ្គា សាយន្តិ, នគ្គា បិវន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នគ្គេន ឥទំ បទំ កត្ថចិ នត្ថិ នគ្គោ អភិវាទេតព្ពោ…បេ.… ន នគ្គេន អភិវាទេតព្ពំ… ន នគ្គេន ឥទំ បទំ កត្ថចិ នត្ថិ នគ្គោ អភិវាទាបេតព្ពោ… ន នគ្គេន អភិវាទាបេតព្ពំ… ន នគ្គេន នគ្គស្ស បរិកម្មំ កាតព្ពំ… ន នគ្គេន នគ្គស្ស បរិកម្មំ ការាបេតព្ពំ… ន នគ្គេន នគ្គស្ស ទាតព្ពំ… ន នគ្គេន បដិគ្គហេតព្ពំ… ន នគ្គេន ខាទិតព្ពំ… ន នគ្គេន ភុញ្ជិតព្ពំ… ន នគ្គេន សាយិតព្ពំ… ន នគ្គេន បាតព្ពំ។ យោ បិវេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ជន្តាឃរេ ឆមាយ ចីវរំ និក្ខិបន្តិ។ ចីវរំ បំសុកិតំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ។ ទេវេ វស្សន្តេ ចីវរំ ឱវស្សតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ , ជន្តាឃរសាល’’ន្តិ។ ជន្តាឃរសាលា នីចវត្ថុកា ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ…បេ.… អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។ ជន្តាឃរសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ…បេ.… ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ជន្តាឃរេបិ ឧទកេបិ បរិកម្មំ កាតុំ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បដិច្ឆាទិយោ – ជន្តាឃរបដិច្ឆាទិំ, ឧទកបដិច្ឆាទិំ, វត្ថបដិច្ឆាទិ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ជន្តាឃរេ ឧទកំ ន ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ , ភិក្ខវេ, ឧទបាន’’ន្តិ។ ឧទបានស្ស កូលំ លុជ្ជតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ ឧទបានោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។

២៦២. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ វល្លិកាយបិ កាយពន្ធនេនបិ ឧទកំ វាហេន្តិ វាហន្តិ (ក.)។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកវាហនរជ្ជុ’’ន្តិ។ ហត្ថា ទុក្ខា ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តុលំ ករកដកំ ចក្កវដ្ដក’’ន្តិ។ ភាជនា ពហូ ភិជ្ជន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ វារកេ – លោហវារកំ, ទារុវារកំ, ចម្មក្ខណ្ឌ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អជ្ឈោកាសេ ឧទកំ វាហេន្តា សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទបានសាល’’ន្តិ។ ឧទបានសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ។ ឧទបានោ អបារុតោ ហោតិ, តិណចុណ្ណេហិបិ បំសុកេហិបិ ឱកិរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អបិធាន’’ន្តិ។ ឧទកភាជនំ ន សំវិជ្ជតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកទោណិំ ឧទកកដាហ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អារាមេ តហំ តហំ នហាយន្តិ។ អារាមោ ចិក្ខល្លោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចន្ទនិក’’ន្តិ។ ចន្ទនិកា បាកដា ហោតិ។ ភិក្ខូ ហិរិយន្តិ នហាយិតុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ។ ចន្ទនិកា ចិក្ខល្លា ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សន្ថរិតុំ តយោ សន្ថរេ – ឥដ្ឋកាសន្ថរំ, សិលាសន្ថរំ, ទារុសន្ថរ’’ន្តិ។ ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូនំ គត្តានិ សីតិគតានិ ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកបុញ្ឆនិំ ចោឡកេនបិ បច្ចុទ្ធរិតុ’’ន្តិ។

២៦៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ឧបាសកោ សង្ឃស្ស អត្ថាយ បោក្ខរណិំ ការេតុកាមោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បោក្ខរណិ’’ន្តិ។ បោក្ខរណិយា កូលំ លុជ្ជតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។ បោក្ខរណិយា ឧទកំ បុរាណំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកមាតិកំ ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស អត្ថាយ និល្លេខំ ជន្តាឃរំ កត្តុកាមោ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, និល្លេខំ ជន្តាឃរ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ចាតុមាសំ និសីទនេន វិប្បវសន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចាតុមាសំ និសីទនេន វិប្បវសិតព្ពំ។ យោ វិប្បវសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៦៤. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បុប្ផាភិកិណ្ណេសុ សយនេសុ សយន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បុប្ផាភិកិណ្ណេសុ សយនេសុ សយិតព្ពំ។ យោ សយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ ។

តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា គន្ធម្បិ មាលម្បិ អាទាយ អារាមំ អាគច្ឆន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន បដិគ្គណ្ហន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គន្ធំ គហេត្វា កវាដេ បញ្ចង្គុលិកំ ទាតុំ, បុប្ផំ គហេត្វា វិហារេ ឯកមន្តំ និក្ខិបិតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស នមតកំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, នមតក’’ន្តិ។ អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘នមតកំ អធិដ្ឋាតព្ពំ នុ ខោ ឧទាហុ វិកប្បេតព្ព’’ន្តិ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, នមតកំ អធិដ្ឋាតព្ពំ, ន វិកប្បេតព្ព’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អាសិត្តកូបធានេ ភុញ្ជន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អាសិត្តកូបធានេ ភុញ្ជិតព្ពំ។ យោ ភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ។ សោ ភុញ្ជមានោ ន សក្កោតិ ហត្ថេន បត្តំ សន្ធារេតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មឡោរិក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឯកភាជនេបិ ភុញ្ជន្តិ…បេ.… ឯកថាលកេបិ បិវន្តិ, ឯកមញ្ចេបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឯកភាជនេ ភុញ្ជិតព្ពំ…បេ.… ន ឯកថាលកេ បាតព្ពំ… ន ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដិតព្ពំ… ន ឯកត្ថរណា ន ឯកត្ថរណេ តុវដ្ដិតព្ពំ… ន ឯកបាវុរណា ន ឯកបាវុរណេ តុវដ្ដិតព្ពំ… ន ឯកត្ថរណបាវុរណា ន ឯកត្ថរណបាវុរណេ (ស្យា.) តុវដ្ដិតព្ពំ។ យោ តុវដ្ដេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៦៥. តេន ខោ បន សមយេន វឌ្ឍោ លិច្ឆវី មេត្តិយភូមជកានំ ភិក្ខូនំ សហាយោ ហោតិ។ អថ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី យេន មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘វន្ទាមិ អយ្យា’’តិ។ ឯវំ វុត្តេ មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ នាលបិំសុ។ ទុតិយម្បិ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘វន្ទាមិ អយ្យា’’តិ។ ទុតិយម្បិ ខោ មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ នាលបិំសុ។ តតិយម្បិ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘វន្ទាមិ អយ្យា’’តិ។ តតិយម្បិ ខោ មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ នាលបិំសុ។ ‘‘ក្យាហំ អយ្យានំ អបរជ្ឈាមិ, កិស្ស មំ អយ្យា នាលបន្តី’’តិ? ‘‘តថា ហិ បន ត្វំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, អម្ហេ ទព្ពេន មល្លបុត្តេន វិហេឋិយមានេ អជ្ឈុបេក្ខសី’’តិ។ ‘‘ក្យាហំ អយ្យា ករោមី’’តិ? ‘‘សចេ ខោ ត្វំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, ឥច្ឆេយ្យាសិ, អជ្ជេវ ភគវា អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ នាសាបេយ្យា’’តិ។ ‘‘ក្យាហំ អយ្យា ករោមិ, កិំ មយា សក្កា កាតុ’’ន្តិ? ‘‘ឯហិ ត្វំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, យេន ភគវា តេនុបសង្កម, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯវំ វទេហិ – ‘ឥទំ, ភន្តេ, នច្ឆន្នំ នប្បតិរូបំ។ យាយំ, ភន្តេ, ទិសា អភយា អនីតិកា អនុបទ្ទវា សាយំ ទិសា សភយា សឦតិកា សឧបទ្ទវា; យតោ និវាតំ តតោ សវាតំ ; ឧទកំ មញ្ញេ អាទិត្តំ; អយ្យេន មេ ទព្ពេន មល្លបុត្តេន បជាបតិ ទូសិតា’’’តិ។ ‘‘ឯវំ អយ្យា’’តិ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី មេត្តិយភូមជកានំ ភិក្ខូនំ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ, ភន្តេ, នច្ឆន្នំ នប្បតិរូបំ។ យាយំ, ភន្តេ, ទិសា អភយា អនីតិកា អនុបទ្ទវា សាយំ ទិសា សភយា សឦតិកា សឧបទ្ទវា; យតោ និវាតំ តតោ សវាតំ; ឧទកំ មញ្ញេ អាទិត្តំ; អយ្យេន មេ ទព្ពេន មល្លបុត្តេន បជាបតិ ទូសិតា’’តិ។

អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សរសិ ត្វំ, ទព្ព, ឯវរូបំ កត្តា យថាយំ វឌ្ឍោ អាហា’’តិ? ‘‘យថា មំ, ភន្តេ, ភគវា ជានាតី’’តិ។ ទុតិយម្បិ ខោ ភគវា…បេ.… តតិយម្បិ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘សរសិ ត្វំ, ទព្ព, ឯវរូបំ កត្តា យថាយំ វឌ្ឍោ អាហា’’តិ? ‘‘យថា មំ, ភន្តេ, ភគវា ជានាតី’’តិ។ ‘‘ន ខោ, ទព្ព, ទព្ពា ឯវំ និព្ពេឋេន្តិ។ សចេ តយា កតំ, កតន្តិ វទេហិ; សចេ អកតំ, អកតន្តិ វទេហី’’តិ។ ‘‘យតោ អហំ, ភន្តេ, ជាតោ នាភិជានាមិ សុបិនន្តេនបិ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិតា, បគេវ ជាគរោ’’តិ។ អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ និក្កុជ្ជតុ, អសម្ភោគំ សង្ឃេន ករោតុ។

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស បត្តោ និក្កុជ្ជិតព្ពោ – ភិក្ខូនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ភិក្ខូនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ភិក្ខូនំ អវាសាយ អនាវាសាយ (ស្យា.) បរិសក្កតិ, ភិក្ខូ អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមេហិ អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស បត្តំ និក្កុជ្ជិតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និក្កុជ្ជិតព្ពោ។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

២៦៦. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ និក្កុជ្ជេយ្យ, អសម្ភោគំ សង្ឃេន ករេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតិ។ សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ និក្កុជ្ជតិ, អសម្ភោគំ សង្ឃេន ករោតិ ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តស្ស និក្កុជ្ជនា, អសម្ភោគំ សង្ឃេន ករណំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘និក្កុជ្ជិតោ សង្ឃេន វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តោ, អសម្ភោគោ សង្ឃេន។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា វឌ្ឍំ លិច្ឆវិំ ឯតទវោច – ‘‘សង្ឃេន តេ, អាវុសោ វឌ្ឍ, បត្តោ និក្កុជ្ជិតោ។ អសម្ភោគោសិ សង្ឃេនា’’តិ។ អថ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី – សង្ឃេន កិរ មេ បត្តោ និក្កុជ្ជិតោ, អសម្ភោគោម្ហិ កិរ សង្ឃេនាតិ – តត្ថេវ មុច្ឆិតោ បបតោ។ អថ ខោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា វឌ្ឍំ លិច្ឆវិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អលំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, មា សោចិ, មា បរិទេវិ។ មយំ ភគវន្តំ បសាទេស្សាម ភិក្ខុសង្ឃញ្ចា’’តិ។

អថ ខោ វឌ្ឍោ លិច្ឆវី សបុត្តទារោ សមិត្តាមច្ចោ សញាតិសាលោហិតោ អល្លវត្ថោ អល្លកេសោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អច្ចយោ មំ, ភន្តេ, អច្ចគមា យថាពាលំ យថាមូឡ្ហំ យថាអកុសលំ, យោហំ អយ្យំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេសិំ។ តស្ស មេ, ភន្តេ, ភគវា អច្ចយំ អច្ចយតោ បដិគ្គណ្ហាតុ អាយតិំ សំវរាយា’’តិ។ ‘‘តគ្ឃ ត្វំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, អច្ចយោ អច្ចគមា យថាពាលំ យថាមូឡ្ហំ យថាអកុសលំ, យំ ត្វំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេសិ។ យតោ ច ខោ ត្វំ, អាវុសោ វឌ្ឍ, អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោសិ, តំ តេ មយំ បដិគ្គណ្ហាម។ វុឌ្ឍិហេសា, អាវុសោ វឌ្ឍ, អរិយស្ស វិនយេ យោ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោតិ, អាយតិំ សំវរំ អាបជ្ជតី’’តិ។ អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ ឧក្កុជ្ជតុ, សម្ភោគំ សង្ឃេន ករោតុ។

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស បត្តោ ឧក្កុជ្ជិតព្ពោ – ន ភិក្ខូនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូនំ អវាសាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូ អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ន ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ ភេទេតិ, ន ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ន ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ន សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ។ អនុជានាមិ , ភិក្ខវេ, ឥមេហិ អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស បត្តំ ឧក្កុជ្ជិតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឧក្កុជ្ជិតព្ពោ។ តេន, ភិក្ខវេ, វឌ្ឍេន លិច្ឆវិនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘សង្ឃេន មេ, ភន្តេ, បត្តោ និក្កុជ្ជិតោ, អសម្ភោគោម្ហិ សង្ឃេន។ សោហំ, ភន្តេ, សម្មា វត្តាមិ, លោមំ បាតេមិ, នេត្ថារំ វត្តាមិ, សង្ឃំ បត្តុក្កុជ្ជនំ យាចាមី’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពោ។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពោ។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

២៦៧. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ សង្ឃេន វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តោ និក្កុជ្ជិតោ, អសម្ភោគោ សង្ឃេន។ សោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, សង្ឃំ បត្តុក្កុជ្ជនំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ ឧក្កុជ្ជេយ្យ, សម្ភោគំ សង្ឃេន ករេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ សង្ឃេន វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តោ និក្កុជ្ជិតោ, អសម្ភោគោ សង្ឃេន។ សោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ , សង្ឃំ បត្តុក្កុជ្ជនំ យាចតិ។ សង្ឃោ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តំ ឧក្កុជ្ជតិ, សម្ភោគំ សង្ឃេន ករោតិ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តស្ស ឧក្កុជ្ជនា, សម្ភោគំ សង្ឃេន ករណំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘ឧក្កុជ្ជិតោ សង្ឃេន វឌ្ឍស្ស លិច្ឆវិស្ស បត្តោ, សម្ភោគោ សង្ឃេន។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

២៦៨. អថ ខោ ភគវា វេសាលិយំ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន ភគ្គា តេន ចារិកំ បក្កាមិ។ អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន ភគ្គា តទវសរិ។ តត្រ សុទំ ភគវា ភគ្គេសុ វិហរតិ សុសុមារគិរេ សុំសុមារគិរេ (សី. ស្យា.), សំសុមារគិរេ (ក.) ភេសកឡាវនេ មិគទាយេ។ តេន ខោ បន សមយេន ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស កោកនទោ កោកនុទោ (ក.) នាម បាសាទោ អចិរការិតោ ហោតិ, អនជ្ឈាវុត្ថោ សមណេន វា ព្រាហ្មណេន វា កេនចិ វា មនុស្សភូតេន។ អថ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ សញ្ជិកាបុត្តំ មាណវំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, សម្ម សញ្ចិកាបុត្ត, យេន ភគវា តេនុបសង្កម, ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទ; អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆ – ‘ពោធិ, ភន្តេ, រាជកុមារោ ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតី’តិ។ ឯវញ្ច វទេហិ – ‘អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ , ភគវា ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’’តិ។ ‘‘ឯវំ ភោ’’តិ ខោ សញ្ចិកាបុត្តោ មាណវោ ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សញ្ចិកាបុត្តោ មាណវោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ពោធិ ខោ រាជកុមារោ ភោតោ គោតមស្ស បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ។ ឯវញ្ច វទេតិ – ‘អធិវាសេតុ កិរ ភវំ គោតមោ ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’’តិ។ អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន។ អថ ខោ សញ្ចិកាបុត្តោ មាណវោ ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន ពោធិ រាជកុមារោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ពោធិំ រាជកុមារំ ឯតទវោច – ‘‘អវោចុម្ហ ខោ មយំ ភោតោ វចនេន តំ ភវន្តំ គោតមំ – ‘ពោធិ ខោ រាជកុមារោ ភោតោ គោតមស្ស បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ។ ឯវញ្ច វទេតិ – អធិវាសេតុ កិរ ភវំ គោតមោ ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’តិ។ អធិវុត្ថញ្ច បន សមណេន គោតមេនា’’តិ។

អថ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា, កោកនទញ្ច បាសាទំ ឱទាតេហិ ទុស្សេហិ សន្ថរាបេត្វា យាវ បច្ឆិមសោបានកឡេវរា, សញ្ចិកាបុត្តំ មាណវំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, សម្ម សញ្ចិកាបុត្ត, យេន ភគវា តេនុបសង្កម, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចេហិ – ‘កាលោ, ភន្តេ និដ្ឋិតំ ភត្ត’’’ន្តិ។ ‘‘ឯវំ ភោ’’តិ ខោ សញ្ចិកាបុត្តោ មាណវោ ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចេសិ – ‘‘កាលោ, ភោ គោតម, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ។

អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ពោធិស្ស រាជកុមារស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ។ តេន ខោ បន សមយេន ពោធិ រាជកុមារោ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតោ ហោតិ, ភគវន្តំ អាគមយមានោ។ អទ្ទសា ខោ ពោធិ រាជកុមារោ ភគវន្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ។ ទិស្វាន តតោ បច្ចុគ្គន្ត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បុរេក្ខត្វា យេន កោកនទោ បាសាទោ តេនុបសង្កមិ។ អថ ខោ ភគវា បច្ឆិមសោបានកឡេវរំ និស្សាយ អដ្ឋាសិ។ អថ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អក្កមតុ, ភន្តេ, ភគវា ទុស្សានិ, អក្កមតុ សុគតោ ទុស្សានិ, យំ មម អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ។ ឯវំ វុត្តេ ភគវា តុណ្ហី អហោសិ។ ទុតិយម្បិ ខោ…បេ.… តតិយម្បិ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អក្កមតុ, ភន្តេ, ភគវា ទុស្សានិ, អក្កមតុ សុគតោ ទុស្សានិ, យំ មម អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ។ អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អបលោកេសិ។ អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ពោធិំ រាជកុមារំ ឯតទវោច – ‘‘សំហរន្តុ, រាជកុមារ, ទុស្សានិ។ ន ភគវា ចេលបដិកំ ចេលបត្តិកំ (សី.) អក្កមិស្សតិ បច្ឆិមំ ជនតំ តថាគតោ អនុកម្បតី’’តិ។

អថ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ ទុស្សានិ សំហរាបេត្វា ឧបរិកោកនទេ បាសាទេ អាសនំ បញ្ញបេសិ។ អថ ខោ ភគវា កោកនទំ បាសាទំ អភិរុហិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន។ អថ ខោ ពោធិ រាជកុមារោ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេត្វា សម្បវារេត្វា, ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ, ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ ពោធិំ រាជកុមារំ ភគវា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចេលបដិកា អក្កមិតព្ពា។ យោ អក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី អបគតគព្ភា ភិក្ខូ និមន្តេត្វា ទុស្សំ បញ្ញបេត្វា ឯតទវោច – ‘‘អក្កមថ, ភន្តេ , ទុស្ស’’ន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន អក្កមន្តិ។ ‘‘អក្កមថ, ភន្តេ, ទុស្សំ មង្គលត្ថាយា’’តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន អក្កមិំសុ។ អថ ខោ សា ឥត្ថី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា មង្គលត្ថាយ យាចិយមានា ចេលប្បដិកំ ន អក្កមិស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តស្សា ឥត្ថិយា ឧជ្ឈាយន្តិយា ខិយ្យន្តិយា វិបាចេន្តិយា។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘គិហី, ភិក្ខវេ, មង្គលិកា។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិហីនំ មង្គលត្ថាយ យាចិយមានេន ចេលប្បដិកំ អក្កមិតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ធោតបាទកំ អក្កមិតុំ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ធោតបាទកំ អក្កមិតុ’’ន្តិ។

ទុតិយភាណវារោ និដ្ឋិតោ។

២៦៩. អថ ខោ ភគវា ភគ្គេសុ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន សាវត្ថិ តេន ចារិកំ បក្កាមិ។ អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន សាវត្ថិ តទវសរិ។ តត្រ សុទំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា ឃដកញ្ច កតកញ្ច សម្មជ្ជនិញ្ច អាទាយ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ វិសាខា មិគារមាតា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘បដិគ្គណ្ហាតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ឃដកញ្ច កតកញ្ច សម្មជ្ជនិញ្ច, យំ មម អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ។ បដិគ្គហេសិ ភគវា ឃដកញ្ច សម្មជ្ជនិញ្ច។ ន ភគវា កតកំ បដិគ្គហេសិ។ អថ ខោ ភគវា វិសាខំ មិគារមាតរំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ។ អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។

អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឃដកញ្ច សម្មជ្ជនិញ្ច។ ន, ភិក្ខវេ, កតកំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ។ យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បាទឃំសនិយោ – សក្ខរំ, កថលំ, សមុទ្ទផេណក’’ន្តិ។

អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា វិធូបនញ្ច តាលវណ្ដញ្ច តាលវណ្ឌញ្ច (ក.) អាទាយ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ វិសាខា មិគារមាតា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘បដិគ្គណ្ហាតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា វិធូបនញ្ច តាលវណ្ដញ្ច, យំ មម អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ។ បដិគ្គហេសិ ភគវា វិធូបនញ្ច តាលវណ្ដញ្ច។

អថ ខោ ភគវា វិសាខំ មិគារមាតរំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ…បេ.… បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិធូបនញ្ច តាលវណ្ដញ្ចា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស មកសពីជនី ឧប្បន្នា ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មកសពីជនិ’’ន្តិ។ ចាមរិពីជនី ឧប្បន្នា ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចាមរិពីជនី ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ ពីជនិយោ – វាកមយំ, ឧសីរមយំ, មោរបិញ្ឆមយ’’ន្តិ។

២៧០. តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស ឆត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឆត្ត’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឆត្តប្បគ្គហិតា ឆត្តំ បគ្គហេត្វា (ក.) អាហិណ្ឌន្តិ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ឧបាសកោ សម្ពហុលេហិ អាជីវកសាវកេហិ សទ្ធិំ ឧយ្យានំ អគមាសិ។ អទ្ទសាសុំ ខោ តេ អាជីវកសាវកា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ ទូរតោវ ឆត្តប្បគ្គហិតេ អាគច្ឆន្តេ។ ទិស្វាន តំ ឧបាសកំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឯតេ ខោ, អយ្យា អយ្យោ (ក.), តុម្ហាកំ ភទន្តា ឆត្តប្បគ្គហិតា អាគច្ឆន្តិ, សេយ្យថាបិ គណកមហាមត្តា’’តិ។ ‘‘នាយ្យា ឯតេ ភិក្ខូ, បរិព្ពាជកា’’តិ។ ‘ភិក្ខូ ន ភិក្ខូ’តិ អព្ភុតំ អកំសុ។ អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ឧបគតេ សញ្ជានិត្វា ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទន្តា ឆត្តប្បគ្គហិតា អាហិណ្ឌិស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តស្ស ឧបាសកស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ…បេ.… ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឆត្តំ ធារេតព្ពំ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ។ តស្ស ភិក្ខុនោ វិនា ឆត្តំ ន ផាសុ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស ឆត្តំ ធារេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ – គិលានស្សេវ ភគវតា ឆត្តំ អនុញ្ញាតំ នោ អគិលានស្សាតិ – អារាមេ អារាមូបចារេ ឆត្តំ ធារេតុំ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អគិលានេនបិ អារាមេ អារាមូបចារេ ឆត្តំ ធារេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សិក្កាយ បត្តំ ឧដ្ដិត្វា ទណ្ឌេ អាលគ្គិត្វា វិកាលេ អញ្ញតរេន គាមទ្វារេន អតិក្កមតិ។ មនុស្សា – ‘ឯសយ្យោ ចោរោ គច្ឆតិ, អសិស្ស វិជ្ជោតលតី’តិ អនុបតិត្វា គហេត្វា សញ្ជានិត្វា មុញ្ចិំសុ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ‘‘កិំ បន ត្វំ, អាវុសោ, ទណ្ឌសិក្កំ ធារេសី’’តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ។ យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ.… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ ទណ្ឌសិក្កំ ធារេស្សសី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌសិក្កា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ, ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តេន គិលានេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, គិលានោ; ន សក្កោមិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ។ សោហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ ទណ្ឌសម្មុតិំ យាចាមី’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ, ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ។ សោ សង្ឃំ ទណ្ឌសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ, ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ។ សោ សង្ឃំ ទណ្ឌសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសម្មុតិយា ទានំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

២៧១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស ភិក្ខុនោ សិក្កាសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តេន គិលានេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, គិលានោ; ន សក្កោមិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ សិក្កាសម្មុតិំ យាចាមី’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោ សង្ឃំ សិក្កាសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ សិក្កាសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោ សង្ឃំ សិក្កាសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ សិក្កាសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ សិក្កាសម្មុតិយា ទានំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ សិក្កាសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

២៧២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ, ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា ។ តេន គិលានេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, គិលានោ; ន សក្កោមិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ; ន សក្កោមិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ យាចាមី’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ, ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោ សង្ឃំ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ ន សក្កោតិ វិនា ទណ្ឌេន អាហិណ្ឌិតុំ, ន សក្កោតិ វិនា សិក្កាយ បត្តំ បរិហរិតុំ។ សោ សង្ឃំ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិយា ទានំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌសិក្កាសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

២៧៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រោមន្ថកោ រោមដ្ឋកោ (ក.) ហោតិ។ សោ រោមន្ថិត្វា រោមន្ថិត្វា អជ្ឈោហរតិ។ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘វិកាលាយំ កថំ ហិ នាម វិកាលាយំ(ក.) ភិក្ខុ ភោជនំ ភុញ្ជតី’’តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ឯសោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អចិរំគោយោនិយា ចុតោ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, រោមន្ថកស្ស រោមន្ថនំ។ ន ច, ភិក្ខវេ, ពហិមុខទ្វារំ នីហរិត្វា អជ្ឈោហរិតព្ពំ។ យោ អជ្ឈោហរេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បូគស្ស សង្ឃភត្តំ ហោតិ។ ភត្តគ្គេ ពហុសិត្ថានិ បកិរិយិំសុ វិប្បកិរីយិំសុ (សី.), បរិកិរិំសុ (ស្យា.)។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ឱទនេ ទិយ្យមានេ ន សក្កច្ចំ បដិគ្គហេស្សន្តិ, ឯកមេកំ សិត្ថំ កម្មសតេន និដ្ឋាយតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, យំ ទិយ្យមានំ បតតិ, តំ សាមំ គហេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ។ បរិច្ចត្តំ តំ, ភិក្ខវេ, ទាយកេហី’’តិ។

២៧៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទីឃេហិ នខេហិ បិណ្ឌាយ ចរតិ។ អញ្ញតរា ឥត្ថី បស្សិត្វា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឯហិ, ភន្តេ, មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវា’’តិ។ ‘‘អលំ, ភគិនិ, នេតំ កប្បតី’’តិ។ ‘‘សចេ ខោ ត្វំ, ភន្តេ, នប្បដិសេវិស្សសិ, ឥទានាហំ អត្តនោ នខេហិ គត្តានិ វិលិខិត្វា កុប្បំ ករិស្សាមិ – អយំ មំ ភិក្ខុ វិប្បករោតី’’តិ។ ‘‘បជានាហិ ត្វំ, ភគិនី’’តិ។ អថ ខោ សា ឥត្ថី អត្តនោ នខេហិ គត្តានិ វិលិខិត្វា កុប្បំ អកាសិ – អយំ មំ ភិក្ខុ វិប្បករោតីតិ។ មនុស្សា ឧបធាវិត្វា តំ ភិក្ខុំ អគ្គហេសុំ។ អទ្ទសាសុំ ខោ តេ មនុស្សា តស្សា ឥត្ថិយា នខេ ឆវិម្បិ លោហិតម្បិ។ ទិស្វាន – ឥមិស្សាយេវ ឥត្ថិយា ឥទំ កម្មំ, អការកោ ភិក្ខូតិ – តំ ភិក្ខុំ មុញ្ចិំសុ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ‘‘កិំ បន ត្វំ, អាវុសោ, ទីឃេ នខេ ធារេសី’’តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ។ យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ.… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ ទីឃេ នខេ ធារេស្សសី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទីឃា នខា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ នខេនបិ នខំ ឆិន្ទន្តិ, មុខេនបិ នខំ ឆិន្ទន្តិ, កុដ្ដេបិ ឃំសន្តិ។ អង្គុលិយោ ទុក្ខា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, នខច្ឆេទន’’ន្តិ។ សលោហិតំ នខំ ឆិន្ទន្តិ។ អង្គុលិយោ ទុក្ខា ហោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មំសប្បមាណេន នខំ ឆិន្ទិតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វីសតិមដ្ឋំ វីសតិមដ្ដំ (សី.) ការាបេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន , ភិក្ខវេ, វីសតិមដ្ឋំ ការាបេតព្ពំ។ យោ ការាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មលមត្តំ អបកឌ្ឍិតុ’’ន្តិ។

២៧៥. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូនំ កេសា ទីឃា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ឧស្សហន្តិ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អញ្ញមញ្ញំ កេសេ ឱរោបេតុ’’ន្តិ? ‘‘ឧស្សហន្តិ ភគវា’’តិ ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា…បេ.… ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ខុរំ ខុរសិលំ ខុរសិបាដិកំ នមតកំ សព្ពំ ខុរភណ្ឌ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មស្សុំ កប្បាបេន្តិ…បេ.… មស្សុំ វឌ្ឍាបេន្តិ… គោលោមិកំ ការាបេន្តិ… ចតុរស្សកំ ការាបេន្តិ… បរិមុខំ ការាបេន្តិ… អឌ្ឍទុកំ អឌ្ឍុរកំ (សី.), អឌ្ឍរុកំ (ស្យា.) ការាបេន្តិ… ទាឋិកំ ឋបេន្តិ… សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ , មស្សុ កប្បាបេតព្ពំ…បេ.… ន មស្សុ វឌ្ឍាបេតព្ពំ… ន គោលោមិកំ ការាបេតព្ពំ… ន ចតុរស្សកំ ការាបេតព្ពំ… ន បរិមុខំ ការាបេតព្ពំ… ន អឌ្ឍទុកំ ការាបេតព្ពំ… ន ទាឋិកា ឋបេតព្ពា… ន សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេតព្ពំ។ យោ សំហរាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ សម្ពាធេ វណោ ហោតិ។ ភេសជ្ជំ ន សន្តិដ្ឋតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាពាធប្បច្ចយា សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កត្តរិកាយ កេសេ ឆេទាបេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, កត្តរិកាយ កេសា ឆេទាបេតព្ពា។ យោ ឆេទាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ សីសេ វណោ ហោតិ, ន សក្កោតិ ខុរេន កេសេ ឱរោបេតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាពាធប្បច្ចយា កត្តរិកាយ កេសេ ឆេទាបេតុ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ទីឃានិ នាសិកាលោមានិ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ បិសាចិល្លិកាតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទីឃំ នាសិកាលោមំ ធារេតព្ពំ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ សក្ខរិកាយបិ មធុសិត្ថកេនបិ នាសិកាលោមំ គាហាបេន្តិ។ នាសិកា ទុក្ខា ហោន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សណ្ឌាស’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បលិតំ គាហាបេន្តិ ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បលិតំ គាហាបេតព្ពំ។ យោ គាហាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៧៦. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ កណ្ណគូថកេហិ កណ្ណា ថកិតា ហោន្តិ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កណ្ណមលហរណិ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចា កណ្ណមលហរណិយោ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចា កណ្ណមលហរណិយោ ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋិមយំ ទន្តមយំ វិសាណមយំ នឡមយំ វេឡុមយំ កដ្ឋមយំ ជតុមយំ ផលមយំ លោហមយំ សង្ខនាភិមយ’’ន្តិ។

២៧៧. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ពហុំ លោហភណ្ឌំ កំសភណ្ឌំ សន្និចយំ ករោន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ពហុំ លោហភណ្ឌំ កំសភណ្ឌំ សន្និចយំ ករិស្សន្តិ , សេយ្យថាបិ កំសបត្ថរិកា’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពហុំ លោហភណ្ឌំ កំសភណ្ឌំ សន្និចយោ កាតព្ពោ។ យោ ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អញ្ជនិម្បិ អញ្ជនិសលាកម្បិ កណ្ណមលហរណិម្បិ ពន្ធនមត្តម្បិ កុក្កុច្ចាយន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អញ្ជនិំ អញ្ជនិសលាកំ កណ្ណមលហរណិំ ពន្ធនមត្ត’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សង្ឃាដិបល្លត្ថិកាយ និសីទន្តិ។ សង្ឃាដិយា បត្តា លុជ្ជន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សង្ឃាដិបល្លត្ថិកាយ និសីទិតព្ពំ។ យោ និសីទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ។ តស្ស វិនា អាយោគេន អាយោគា (សី. ស្យា.) ន ផាសុ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាយោគ’’ន្តិ។ អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កថំ នុ ខោ អាយោគោ កាតព្ពោ’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តន្តកំ វេមំ កវដំ វេមកំ វដ្ដំ (សី.), វេមកំ វដំ (ស្យា.) សលាកំ សព្ពំ តន្តភណ្ឌក’’ន្តិ។

២៧៨. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អកាយពន្ធនោ គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ តស្ស រថិកាយ អន្តរវាសកោ បភស្សិត្ថ។ មនុស្សា ឧក្កុដ្ឋិមកំសុ ។ សោ ភិក្ខុ មង្កុ អហោសិ ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អកាយពន្ធនេន គាមោ បវិសិតព្ពោ។ យោ បវិសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កាយពន្ធន’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចានិ កាយពន្ធនានិ ធារេន្តិ – កលាពុកំ, ទេឌ្ឌុភកំ, មុរជំ, មទ្ទវីណំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចានិ កាយពន្ធនានិ ធារេតព្ពានិ – កលាពុកំ, ទេឌ្ឌុភកំ, មុរជំ, មទ្ទវីណំ។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ កាយពន្ធនានិ – បដ្ដិកំ, សូករន្តក’’ន្តិ។ កាយពន្ធនស្ស ទសា ជីរន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មុរជំ មទ្ទវីណ’’ន្តិ។ កាយពន្ធនស្ស អន្តោ ជីរតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សោភណំ គុណក’’ន្តិ។ កាយពន្ធនស្ស បវនន្តោ ជីរតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិធ’’ន្តិ វីថន្តិ (សី. ស្យា.)។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចេ វិធេ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចា វិធា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋិមយំ…បេ.… សង្ខនាភិមយំ សុត្តមយ’’ន្តិ។

២៧៩. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អានន្ទោ លហុកា សង្ឃាដិយោ បារុបិត្វា គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ វាតមណ្ឌលិកាយ សង្ឃាដិយោ ឧក្ខិបិយិំសុ។ អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ អារាមំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គណ្ឋិកំ បាសក’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចាវចា គណ្ឋិកាយោ ធារេន្តិ សោវណ្ណមយំ រូបិយមយំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចាវចា គណ្ឋិកា ធារេតព្ពា។ យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋិមយំ ទន្តមយំ វិសាណមយំ នឡមយំ វេឡុមយំ កដ្ឋមយំ ជតុមយំ ផលមយំ លោហមយំ សង្ខនាភិមយំ សុត្តមយ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ គណ្ឋិកម្បិ បាសកម្បិ ចីវរេ អប្បេន្តិ។ ចីវរំ ជីរតិ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គណ្ឋិកផលកំ បាសកផលក’’ន្តិ។ គណ្ឋិកផលកម្បិ បាសកផលកម្បិ អន្តេ អប្បេន្តិ។ កោដ្ដោ កោណោ (សី. ស្យា.) វិវរិយតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គណ្ឋិកផលកំ អន្តេ អប្បេតុំ; បាសកផលកំ សត្តង្គុលំ វា អដ្ឋង្គុលំ វា ឱគាហេត្វា អប្បេតុ’’ន្តិ។

២៨០. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិហិនិវត្ថំ និវាសេន្តិ – ហត្ថិសោណ្ឌកំ, មច្ឆវាឡកំ, ចតុកណ្ណកំ, តាលវណ្ដកំ, សតវលិកំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គិហិនិវត្ថំ និវាសេតព្ពំ – ហត្ថិសោណ្ឌកំ, មច្ឆវាឡកំ, ចតុកណ្ណកំ, តាលវណ្ដកំ, សតវលិកំ។ យោ និវាសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិហិបារុតំ បារុបន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គិហិបារុតំ បារុបិតព្ពំ។ យោ បារុបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សំវេល្លិយំ និវាសេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ រញ្ញោ មុណ្ឌវដ្ដីតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សំវេល្លិយំ និវាសេតព្ពំ។ យោ និវាសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៨១. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧភតោកាជំ ហរន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ រញ្ញោ មុណ្ឌវដ្ដីតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧភតោកាជំ ហរិតព្ពំ។ យោ ហរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកតោកាជំ អន្តរាកាជំ សីសភារំ ខន្ធភារំ កដិភារំ ឱលម្ពក’’ន្តិ។

២៨២. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ទន្តកដ្ឋំ ន ខាទន្តិ។ មុខំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។

‘‘បញ្ចិមេ , ភិក្ខវេ, អាទីនវា ទន្តកដ្ឋស្ស អខាទនេ។ អចក្ខុស្សំ, មុខំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ, រសហរណិយោ ន វិសុជ្ឈន្តិ, បិត្តំ សេម្ហំ ភត្តំ បរិយោនន្ធតិ, ភត្តមស្ស នច្ឆាទេតិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា ទន្តកដ្ឋស្ស អខាទនេ។

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ទន្តកដ្ឋស្ស ខាទនេ។ ចក្ខុស្សំ, មុខំ ន ទុគ្គន្ធំ ហោតិ, រសហរណិយោ វិសុជ្ឈន្តិ, បិត្តំ សេម្ហំ ភត្តំ ន បរិយោនន្ធតិ, ភត្តមស្ស ឆាទេតិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ទន្តកដ្ឋស្ស ខាទនេ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទន្តកដ្ឋ’’ន្តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទីឃានិ ទន្តកដ្ឋានិ ខាទន្តិ, តេហេវ សាមណេរំ អាកោដេន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន , ភិក្ខវេ, ទីឃំ ទន្តកដ្ឋំ ខាទិតព្ពំ។ យោ ខាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋង្គុលបរមំ ទន្តកដ្ឋំ, ន ច តេន សាមណេរោ អាកោដេតព្ពោ។ យោ អាកោដេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ អតិមដាហកំ ទន្តកដ្ឋំ ខាទន្តស្ស កណ្ឋេ វិលគ្គំ ហោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អតិមដាហកំ ទន្តកដ្ឋំ ខាទិតព្ពំ។ យោ ខាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតុរង្គុលបច្ឆិមំ ចតុរង្គុលំ បច្ឆិមំ (ក.) ទន្តកដ្ឋ’’ន្តិ។

២៨៣. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទាយំ អាលិម្បេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ ទវឌាហកាតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទាយោ អាលិម្បិតព្ពោ។ យោ អាលិម្បេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន វិហារា តិណគហនា ហោន្តិ, ទវឌាហេ ឌយ្ហមានេ វិហារា ឌយ្ហន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តិ បដគ្គិំ ទាតុំ, បរិត្តំ កាតុំ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទវឌាហេ ឌយ្ហមានេ បដគ្គិំ ទាតុំ, បរិត្តំ កាតុ’’ន្តិ។

២៨៤. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រុក្ខំ អភិរុហន្តិ, រុក្ខា រុក្ខំ សង្កមន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ មក្កដាតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, រុក្ខោ អភិរុហិតព្ពោ។ យោ អភិរុហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ កោសលេសុ ជនបទេ សាវត្ថិំ គច្ឆន្តស្ស អន្តរាមគ្គេ ហត្ថី បរិយុដ្ឋាតិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ រុក្ខមូលំ ឧបធាវិត្វា កុក្កុច្ចាយន្តោ រុក្ខំ ន អភិរុហិ។ សោ ហត្ថី អញ្ញេន អគមាសិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សតិ ករណីយេ បោរិសំ រុក្ខំ អភិរុហិតុំ អាបទាសុ យាវទត្ថ’’ន្តិ។

២៨៥. តេន ខោ បន សមយេន យមេឡកេកុដា នាម យមេឡុតេកុលា នាម (សី.), មេដ្ឋកោកុដ្ឋា នាម (ស្យា.) ភិក្ខូ ទ្វេ ភាតិកា ហោន្តិ ព្រាហ្មណជាតិកា កល្យាណវាចា កល្យាណវាក្ករណា។ តេ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឯតរហិ, ភន្តេ, ភិក្ខូ នានានាមា នានាគោត្តា នានាជច្ចា នានាកុលា បព្ពជិតា។ តេ សកាយ និរុត្តិយា ពុទ្ធវចនំ ទូសេន្តិ។ ហន្ទ មយំ, ភន្តេ, ពុទ្ធវចនំ ឆន្ទសោ អារោបេមា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… ‘‘កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឯវំ វក្ខថ – ‘ហន្ទ មយំ, ភន្តេ, ពុទ្ធវចនំ ឆន្ទសោ អារោបេមា’តិ។ នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពុទ្ធវចនំ ឆន្ទសោ អារោបេតព្ពំ។ យោ អារោបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សកាយ និរុត្តិយា ពុទ្ធវចនំ បរិយាបុណិតុ’’ន្តិ។

២៨៦. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ លោកាយតំ បរិយាបុណន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អបិ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, លោកាយតេ សារទស្សាវី ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរុឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជេយ្យា’’តិ? ‘‘នោហេតំ ភន្តេ’’។ ‘‘ឥមស្មិំ វា បន ធម្មវិនយេ សារទស្សាវី លោកាយតំ បរិយាបុណេយ្យា’’តិ? ‘‘នោហេតំ ភន្តេ’’។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, លោកាយតំ បរិយាបុណិតព្ពំ។ យោ បរិយាបុណេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ លោកាយតំ វាចេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, លោកាយតំ វាចេតព្ពំ។ យោ វាចេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៨៧. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, តិរច្ឆានវិជ្ជា បរិយាបុណិតព្ពា។ យោ បរិយាបុណេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, តិរច្ឆានវិជ្ជា វាចេតព្ពា។ យោ វាចេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

២៨៨. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេន្តោ ខិបិ។ ភិក្ខូ – ‘ជីវតុ, ភន្តេ, ភគវា; ជីវតុ សុគតោ’តិ – ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ អកំសុ។ តេន សទ្ទេន ធម្មកថា អន្តរា អហោសិ។ អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អបិ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ខិបិតេ ‘ជីវា’តិ វុត្តោ វុត្តេ (ក.) តប្បច្ចយា ជីវេយ្យ វា មរេយ្យ វា’’តិ? ‘‘នោហេតំ ភន្តេ’’។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ខិបិតេ ‘ជីវា’តិ វត្តព្ពោ។ យោ វទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ភិក្ខូនំ ខិបិតេ ‘ជីវថ ភន្តេ’តិ វទន្តិ។ ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាលបន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ‘ជីវថ ភន្តេ’តិ វុច្ចមានា នាលបិស្សន្តី’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘គិហី, ភិក្ខវេ, មង្គលិកា។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិហីនំ ‘ជីវថ ភន្តេ’តិ វុច្ចមានេន ‘ចិរំ ជីវា’តិ វត្តុ’’ន្តិ។

២៨៩. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេន្តោ និសិន្នោ ហោតិ។ អញ្ញតរេន ភិក្ខុនា លសុណំ ខាយិតំ ហោតិ។ សោ – មា ភិក្ខូ ព្យាពាធិំសូតិ – ឯកមន្តំ និសីទិ។ អទ្ទសា ខោ ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯកមន្តំ និសិន្នំ។ ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯកមន្តំ និសិន្នោ’’តិ ? ‘‘ឯតេន, ភន្តេ, ភិក្ខុនា លសុណំ ខាយិតំ។ សោ – មា ភិក្ខូ ព្យាពាធិំសូតិ – ឯកមន្តំ និសិន្នោ’’តិ។ ‘‘អបិ នុ ខោ, ភិក្ខវេ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនា (ស្យា.), តំ ខាទិតព្ពំ, យំ ខាទិត្វា ឯវរូបាយ ធម្មកថាយ បរិពាហិយោ អស្សា’’តិ? ‘‘នោហេតំ ភន្តេ’’។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, លសុណំ ខាទិតព្ពំ។ យោ ខាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ឧទរវាតាពាធោ ហោតិ។ អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ យេនាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘បុព្ពេ តេ, អាវុសោ សារិបុត្ត, ឧទរវាតាពាធោ កេន ផាសុ ហោតី’’តិ? ‘‘លសុណេន មេ, អាវុសោ’’តិ អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច ‘‘បុព្ពេ ខោ មេ អាវុសោ មោគ្គល្លាន ឧទរវាតាពាធោ លសុណេន ផាសុ ហោតី’’តិ (ក.)។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាពាធប្បច្ចយា លសុណំ ខាទិតុ’’ន្តិ។

២៩០. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អារាមេ តហំ តហំ បស្សាវំ ករោន្តិ។ អារាមោ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកមន្តំ បស្សាវំ កាតុ’’ន្តិ ។ អារាមោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បស្សាវកុម្ភិ’’ន្តិ។ ទុក្ខំ និសិន្នា បស្សាវំ ករោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បស្សាវបាទុក’’ន្តិ។ បស្សាវបាទុកា បាកដា ហោន្តិ។ ភិក្ខូ ហិរិយន្តិ បស្សាវំ កាតុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ។ បស្សាវកុម្ភី អបារុតា ទុគ្គន្ធា ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អបិធាន’’ន្តិ។

២៩១. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អារាមេ តហំ តហំ វច្ចំ ករោន្តិ។ អារាមោ ទុស្សតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ , ភិក្ខវេ, ឯកមន្តំ វច្ចំ កាតុ’’ន្តិ។ អារាមោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វច្ចកូប’’ន្តិ។ វច្ចកូបស្ស កូលំ លុជ្ជតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ វច្ចកូបោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ។ អន្តេ និសិន្នា វច្ចំ ករោន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សន្ថរិត្វា មជ្ឈេ ឆិទ្ទំ កត្វា វច្ចំ កាតុ’’ន្តិ ។ ទុក្ខំ និសិន្នា វច្ចំ ករោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វច្ចបាទុក’’ន្តិ។ ពហិទ្ធា បស្សាវំ ករោន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បស្សាវទោណិក’’ន្តិ។ អវលេខនកដ្ឋំ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អវលេខនកដ្ឋ’’ន្តិ។ អវលេខនបិឋរោ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អវលេខនបិឋរ’’ន្តិ។ វច្ចកូបោ អបារុតោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អបិធាន’’ន្តិ។ អជ្ឈោកាសេ វច្ចំ ករោន្តា សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វច្ចកុដិ’’ន្តិ។ វច្ចកុដិយា កវាដំ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ។ វច្ចកុដិយា តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ។

២៩២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ជរាទុព្ពលោ វច្ចំ កត្វា វុដ្ឋហន្តោ បរិបតតិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱលម្ពក’’ន្តិ។ វច្ចកុដិ អបរិក្ខិត្តា ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ។ កោដ្ឋកោ ន ហោតិ…បេ.… (‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោដ្ឋក’’ន្តិ។ កោដ្ឋកស្ស កវាដំ ន ហោតិ) (អនុជានាមិ ភិក្ខវេ កោដ្ឋកន្តិ។ កោដ្ឋកោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ…បេ.… អនុជានាមិ ភិក្ខវេ ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុន្តិ។ ចយោ បរិបតតិ…បេ.… អនុជានាមិ ភិក្ខវេ ចិនិតុំ តយោ ចយេ ឥដ្ឋកាចយំ សិលាចយំ ទារុចយន្តិ។ អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ.… អនុជានាមិ ភិក្ខវេ តយោ សោបានេ ឥដ្ឋកាសោបានំ សិលាសោបានំ ទារុសោបានន្តិ។ អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ.… អនុជានាមិ ភិក្ខវេ អាលម្ពនពាហន្តិ។ កោដ្ឋកស្ស កវាដំ ន ហោតិ។) (ស្យា. កំ.) …បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ។ កោដ្ឋកេ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិក’’ន្តិ។ បរិវេណំ ចិក្ខល្លំ ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មរុម្ពំ បកិរិតុ’’ន្តិ។ ន បរិយាបុណន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បទរសិលំ បដ្ដសិលំ (ក.) និក្ខិបិតុ’’ន្តិ។ ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ។ អាចមនកុម្ភី ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាចមនកុម្ភិ’’ន្តិ។ អាចមនសរាវកោ ន ហោតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាចមនសរាវក’’ន្តិ។ ទុក្ខំ និសិន្នា អាចមេន្តិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាចមនបាទុក’’ន្តិ។ អាចមនបាទុកា បាកដា ហោន្តិ, ភិក្ខូ ហិរិយន្តិ អាចមេតុំ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ។ អាចមនកុម្ភី អបារុតា ហោតិ, តិណចុណ្ណេហិបិ បំសុកេហិបិ ឱកិរិយ្យតិ…បេ.… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អបិធាន’’ន្តិ។

២៩៣. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ រោបាបេន្តិបិ, សិញ្ចន្តិបិ សិញ្ចាបេន្តិបិ, ឱចិនន្តិបិ ឱចិនាបេន្តិបិ, គន្ថេន្តិបិ គន្ថាបេន្តិបិ, ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វដំសកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ។ តេ កុលិត្ថីនំ កុលធីតានំ កុលកុមារីនំ កុលសុណ្ហានំ កុលទាសីនំ ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វដំសកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ។ តេ កុលិត្ថីហិ កុលធីតាហិ កុលកុមារីហិ កុលសុណ្ហាហិ កុលទាសីហិ សទ្ធិំ ឯកភាជនេបិ ភុញ្ជន្តិ, ឯកថាលកេបិ បិវន្តិ, ឯកាសនេបិ និសីទន្តិ, ឯកមញ្ចេបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, វិកាលេបិ ភុញ្ជន្តិ, មជ្ជម្បិ បិវន្តិ, មាលាគន្ធវិលេបនម្បិ ធារេន្តិ, នច្ចន្តិបិ, គាយន្តិបិ, វាទេន្តិបិ, លាសេន្តិបិ; នច្ចន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ គាយន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ វាទេន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ លាសេន្តិ…បេ.… លាសេន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, លាសេន្តិយាបិ គាយន្តិ, លាសេន្តិយាបិ វាទេន្តិ, លាសេន្តិយាបិ លាសេន្តិ; អដ្ឋបទេបិ កីឡន្តិ, ទសបទេបិ កីឡន្តិ, អាកាសេបិ កីឡន្តិ, បរិហារបថេបិ កីឡន្តិ, សន្តិកាយបិ កីឡន្តិ, ខលិកាយបិ កីឡន្តិ, ឃដិកាយបិ កីឡន្តិ, សលាកហត្ថេនបិ កីឡន្តិ, អក្ខេនបិ កីឡន្តិ, បង្គចីរេនបិ កីឡន្តិ, វង្កកេនបិ កីឡន្តិ, មោក្ខចិកាយបិ កីឡន្តិ, ចិង្គុលកេនបិ កីឡន្តិ, បត្តាឡ្ហកេនបិ កីឡន្តិ, រថកេនបិ កីឡន្តិ, ធនុកេនបិ កីឡន្តិ , អក្ខរិកាយបិ កីឡន្តិ, មនេសិកាយបិ កីឡន្តិ, យថាវជ្ជេនបិ កីឡន្តិ; ហត្ថិស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, អស្សស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, រថស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, ធនុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ; ថរុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ; ហត្ថិស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, អស្សស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, រថស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិបិ អាធាវន្តិបិ; ឧស្សេឡេន្តិបិ, អប្ផោដេន្តិបិ, និព្ពុជ្ឈន្តិបិ, មុដ្ឋីហិបិ យុជ្ឈន្តិ; រង្គមជ្ឈេបិ សង្ឃាដិំ បត្ថរិត្វា នច្ចកិំ ឯវំ វទន្តិ – ‘‘ឥធ, ភគិនិ, នច្ចស្សូ’’តិ; នលាដិកម្បិ ទេន្តិ; វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរន្តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… ‘‘ន, ភិក្ខវេ, វិវិធំ អនាចារំ អាចរិតព្ពំ។ យោ អាចរេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ។

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មន្តេ ឧរុវេលកស្សបេ បព្ពជិតេ សង្ឃស្ស ពហុំ លោហភណ្ឌំ ទារុភណ្ឌំ មត្តិកាភណ្ឌំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ភគវតា លោហភណ្ឌំ អនុញ្ញាតំ, កិំ អននុញ្ញាតំ; កិំ ទារុភណ្ឌំ អនុញ្ញាតំ, កិំ អននុញ្ញាតំ; កិំ មត្តិកាភណ្ឌំ អនុញ្ញាតំ, កិំ អននុញ្ញាត’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា បហរណិំ សព្ពំ លោហភណ្ឌំ, ឋបេត្វា អាសន្ទិំ បល្លង្កំ ទារុបត្តំ ទារុបាទុកំ សព្ពំ ទារុភណ្ឌំ, ឋបេត្វា កតកញ្ច កុម្ភការិកញ្ច សព្ពំ មត្តិកាភណ្ឌ’’ន្តិ។

ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកោ បញ្ចមោ។

តស្សុទ្ទានំ –

រុក្ខេ ថម្ភេ ច កុដ្ដេ ច, អដ្ដានេ គន្ធសុត្តិយា;

វិគយ្ហ មល្លកោ កច្ឆុ, ជរា ច បុថុបាណិកា។

វល្លិកាបិ ច បាមង្គោ, កណ្ឋសុត្តំ ន ធារយេ;

កដិ ឱវដ្ដិ កាយុរំ, ហត្ថាភរណមុទ្ទិកា។

ទីឃេ កោច្ឆេ ផណេ ហត្ថេ, សិត្ថា ឧទកតេលកេ;

អាទាសុទបត្តវណា, អាលេបោម្មទ្ទចុណ្ណនា។

លញ្ឆេន្តិ អង្គរាគញ្ច, មុខរាគំ តទូភយំ;

ចក្ខុរោគំ គិរគ្គញ្ច, អាយតំ សរពាហិរំ។

អម្ពបេសិសកលេហិ, អហិច្ឆិន្ទិ ច ចន្ទនំ;

ឧច្ចាវចា បត្តមូលា, សុវណ្ណោ ពហលា វលី។

ចិត្រា ទុស្សតិ ទុគ្គន្ធោ, ឧណ្ហេ ភិជ្ជិំសុ មិឌ្ឍិយា;

បរិភណ្ឌំ តិណំ ចោឡំ, មាលំ កុណ្ឌោលិកាយ ច។

ថវិកា អំសពទ្ធញ្ច, តថា ពន្ធនសុត្តកា;

ខិលេ មញ្ចេ ច បីឋេ ច, អង្កេ ឆត្តេ បណាមនា។

តុម្ពឃដិឆវសីសំ, ចលកានិ បដិគ្គហោ;

វិប្ផាលិទណ្ឌសោវណ្ណំ, បត្តេ បេសិ ច នាឡិកា។

កិណ្ណសត្តុ សរិតញ្ច, មធុសិត្ថំ សិបាដិកំ;

វិកណ្ណំ ពន្ធិវិសមំ, ឆមាជិរបហោតិ ច។

កឡិម្ភំ មោឃសុត្តញ្ច, អធោតល្លំ ឧបាហនា;

អង្គុលេ បដិគ្គហញ្ច, វិត្ថកំ ថវិកពទ្ធកា។

អជ្ឈោកាសេ នីចវត្ថុ, ចយោ ចាបិ វិហញ្ញរេ;

បរិបតិ តិណចុណ្ណំ, ឧល្លិត្តអវលិត្តកំ។

សេតំ កាឡកវណ្ណញ្ច, បរិកម្មញ្ច គេរុកំ;

មាលាកម្មំ លតាកម្មំ, មករទន្តកបាដិកំ។

ចីវរវំសំ រជ្ជុញ្ច, អនុញ្ញាសិ វិនាយកោ;

ឧជ្ឈិត្វា បក្កមន្តិ ច, កថិនំ បរិភិជ្ជតិ។

វិនិវេឋិយតិ កុដ្ដេបិ, បត្តេនាទាយ គច្ឆរេ;

ថវិកា ពន្ធសុត្តញ្ច, ពន្ធិត្វា ច ឧបាហនា។

ឧបាហនត្ថវិកញ្ច, អំសពទ្ធញ្ច សុត្តកំ;

ឧទកាកប្បិយំ មគ្គេ, បរិស្សាវនចោឡកំ។

ធម្មករណំ ទ្វេ ភិក្ខូ, វេសាលិំ អគមា មុនិ;

ទណ្ឌំ ឱត្ថរកំ តត្ថ, អនុញ្ញាសិ បរិស្សាវនំ។

មកសេហិ បណីតេន, ពហ្វាពាធា ច ជីវកោ;

ចង្កមនជន្តាឃរំ , វិសមេ នីចវត្ថុកោ។

តយោ ចយេ វិហញ្ញន្តិ, សោបានាលម្ពវេទិកំ;

អជ្ឈោកាសេ តិណចុណ្ណំ, ឧល្លិត្តអវលិត្តកំ។

សេតកំ កាឡវណ្ណញ្ច, បរិកម្មញ្ច គេរុកំ;

មាលាកម្មំ លតាកម្មំ, មករទន្តកបាដិកំ។

វំសំ ចីវររជ្ជុញ្ច, ឧច្ចញ្ច វត្ថុកំ ករេ;

ចយោ សោបានពាហញ្ច, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ។

ឧទុក្ខលុត្តរបាសកំ, វដ្ដិញ្ច កបិសីសកំ;

សូចិឃដិតាឡច្ឆិទ្ទំ, អាវិញ្ឆនញ្ច រជ្ជុកំ។

មណ្ឌលំ ធូមនេត្តញ្ច, មជ្ឈេ ច មុខមត្តិកា;

ទោណិ ទុគ្គន្ធា ទហតិ, ឧទកដ្ឋានំ សរាវកំ។

ន សេទេតិ ច ចិក្ខល្លំ, ធោវិ និទ្ធមនំ ករេ;

បីឋញ្ច កោដ្ឋកេ កម្មំ, មរុម្ពា សិលា និទ្ធមនំ។

នគ្គា ឆមាយ វស្សន្តេ, បដិច្ឆាទី តយោ តហិំ;

ឧទបានំ លុជ្ជតិ នីចំ, វល្លិយា កាយពន្ធនេ។

តុលំ កដកដំ ចក្កំ, ពហូ ភិជ្ជន្តិ ភាជនា;

លោហទារុចម្មខណ្ឌំ, សាលាតិណាបិធានិ ច។

ទោណិចន្ទនិ បាការំ, ចិក្ខល្លំ និទ្ធមនេន ច;

សីតិគតំ បោក្ខរណិំ, បុរាណញ្ច និល្លេខណំ។

ចាតុមាសំ សយន្តិ ច, នមតកញ្ច គន្ធបុប្ផំ (ស្យា.) នធិដ្ឋហេ;

អាសិត្តកំ មឡោរិកំ, ភុញ្ជន្តេកំ តុវដ្ដេយ្យុំ។

វឌ្ឍោ ពោធិ ន អក្កមិ, ឃដំ កតកសម្មជ្ជនិ;

សក្ខរំ កថលញ្ចេវ, ផេណកំ បាទឃំសនី។

វិធូបនំ តាលវណ្ដំ, មកសញ្ចាបិ ចាមរី;

ឆត្តំ វិនា ច អារាមេ, តយោ សិក្កាយ សម្មុតិ។

រោមសិត្ថា នខា ទីឃា, ឆិន្ទន្តង្គុលិកា ទុក្ខា;

សលោហិតំ បមាណញ្ច, វីសតិ ទីឃកេសតា។

ខុរំ សិលំ សិបាដិកំ, នមតកំ ខុរភណ្ឌកំ;

មស្សុំ កប្បេន្តិ វឌ្ឍេន្តិ, គោលោមិចតុរស្សកំ។

បរិមុខំ អឌ្ឍទុកញ្ច, ទាឋិសម្ពាធសំហរេ;

អាពាធា កត្តរិវណោ, ទីឃំ សក្ខរិកាយ ច។

បលិតំ ថកិតំ ឧច្ចា, លោហភណ្ឌញ្ជនី សហ;

បល្លត្ថិកញ្ច អាយោគោ, វដំ សលាកពន្ធនំ។

កលាពុកំ ទេឌ្ឌុភកំ, មុរជំ មទ្ទវីណកំ;

បដ្ដិកា សូករន្តញ្ច, ទសា មុរជវេណិកា;

អន្តោ សោភំ គុណកញ្ច, បវនន្តោបិ ជីរតិ។

គណ្ឋិកា ឧច្ចាវចញ្ច, ផលកន្តេបិ ឱគាហេ;

គិហិវត្ថំ ហត្ថិសោណ្ឌំ, មច្ឆកំ ចតុកណ្ណកំ។

តាលវណ្ដំ សតវលិ, គិហិបារុតបារុបំ;

សំវេល្លិ ឧភតោកាជំ, ទន្តកដ្ឋំ អាកោដនេ។

កណ្ឋេ វិលគ្គំ ទាយញ្ច, បដគ្គិ រុក្ខហត្ថិនា;

យមេឡេ លោកាយតកំ, បរិយាបុណិំសុ វាចយុំ។

តិរច្ឆានកថា វិជ្ជា, ខិបិ មង្គលំ ខាទិ ច;

វាតាពាធោ ទុស្សតិ ច, ទុគ្គន្ធោ ទុក្ខបាទុកា។

ហិរិយន្តិ បារុទុគ្គន្ធោ, តហំ តហំ ករោន្តិ ច;

ទុគ្គន្ធោ កូបំ លុជ្ជន្តិ, ឧច្ចវត្ថុ ចយេន ច។

សោបានាលម្ពនពាហា អន្តេ, ទុក្ខញ្ច បាទុកា;

ពហិទ្ធា ទោណិ កដ្ឋញ្ច, បិឋរោ ច អបារុតោ។

វច្ចកុដិំ កវាដញ្ច, បិដ្ឋសង្ឃាដមេវ ច;

ឧទុក្ខលុត្តរបាសោ, វដ្ដិញ្ច កបិសីសកំ។

សូចិឃដិតាឡច្ឆិទ្ទំ, អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទមេវ ច;

រជ្ជុ ឧល្លិត្តាវលិត្តំ, សេតវណ្ណញ្ច កាឡកំ។

មាលាកម្មំ លតាកម្មំ, មករំ បញ្ចបដិកំ;

ចីវរវំសំ រជ្ជុញ្ច, ជរាទុព្ពលបាការំ។

កោដ្ឋកេ ចាបិ តថេវ, មរុម្ពំ បទរសិលា;

សន្តិដ្ឋតិ និទ្ធមនំ, កុម្ភិញ្ចាបិ សរាវកំ។

ទុក្ខំ ហិរិ អបិធានំ, អនាចារញ្ច អាចរុំ;

លោហភណ្ឌំ អនុញ្ញាសិ, ឋបយិត្វា បហរណិំ។

ឋបយិត្វា សន្ទិបល្លង្កំ, ទារុបត្តញ្ច បាទុកំ;

សព្ពំ ទារុមយំ ភណ្ឌំ, អនុញ្ញាសិ មហាមុនិ។

កតកំ កុម្ភការញ្ច, ឋបយិត្វា តថាគតោ;

សព្ពម្បិ មត្តិកាភណ្ឌំ, អនុញ្ញាសិ អនុកម្បកោ។

យស្ស វត្ថុស្ស និទ្ទេសោ, បុរិមេន យទិ សមំ;

តម្បិ សំខិត្តំ ឧទ្ទានេ, នយតោ តំ វិជានិយា។

ឯវំ ទសសតា វត្ថូ, វិនយេ ខុទ្ទកវត្ថុកេ;

សទ្ធម្មដ្ឋិតិកោ ចេវ, បេសលានញ្ចនុគ្គហោ។

សុសិក្ខិតោ វិនយធរោ, ហិតចិត្តោ សុបេសលោ;

បទីបករណោ ធីរោ, បូជារហោ ពហុស្សុតោតិ។

ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកំ និដ្ឋិតំ។