៤. បាចិត្តិយកណ្ឌំ (ភិក្ខុនីវិភង្គោ)

៤. បាចិត្តិយកណ្ឌំ (ភិក្ខុនីវិភង្គោ)

១. លសុណវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

ឥមេ ខោ បនាយ្យាយោ ឆសដ្ឋិសតា បាចិត្តិយា

ធម្មា ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តិ។

៧៩៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ឧបាសកេន ភិក្ខុនិសង្ឃោ លសុណេន បវារិតោ ហោតិ – ‘‘យាសំ អយ្យានំ លសុណេន អត្ថោ, អហំ លសុណេនា’’តិ។ ខេត្តបាលោ ច អាណត្តោ ហោតិ – ‘‘សចេ ភិក្ខុនិយោ អាគច្ឆន្តិ, ឯកមេកាយ ភិក្ខុនិយា ទ្វេតយោ ភណ្ឌិកេ ទេហី’’តិ។ តេន ខោ បន សមយេន សាវត្ថិយំ ឧស្សវោ ហោតិ។ យថាភតំ លសុណំ បរិក្ខយំ អគមាសិ។ ភិក្ខុនិយោ តំ ឧបាសកំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘លសុណេន, អាវុសោ, អត្ថោ’’តិ។ ‘‘នត្ថាយ្យេ។ យថាភតំ លសុណំ បរិក្ខីណំ។ ខេត្តំ គច្ឆថា’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ខេត្តំ គន្ត្វា ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ លសុណំ ហរាបេសិ។ ខេត្តបាលោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ លសុណំ ហរាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ខេត្តបាលស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ លសុណំ ហរាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ លសុណំ ហរាបេតីតិ ហរាបេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ លសុណំ ហរាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស បជាបតិ អហោសិ។ តិស្សោ ច ធីតរោ – នន្ទា, នន្ទវតី, សុន្ទរីនន្ទា។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ កាលង្កត្វា អញ្ញតរំ ហំសយោនិំ ឧបបជ្ជិ។ តស្ស សព្ពសោវណ្ណមយា បត្តា អហេសុំ។ សោ តាសំ ឯកេកំ បត្តំ ទេតិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ‘‘អយំ ហំសោ អម្ហាកំ ឯកេកំ បត្តំ ទេតី’’តិ តំ ហំសរាជំ គហេត្វា និប្បត្តំ អកាសិ។ តស្ស បុន ជាយមានា បត្តា សេតា សម្បជ្ជិំសុ។ តទាបិ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អតិលោភេន សុវណ្ណា បរិហីនា។ ឥទានិ លសុណា បរិហាយិស្សតី’’តិ។

ជា. ១.១.១៣៦ សុវណ្ណហំសជាតកេបិ ‘‘យំ លទ្ធំ តេន តុដ្ឋព្ពំ, អតិលោភោ ហិ បាបកោ;

ហំសរាជំ គហេត្វាន, សុវណ្ណា បរិហាយថា’’តិ។

អថ ខោ ភគវា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៩៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី លសុណំ ខាទេយ្យ បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៧៩៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

លសុណំ នាម មាគធកំ វុច្ចតិ។

‘‘ខាទិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៧៩៦. លសុណេ លសុណសញ្ញា ខាទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ លសុណេ វេមតិកា ខាទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ លសុណេ អលសុណសញ្ញា ខាទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អលសុណេ លសុណសញ្ញា ខាទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អលសុណេ វេមតិកា ខាទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អលសុណេ អលសុណសញ្ញា ខាទតិ, អនាបត្តិ។

៧៩៧. អនាបត្តិ បលណ្ឌុកេ, ភញ្ជនកេ, ហរីតកេ, ចាបលសុណេ, សូបសម្បាកេ, មំសសម្បាកេ, តេលសម្បាកេ, សាឡវេ, ឧត្តរិភង្គេ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៧៩៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេត្វា អចិរវតិយា នទិយា វេសិយាហិ សទ្ធិំ នគ្គា ឯកតិត្ថេ នហាយន្តិ។ វេសិយា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តាសំ វេសិយានំ ឧជ្ឈាយន្តីនំ ខិយ្យន្តីនំ វិបាចេន្តីនំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៩៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨០០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សម្ពាធោ នាម ឧភោ ឧបកច្ឆកា, មុត្តករណំ។

សំហរាបេយ្យាតិ ឯកម្បិ លោមំ សំហរាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ពហុកេបិ លោមេ សំហរាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨០១. អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៨០២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ អនភិរតិយា បីឡិតា ឱវរកំ បវិសិត្វា តលឃាតកំ ករោន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ តេន សទ្ទេន ឧបធាវិត្វា តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស តុម្ហេ, អយ្យេ, បុរិសេន សទ្ធិំ សម្បទុស្សថា’’តិ? ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, បុរិសេន សទ្ធិំ សម្បទុស្សាមា’’តិ។ ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ តលឃាតកំ ករិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ តលឃាតកំ ករោន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ តលឃាតកំ ករិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨០៣. ‘‘តលឃាតកេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨០៤. តលឃាតកំ នាម សម្ផស្សំ សាទិយន្តី អន្តមសោ ឧប្បលបត្តេនបិ មុត្តករណេ បហារំ ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨០៥. អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៨០៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា បុរាណរាជោរោធា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា អញ្ញតរោ បុរាណរាជោរោធោ ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតោ (ស្យា.) ហោតិ។ អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អនភិរតិយា បីឡិតា យេន សា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘រាជា ខោ, អយ្យេ, តុម្ហេ ចិរាចិរំ គច្ឆតិ។ កថំ តុម្ហេ ធារេថា’’តិ? ‘‘ជតុមដ្ឋកេន, អយ្យេ’’តិ។ ‘‘កិំ ឯតំ, អយ្យេ, ជតុមដ្ឋក’’ន្តិ? អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តស្សា ភិក្ខុនិយា ជតុមដ្ឋកំ អាចិក្ខិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិត្វា ធោវិតុំ វិស្សរិត្វា ឯកមន្តំ ឆឌ្ឌេសិ។ ភិក្ខុនិយោ មក្ខិកាហិ សម្បរិកិណ្ណំ បស្សិត្វា ឯវមាហំសុ – ‘‘កស្សិទំ កម្ម’’ន្តិ? សា ឯវមាហ – ‘‘មយ្ហិទំ កម្ម’’ន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយតីតិ អាទិយីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨០៧. ‘‘ជតុមដ្ឋកេ ជតុមដ្ដកេ (សី.) បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨០៨. ជតុមដ្ឋកំ នាម ជតុមយំ កដ្ឋមយំ បិដ្ឋមយំ មត្តិកាមយំ។

អាទិយេយ្យាតិ សម្ផស្សំ សាទិយន្តី អន្តមសោ ឧប្បលបត្តម្បិ មុត្តករណំ បវេសេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨០៩. អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៨១០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ។ អថ ខោ មហាបជាបតិ គោតមី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា អធោវាតេ អដ្ឋាសិ – ‘‘ទុគ្គន្ធោ, ភគវា, មាតុគាមោ’’តិ។ អថ ខោ ភគវា – ‘‘អាទិយន្តុ ខោ ភិក្ខុនិយោ ឧទកសុទ្ធិក’’ន្តិ, មហាបជាបតិំ គោតមិំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ។ អថ ខោ មហាបជាបតិ គោតមី ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ ឧទកសុទ្ធិក’’ន្តិ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី – ‘‘ភគវតា ឧទកសុទ្ធិកា អនុញ្ញាតា’’តិ អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយន្តី មុត្តករណេ វណំ អកាសិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយិស្សតីតិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយតី’’តិ អាទិយីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨១១. ‘‘ឧទកសុទ្ធិកំ បន ភិក្ខុនិយា អាទិយមានាយ ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទាតព្ពំ។ តំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨១២. ឧទកសុទ្ធិកំ នាម មុត្តករណស្ស ធោវនា វុច្ចតិ។

អាទិយមានាយាតិ ធោវន្តិយា។

ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទាតព្ពន្តិ ទ្វីសុ អង្គុលេសុ ទ្វេ បព្ពបរមា អាទាតព្ពា។

តំ អតិក្កាមេន្តិយាតិ សម្ផស្សំ សាទិយន្តី អន្តមសោ កេសគ្គមត្តម្បិ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨១៣. អតិរេកទ្វង្គុលបព្ពេ អតិរេកសញ្ញា អាទិយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អតិរេកទ្វង្គុលបព្ពេ វេមតិកា អាទិយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ អតិរេកទ្វង្គុលបព្ពេ ឩនកសញ្ញា អាទិយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។

ឩនកទ្វង្គុលបព្ពេ អតិរេកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ឩនកទ្វង្គុលបព្ពេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ឩនកទ្វង្គុលបព្ពេ ឩនកសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៨១៤. អនាបត្តិ ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទិយតិ, ឩនកទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទិយតិ, អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៨១៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អារោហន្តោ នាម មហាមត្តោ ភិក្ខូសុ បព្ពជិតោ ហោតិ។ តស្ស បុរាណទុតិយិកា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោតិ។ តេន ខោ បន សមយេន សោ ភិក្ខុ តស្សា ភិក្ខុនិយា សន្តិកេ ភត្តវិស្សគ្គំ ករោតិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តស្ស ភិក្ខុនោ ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន ច វិធូបនេន ច ឧបតិដ្ឋិត្វា អច្ចាវទតិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុនិំ អបសាទេតិ – ‘‘មា, ភគិនិ, ឯវរូបំ អកាសិ។ នេតំ កប្បតី’’តិ។ ‘‘បុព្ពេ មំ ត្វំ ឯវញ្ច ឯវញ្ច ករោសិ, ឥទានិ ឯត្តកំ ន សហសី’’តិ – បានីយថាលកំ មត្ថកេ អាសុម្ភិត្វា វិធូបនេន បហារំ អទាសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស បហារំ ទស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស បហារំ អទាសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស បហារំ ទស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨១៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨១៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុស្សាតិ ឧបសម្បន្នស្ស។

ភុញ្ជន្តស្សាតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរំ ភោជនំ ភុញ្ជន្តស្ស។

បានីយំ នាម យំ កិញ្ចិ បានីយំ។

វិធូបនំ នាម យា កាចិ ពីជនី។

ឧបតិដ្ឋេយ្យាតិ ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨១៨. ឧបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នេ វេមតិកា បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ខាទនីយំ ខាទន្តស្ស ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នស្ស ឧបតិដ្ឋតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨១៩. អនាបត្តិ ទេតិ, ទាបេតិ, អនុបសម្បន្នំ អាណាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៨២០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ សស្សកាលេ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា នគរំ អតិហរន្តិ ទ្វារដ្ឋានេ – ‘‘ទេថាយ្យេ, ភាគ’’ន្តិ។ បលិពុន្ធេត្វា មុញ្ចិំសុ។ អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ឧបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨២១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អាមកធញ្ញំ វិញ្ញត្វា វា វិញ្ញាបេត្វា វា ភជ្ជិត្វា វា ភជ្ជាបេត្វា វា កោដ្ដេត្វា វា កោដ្ដាបេត្វា វា បចិត្វា វា បចាបេត្វា វា ភុញ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨២២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អាមកធញ្ញំ នាម សាលិ វីហិ យវោ គោធុមោ កង្គុ វរកោ កុទ្រុសកោ។

វិញ្ញត្វាតិ សយំ វិញ្ញត្វា។ វិញ្ញាបេត្វាតិ អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា។

ភជ្ជិត្វាតិ សយំ ភជ្ជិត្វា។ ភជ្ជាបេត្វាតិ អញ្ញំ ភជ្ជាបេត្វា។

កោដ្ដេត្វាតិ សយំ កោដ្ដេត្វា។ កោដ្ដាបេត្វាតិ អញ្ញំ កោដ្ដាបេត្វា។

បចិត្វាតិ សយំ បចិត្វា។ បចាបេត្វាតិ អញ្ញំ បចាបេត្វា។

‘‘ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ , អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨២៣. អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា, អបរណ្ណំ វិញ្ញាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៨២៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ព្រាហ្មណោ និព្ពិដ្ឋរាជភដោ ‘‘តញ្ញេវ ភដបថំ យាចិស្សាមី’’តិ សីសំ នហាយិត្វា ភិក្ខុនុបស្សយំ និស្សាយ រាជកុលំ គច្ឆតិ។ អញ្ញតរា ភិក្ខុនី កដាហេ វច្ចំ កត្វា តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌេន្តី តស្ស ព្រាហ្មណស្ស មត្ថកេ អាសុម្ភិ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អស្សមណិយោ ឥមា មុណ្ឌា ពន្ធកិនិយោ។ កថញ្ហិ នាម គូថកដាហំ មត្ថកេ អាសុម្ភិស្សន្តិ! ឥមាសំ ឧបស្សយំ ឈាបេស្សាមី’’តិ! ឧម្មុកំ គហេត្វា ឧបស្សយំ បវិសតិ។ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ ឧបស្សយា និក្ខមន្តោ អទ្ទស តំ ព្រាហ្មណំ ឧម្មុកំ គហេត្វា ឧបស្សយំ បវិសន្តំ។ ទិស្វាន តំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, ភោ, ឧម្មុកំ គហេត្វា ឧបស្សយំ បវិសសី’’តិ? ‘‘ឥមា មំ, ភោ, មុណ្ឌា ពន្ធកិនិយោ គូថកដាហំ មត្ថកេ អាសុម្ភិំសុ។ ឥមាសំ ឧបស្សយំ ឈាបេស្សាមី’’តិ។ ‘‘គច្ឆ, ភោ ព្រាហ្មណ, មង្គលំ ឯតំ។ សហស្សំ លច្ឆសិ តញ្ច ភដបថ’’ន្តិ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ សីសំ នហាយិត្វា រាជកុលំ គន្ត្វា សហស្សំ អលត្ថ តញ្ច ភដបថំ។ អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ឧបស្សយំ បវិសិត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេត្វា បរិភាសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារំ តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារំ តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារំ តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ , ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨២៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា តិរោកុដ្ដេ វា តិរោបាការេ វា ឆឌ្ឌេយ្យ វា ឆឌ្ឌាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨២៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឧច្ចារោ នាម គូថោ វុច្ចតិ។ បស្សាវោ នាម មុត្តំ វុច្ចតិ។

សង្ការំ នាម កចវរំ វុច្ចតិ។

វិឃាសំ នាម ចលកានិ វា អដ្ឋិកានិ វា ឧច្ឆិដ្ឋោទកំ វា។

កុដ្ដោ នាម តយោ កុដ្ដា – ឥដ្ឋកាកុដ្ដោ, សិលាកុដ្ដោ, ទារុកុដ្ដោ។

បាការោ នាម តយោ បាការា – ឥដ្ឋកាបាការោ, សិលាបាការោ, ទារុបាការោ។

តិរោកុដ្ដេតិ កុដ្ដស្ស បរតោ។ តិរោបាការេតិ បាការស្ស បរតោ។

ឆឌ្ឌេយ្យាតិ សយំ ឆឌ្ឌេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ឆឌ្ឌាបេយ្យាតិ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សកិំ អាណត្តា ពហុកម្បិ ឆឌ្ឌេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨២៧. អនាបត្តិ ឱលោកេត្វា ឆឌ្ឌេតិ, អវឡញ្ជេ ឆឌ្ឌេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៨២៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស ភិក្ខុនូបស្សយំ និស្សាយ យវខេត្តំ ហោតិ។ ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ ខេត្តេ ឆឌ្ឌេន្តិ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អម្ហាកំ យវខេត្តំ ទូសេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ ហរិតេ ឆឌ្ឌេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ ហរិតេ ឆឌ្ឌេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ សង្ការម្បិ វិឃាសម្បិ ហរិតេ ឆឌ្ឌេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨២៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា សង្ការំ វា វិឃាសំ វា ហរិតេ ឆឌ្ឌេយ្យ វា ឆឌ្ឌាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៣០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឧច្ចារោ នាម គូថោ វុច្ចតិ។ បស្សាវោ នាម មុត្តំ វុច្ចតិ។

សង្ការំ នាម កចវរំ វុច្ចតិ។

វិឃាសំ នាម ចលកានិ វា អដ្ឋិកានិ វា ឧច្ឆិដ្ឋោទកំ វា។

ហរិតំ នាម បុព្ពណ្ណំ អបរណ្ណំ យំ មនុស្សានំ ឧបភោគបរិភោគំ រោបិមំ ។

ឆឌ្ឌេយ្យាតិ សយំ ឆឌ្ឌេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ឆឌ្ឌាបេយ្យាតិ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សកិំ អាណត្តា ពហុកម្បិ ឆឌ្ឌេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៣១. ហរិតេ ហរិតសញ្ញា ឆឌ្ឌេតិ វា ឆឌ្ឌាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ហរិតេ វេមតិកា ឆឌ្ឌេតិ វា ឆឌ្ឌាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ ហរិតេ អហរិតសញ្ញា ឆឌ្ឌេតិ វា ឆឌ្ឌាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អហរិតេ ហរិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អហរិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អហរិតេ អហរិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៨៣២. អនាបត្តិ ឱលោកេត្វា ឆឌ្ឌេតិ, ខេត្តមរិយាទេ ឆឌ្ឌិតខេត្តេ (?) អដ្ឋកថា ឱលោកេតព្ពា ឆឌ្ឌេតិ សាមិកេ អាបុច្ឆិត្វា អបលោកេត្វា ឆឌ្ឌេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៨៣៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តេន ខោ បន សមយេន រាជគហេ គិរគ្គសមជ្ជោ ហោតិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គិរគ្គសមជ្ជំ ទស្សនាយ អគមំសុ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ គច្ឆន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ នច្ចម្បិ គីតម្បិ វាទិតម្បិ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៣៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី នច្ចំ វា គីតំ វា វាទិតំ វា ទស្សនាយ គច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៣៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

នច្ចំ នាម យំ កិញ្ចិ នច្ចំ។ គីតំ នាម យំ កិញ្ចិ គីតំ។ វាទិតំ នាម យំ កិញ្ចិ វាទិតំ។

៨៣៦. ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យត្ថ ឋិតា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឯកមេកំ ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យត្ថ ឋិតា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៣៧. អនាបត្តិ អារាមេ ឋិតា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, ភិក្ខុនិយា ឋិតោកាសំ វា និសិន្នោកាសំ វា និបន្នោកាសំ វា អាគន្ត្វា នច្ចន្តិ វា គាយន្តិ វា វាទេន្តិ វា, បដិបថំ គច្ឆន្តី បស្សតិ វា សុណាតិ វា, សតិ ករណីយេ គន្ត្វា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

លសុណវគ្គោ បឋមោ។

២. អន្ធការវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៨៣៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តេន បុរិសេន សទ្ធិំ រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ , ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៣៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៤០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

រត្តន្ធការេតិ ឱគ្គតេ សូរិយេ។ អប្បទីបេតិ អនាលោកេ។

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ។

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច។

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៤១. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ យា កាចិ វិញ្ញូ ទុតិយា (ស្យា.) ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៨៤២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុ’’ន្តិ តេនេវ បុរិសេន សទ្ធិំ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៤៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៤៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បដិច្ឆន្នោ នាម ឱកាសោ កុដ្ដេន វា កវាដេន វា កិលញ្ជេន វា សាណិបាការេន វា រុក្ខេន វា ថម្ភេន វា កោត្ថឡិយា វា យេន កេនចិ បដិច្ឆន្នោ ហោតិ។

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ។

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច។

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៤៥. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៨៤៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុ’’ន្តិ តេនេវ បុរិសេន សទ្ធិំ អជ្ឈោកាសេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៤៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អជ្ឈោកាសោ នាម អប្បដិច្ឆន្នោ ហោតិ កុដ្ដេន វា កវាដេន វា កិលញ្ជេន វា សាណិបាការេន វា រុក្ខេន វា ថម្ភេន វា កោត្ថឡិយា វា, យេន កេនចិ អប្បដិច្ឆន្នោ ហោតិ។

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ, ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ, វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ។

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច។

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆាគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៤៩. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៨៥០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បេតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បិស្សតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បេតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បិស្សតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៥១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី រថិកាយ វា ព្យូហេ វា សិង្ឃាដកេ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យ ទុតិយិកំ វា ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៥២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

រថិកា នាម រច្ឆា វុច្ចតិ។ ព្យូហំ នាម យេនេវ បវិសន្តិ តេនេវ និក្ខមន្តិ។ សិង្ឃាដកោ នាម ចច្ចរំ វុច្ចតិ។

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ។

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច។

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យាតិ បុរិសស្ស ឧបកណ្ណកេ អារោចេតិ , អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ទុតិយិកំ វា ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេយ្យាតិ អនាចារំ អាចរិតុកាមា ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ទស្សនូបចារំ វា សវនូបចារំ វា វិជហន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ វិជហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៥៣. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ន អនាចារំ អាចរិតុកាមា, សតិ ករណីយេ ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៨៥៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អញ្ញតរស្ស កុលស្ស កុលូបិកា ហោតិ និច្ចភត្តិកា។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កាមិ។ តស្ស កុលស្ស ទាសី ឃរំ សម្មជ្ជន្តី តំ អាសនំ ភាជនន្តរិកាយ បក្ខិបិ។ មនុស្សា តំ អាសនំ អបស្សន្តា តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កហំ តំ, អយ្យេ, អាសន’’ន្តិ? ‘‘នាហំ តំ, អាវុសោ, អាសនំ បស្សាមី’’តិ។ ‘‘ទេថាយ្យេ, តំ អាសន’’ន្តិ បរិភាសិត្វា និច្ចភត្តំ បច្ឆិន្ទិំសុ។ អថ ខោ តេ មនុស្សា ឃរំ សោធេន្តា តំ អាសនំ ភាជនន្តរិកាយ បស្សិត្វា តំ ភិក្ខុនិំ ខមាបេត្វា និច្ចភត្តំ បដ្ឋបេសុំ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមតីតិ បក្កមីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៥៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៥៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បុរេភត្តំ នាម អរុណុគ្គមនំ ឧបាទាយ យាវ មជ្ឈន្ហិកា។

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ, សុទ្ទកុលំ។ ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា។

អាសនំ នាម បល្លង្កស្ស ឱកាសោ វុច្ចតិ។ និសីទិត្វាតិ តស្មិំ និសីទិត្វា។

សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមេយ្យាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ វិញ្ញូ តំ អនាបុច្ឆា អនោវស្សកំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អជ្ឈោកាសេ ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៥៧. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

បល្លង្កស្ស អនោកាសេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៨៥៨. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា គច្ឆតិ, អសំហារិមេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៨៥៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិបិ អភិនិបជ្ជតិបិ។ មនុស្សា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ហិរីយមានា អាសនេ នេវ អភិនិសីទន្តិ ន អភិនិបជ្ជន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិបិ អភិនិបជ្ជតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ , ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៦០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទេយ្យ វា អភិនិបជ្ជេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៦១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បច្ឆាភត្តំ នាម មជ្ឈន្ហិកេ វីតិវត្តេ យាវ អត្ថង្គតេ សូរិយេ។

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ, សុទ្ទកុលំ។ ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា។

សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ សាមិកោ ទាតុំ, តំ អនាបុច្ឆា។

អាសនំ នាម បល្លង្កស្ស ឱកាសោ វុច្ចតិ។

អភិនិសីទេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អភិនិបជ្ជេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៦២. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

បល្លង្កស្ស អនោកាសេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស ។ អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៨៦៣. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, ធុវបញ្ញត្តេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៨៦៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ កោសលេសុ ជនបទេ សាវត្ថិំ គច្ឆន្តិយោ សាយំ អញ្ញតរំ គាមំ ឧបគន្ត្វា អញ្ញតរំ ព្រាហ្មណកុលំ ឧបសង្កមិត្វា ឱកាសំ យាចិំសុ។ អថ ខោ សា ព្រាហ្មណី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អាគមេថ, អយ្យេ, យាវ ព្រាហ្មណោ អាគច្ឆតី’’តិ។ ភិក្ខុនិយោ – ‘‘យាវ ព្រាហ្មណោ អាគច្ឆតី’’តិ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា ឯកច្ចា និសីទិំសុ ឯកច្ចា និបជ្ជិំសុ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ រត្តិំ អាគន្ត្វា តំ ព្រាហ្មណិំ ឯតទវោច – ‘‘កា ឥមា’’តិ? ‘‘ភិក្ខុនិយោ, អយ្យា’’តិ។ ‘‘និក្កឌ្ឍថ ឥមា មុណ្ឌា ពន្ធកិនិយោ’’តិ, ឃរតោ និក្កឌ្ឍាបេសិ។ អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទិស្សន្តិបិ អភិនិបជ្ជិស្សន្តិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទន្តិបិ អភិនិបជ្ជន្តិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទិស្សន្តិបិ អភិនិបជ្ជិស្សន្តិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៦៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទេយ្យ វា អភិនិបជ្ជេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៦៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

វិកាលោ នាម អត្ថង្គតេ សូរិយេ យាវ អរុណុគ្គមនា។

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ សុទ្ទកុលំ។ ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា។

សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ សាមិកោ ទាតុំ, តំ អនាបុច្ឆា។

សេយ្យំ នាម អន្តមសោ បណ្ណសន្ថារោបិ។ សន្ថរិត្វាតិ សយំ សន្ថរិត្វា។ សន្ថរាបេត្វាតិ អញ្ញំ សន្ថរាបេត្វា។ អភិនិសីទេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អភិនិបជ្ជេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៦៧. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៨៦៨. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៨៦៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនី ភិក្ខុនី ភទ្ទំ កាបិលានិំ សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋេតិ។ ភទ្ទា កាបិលានី ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អយំ មំ, អយ្យេ, ភិក្ខុនី សក្កចំ ឧបដ្ឋេតិ, ឥមិស្សាហំ ចីវរំ ទស្សាមី’’តិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេសិ – ‘‘អហំ កិរាយ្យេ, អយ្យំ ន សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋេមិ, ន កិរ មេ អយ្យា ចីវរំ ទស្សតី’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេតីតិ ឧជ្ឈាបេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៧០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៧១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ទុគ្គហិតេនាតិ អញ្ញថា គហិតេន ឧគ្គហិតេន (ក.)។

ទូបធារិតេនាតិ អញ្ញថា ឧបធារិតេន។

បរន្តិ ឧបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៧២. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អនុបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៧៣. អនាបត្តិ ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៨៧៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អត្តនោ ភណ្ឌកំ អបស្សន្តិយោ ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អបាយ្យេ, អម្ហាកំ, ភណ្ឌកំ បស្សេយ្យាសី’’តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អហមេវ នូន ចោរី, អហមេវ នូន អលជ្ជិនី, យា អយ្យាយោ អត្តនោ ភណ្ឌកំ អបស្សន្តិយោ តា មំ ឯវមាហំសុ – ‘អបាយ្យេ, អម្ហាកំ ភណ្ឌកំ បស្សេយ្យាសី’តិ? សចាហំ, អយ្យេ, តុម្ហាកំ ភណ្ឌកំ គណ្ហាមិ, អស្សមណី ហោមិ, ព្រហ្មចរិយា ចវាមិ, និរយំ ឧបបជ្ជាមិ; យា បន មំ អភូតេន ឯវមាហ សាបិ អស្សមណី ហោតុ, ព្រហ្មចរិយា ចវតុ, និរយំ ឧបបជ្ជតូ’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៧៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អត្តានំ វា បរំ វា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបេយ្យ, បាចិត្តិយ្យ’’ន្តិ។

៨៧៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អត្តានន្តិ បច្ចត្តំ។ បរន្តិ ឧបសម្បន្នំ។ និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៧៧. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

តិរច្ឆានយោនិយា វា បេត្តិវិសយេន វា មនុស្សទោភគ្គេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នំ អភិសបតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៧៨. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារាយ, ធម្មបុរេក្ខារាយ, អនុសាសនិបុរេក្ខារាយ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៨៧៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌិត្វា អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៨១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អត្តានន្តិ បច្ចត្តំ។ វធិត្វា វធិត្វា រោទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ វធតិ ន រោទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ រោទតិ ន វធតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៨២. អនាបត្តិ ញាតិព្យសនេន វា ភោគព្យសនេន វា រោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋា រោទតិ ន វធតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

អន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ។

៣. នគ្គវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៨៨៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា មហាវ. ៣៥០ ភិក្ខុនិយោ អចិរវតិយា នទិយា វេសិយាហិ សទ្ធិំ នគ្គា ឯកតិត្ថេ នហាយន្តិ។ វេសិយា តា ភិក្ខុនិយោ ឧប្បណ្ឌេសុំ – ‘‘កិំ នុ ខោ នាម តុម្ហាកំ, អយ្យេ, ទហរានំ ទហរានំ ទហរានំ (សី.) ព្រហ្មចរិយំ ចិណ្ណេន, ននុ នាម កាមា បរិភុញ្ជិតព្ពា ! យទា ជិណ្ណា ភវិស្សថ តទា ព្រហ្មចរិយំ ចរិស្សថ។ ឯវំ តុម្ហាកំ ឧភោ អត្ថា បរិគ្គហិតា ភវិស្សន្តី’’តិ។ ភិក្ខុនិយោ វេសិយាហិ ឧប្បណ្ឌិយមានា មង្កូ អហេសុំ។ អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ឧបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ…បេ.… វិនយានុគ្គហាយ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី នគ្គា នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៨៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

នគ្គា នហាយេយ្យាតិ អនិវត្ថា វា អបារុតា វា នហាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ។ នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៨៦. អនាបត្តិ អច្ឆិន្នចីវរិកាយ វា នដ្ឋចីវរិកាយ វា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៨៨៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភគវតា ភិក្ខុនីនំ មហាវ. ៣៥១ ឧទកសាដិកា អនុញ្ញាតា ហោតិ ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘ភគវតា ឧទកសាដិកា អនុញ្ញាតា’’តិ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេសុំ ធារេន្តិ (បាចិ. ៥៣១-៥៤៥)។ បុរតោបិ បច្ឆតោបិ អាកឌ្ឍន្តា អាហិណ្ឌន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨៨. ‘‘ឧទកសាដិកំ បន ភិក្ខុនិយា ការយមានាយ បមាណិកា ការេតព្ពា។ តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទ្វេ វិទត្ថិយោ។ តំ អតិក្កាមេន្តិយា ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៨៩. ឧទកសាដិកា នាម យាយ និវត្ថា និវត្ថាយ (ស្យា.) នហាយតិ។

ការយមានាយាតិ ករោន្តិយា វា ការាបេន្តិយា វា។

បមាណិកា ការេតព្ពា។ តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទ្វេ វិទត្ថិយោ។ តំ អតិក្កាមេត្វា ករោតិ វា ការាបេតិ វា, បយោគេ ទុក្កដំ។ បដិលាភេន ឆិន្ទិត្វា បាចិត្តិយំ ទេសេតព្ពំ។

៨៩០. អត្តនា វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ អត្តនា វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បរេហិ វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បរេហិ វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អញ្ញស្សត្ថាយ ករោតិ វា ការាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៩១. អនាបត្តិ បមាណិកំ ករោតិ, ឩនកំ ករោតិ, អញ្ញេន កតំ បមាណាតិក្កន្តំ បដិលភិត្វា ឆិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជតិ, វិតានំ វា ភូមត្ថរណំ វា សាណិបាការំ វា ភិសិំ វា ពិព្ពោហនំ វា ករោតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៨៩២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរិស្សា ភិក្ខុនិយា មហគ្ឃេ ចីវរទុស្សេ ចីវរំ ទុក្កដំ ហោតិ ទុស្សិព្ពិតំ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘សុន្ទរំ ខោ ឥទំ តេ, អយ្យេ, ចីវរទុស្សំ; ចីវរញ្ច ខោ ទុក្កដំ ទុស្សិព្ពិត’’ន្តិ។ ‘‘វិសិព្ពេមិ, អយ្យេ, សិព្ពិស្សសី’’តិ? ‘‘អាមាយ្យេ, សិព្ពិស្សាមី’’តិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អទាសិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘សិព្ពិស្សាមិ សិព្ពិស្សាមី’’តិ នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពិស្សតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពិស្សតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៩៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពេយ្យ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៩៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា។

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ។

វិសិព្ពេត្វាតិ សយំ វិសិព្ពេត្វា។ វិសិព្ពាបេត្វាតិ អញ្ញំ វិសិព្ពាបេត្វា។

សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនីតិ អសតិ អន្តរាយេ។

នេវ សិព្ពេយ្យាតិ ន សយំ សិព្ពេយ្យ។ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ។

អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហាតិ ឋបេត្វា ចតូហបញ្ចាហំ។ ‘‘នេវ សិព្ពិស្សាមិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៨៩៥. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អញ្ញំ បរិក្ខារំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស ។ អនុបសម្បន្នាយ ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៨៩៦. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, ករោន្តី ចតូហបញ្ចាហំ អតិក្កាមេតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៨៩៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តិ។ តានិ ចីវរានិ ចិរំ និក្ខិត្តានិ កណ្ណកិតានិ ហោន្តិ។ តានិ ភិក្ខុនិយោ ឱតាបេន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘កស្សិមានិ , អយ្យេ, ចីវរានិ កណ្ណកិតានី’’តិ? អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៩៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ សង្ឃាដិវារំ (ស្យា.) អតិក្កាមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៨៩៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ អតិក្កាមេយ្យាតិ បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ នេវ និវាសេតិ ន បារុបតិ ន ឱតាបេតិ, បញ្ចមំ ទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩០០. បញ្ចាហាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បញ្ចាហាតិក្កន្តេ វេមតិកា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បញ្ចាហាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា , អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

បញ្ចាហានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បញ្ចាហានតិក្កន្តេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បញ្ចាហានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៩០១. អនាបត្តិ បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ និវាសេតិ វា បារុបតិ វា ឱតាបេតិ វា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៩០២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បិណ្ឌាយ ចរិត្វា អល្លចីវរំ បត្ថរិត្វា វិហារំ បាវិសិ។ អញ្ញតរា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ បារុបិត្វា គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ សា និក្ខមិត្វា ភិក្ខុនិយោ បុច្ឆិ – ‘‘អបាយ្យេ, មយ្ហំ ចីវរំ បស្សេយ្យាថា’’តិ? ភិក្ខុនិយោ តស្សា ភិក្ខុនិយា ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី មយ្ហំ ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតី’’តិ! អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបតីតិ បារុបីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩០៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ចីវរសង្កមនីយំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩០៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ចីវរសង្កមនីយំ នាម ឧបសម្បន្នាយ បញ្ចន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ តស្សា វា អទិន្នំ តំ វា អនាបុច្ឆា និវាសេតិ វា បារុបតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩០៥. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ , អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។

អនុបសម្បន្នាយ ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា , អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩០៦. អនាបត្តិ សា វា ទេតិ, តំ វា អាបុច្ឆា និវាសេតិ វា បារុបតិ វា, អច្ឆិន្នចីវរិកាយ, នដ្ឋចីវរិកាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៩០៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ឧបដ្ឋាកកុលំ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សាមា’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘តុម្ហេ ពហុកិច្ចា ពហុករណីយា’’តិ អន្តរាយំ អកាសិ។ តេន ខោ បន សមយេន តស្ស កុលស្ស ឃរំ ឌយ្ហតិ។ តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អម្ហាកំ ទេយ្យធម្មំ អន្តរាយំ ករិស្សតិ! ឧភយេនាម្ហ បរិពាហិរា បរិហីនា (សី.), ភោគេហិ ច បុញ្ញេន ចា’’តិ។ អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ អកាសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩០៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩០៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

គណោ នាម ភិក្ខុនិសង្ឃោ វុច្ចតិ។

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ។

អន្តរាយំ ករេយ្យាតិ ‘‘កថំ ឥមេ ចីវរំ ន ឥមំ ចីវរំ (ក.) ទទេយ្យុ’’ន្តិ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អញ្ញំ បរិក្ខារំ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សម្ពហុលានំ ភិក្ខុនីនំ វា ឯកភិក្ខុនិយា វា អនុបសម្បន្នាយ វា ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩១០. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៩១១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ អថ ខោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ តំ ចីវរំ ភាជេតុកាមោ សន្និបតិ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អន្តេវាសិនិយោ ភិក្ខុនិយោ បក្កន្តា ហោន្តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អយ្យេ, ភិក្ខុនិយោ បក្កន្តា, ន តាវ ចីវរំ ភាជីយិស្សតី’’តិ។ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិ។ ភិក្ខុនិយោ ន តាវ ចីវរំ ភាជីយិស្សតីតិ បក្កមិំសុ វិបក្កមិំសុ (ស្យា.)។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អន្តេវាសិនីសុ ភិក្ខុនីសុ អាគតាសុ តំ ចីវរំ ភាជាបេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហតីតិ បដិពាហីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩១២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩១៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ធម្មិកោនាម ចីវរវិភង្គោ សមគ្គោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សន្និបតិត្វា ភាជេតិ។

បដិពាហេយ្យាតិ កថំ ឥមំ ចីវរំ ន ភាជេយ្យាតិ ចីវរំ ភាជេយ្យាតិ (ក.) បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩១៤. ធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អនាបត្តិ។ អធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៩១៥. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា បដិពាហតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៩១៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី នដានម្បិ នដកានម្បិ លង្ឃកានម្បិ សោកជ្ឈាយិកានម្បិ សោកសាយិកានម្បិ (សី.) កុម្ភថូណិកានម្បិ កុម្ភថុណិកានម្បិ (ក.) សមណចីវរំ ទេតិ – ‘‘មយ្ហំ បរិសតិ បរិសតិំ (សី.) វណ្ណំ ភាសថា’’តិ។ នដាបិ នដកាបិ លង្ឃកាបិ សោកជ្ឈាយិកាបិ កុម្ភថូណិកាបិ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិសតិ វណ្ណំ ភាសន្តិ – ‘‘អយ្យា ថុល្លនន្ទា ពហុស្សុតា ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ; ទេថ អយ្យាយ, ករោថ អយ្យាយា’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា, តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩១៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សមណចីវរំ ទទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩១៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អគារិកោ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ។

បរិព្ពាជកោ នាម ភិក្ខុញ្ច សាមណេរញ្ច ឋបេត្វា យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ។

បរិព្ពាជិកា នាម ភិក្ខុនិញ្ច សិក្ខមានញ្ច សាមណេរិញ្ច ឋបេត្វា យា កាចិ បរិព្ពាជិកសមាបន្នា។

សមណចីវរំ នាម កប្បកតំ វុច្ចតិ។ ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩១៩. អនាបត្តិ មាតាបិតូនំ ទេតិ, តាវកាលិកំ ទេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៩២០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ឧបដ្ឋាកកុលំ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ មយំ, អយ្យេ, សក្កោម, ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរំ ទស្សាមា’’តិ។ តេន ខោ បន សមយេន វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុនិយោ ចីវរំ ភាជេតុកាមា សន្និបតិំសុ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អាគមេថ, អយ្យេ, អត្ថិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរបច្ចាសា’’តិ។ ភិក្ខុនិយោ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘គច្ឆាយ្យេ, តំ ចីវរំ ជានាហី’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេ មនុស្សេ ឯតទវោច – ‘‘ទេថាវុសោ, ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរ’’ន្តិ។ ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, សក្កោម ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរំ ទាតុ’’ន្តិ ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតីតិ អតិក្កាមេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេស្សតិ ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩២១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩២២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ទុព្ពលចីវរបច្ចាសា នាម ‘‘សចេ មយំ សក្កោម, ទស្សាម ករិស្សាមា’’តិ វាចា ភិន្នា ហោតិ។

ចីវរកាលសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ច មាសា។

ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេយ្យាតិ អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមំ ទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អត្ថតេ កថិនេ កថិនុទ្ធារទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩២៣. ទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ទុព្ពលចីវរេ វេមតិកា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ទុព្ពលចីវរេ អទុព្ពលចីវរសញ្ញា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អនាបត្តិ។

អទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អទុព្ពលចីវរេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អទុព្ពលចីវរេ អទុព្ពលចីវរសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៩២៤. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៩២៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ឧបាសកេន សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស វិហារោ ការាបិតោ ហោតិ។ សោ តស្ស វិហារស្ស មហេ ឧភតោសង្ឃស្ស អកាលចីវរំ ទាតុកាមោ ហោតិ។ តេន ខោ បន សមយេន ឧភតោសង្ឃស្ស កថិនំ អត្ថតំ ហោតិ។ អថ ខោ សោ ឧបាសកោ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា កថិនុទ្ធារំ យាចិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កថិនំ ឧទ្ធរិតុំ។ ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ កថិនំ ឧទ្ធរិតព្ពំ។ ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៩២៦. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ កថិនំ ឧទ្ធរេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ។ សង្ឃោ កថិនំ ឧទ្ធរតិ។ យស្សាយស្មតោ ខមតិ កថិនស្ស ឧទ្ធារោ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ។

‘‘ឧព្ភតំ សង្ឃេន កថិនំ, ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

៩២៧. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ភិក្ខុនិសង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា កថិនុទ្ធារំ យាចិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘ចីវរំ អម្ហាកំ ភវិស្សតី’’តិ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិ។ អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អម្ហាកំ កថិនុទ្ធារំ ន ទស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ឧបាសកស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហតីតិ បដិពាហីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិស្សតិ ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩២៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩២៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ធម្មិកោ នាម កថិនុទ្ធារោ សមគ្គោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សន្និបតិត្វា ឧទ្ធរតិ។

បដិពាហេយ្យាតិ ‘‘កថំ ឥទំ កថិនំ ន ឧទ្ធរេយ្យា’’តិ កថិនំ ឧទ្ធរេយ្យាតិ (ក.) បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៣០. ធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អនាបត្តិ។ អធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៩៣១. អនាបត្តិ អនិសំសំ ទស្សេត្វា បដិពាហតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

នគ្គវគ្គោ តតិយោ។

៤. តុវដ្ដវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៩៣២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៣៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេយ្យុំ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៣៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនិយោតិ ឧបសម្បន្នាយោ វុច្ចន្តិ។

ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេយ្យុន្តិ ឯកាយ និបន្នាយ អបរា និបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧភោ វា និបជ្ជន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧដ្ឋហិត្វា បុនប្បុនំ និបជ្ជន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៣៥. អនាបត្តិ ឯកាយ និបន្នាយ អបរា និសីទតិ, ឧភោ វា និសីទន្តិ, ឧម្មត្តិកានំ, អាទិកម្មិកានន្តិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៩៣៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ , ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៣៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេយ្យុំ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៣៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនិយោតិ ឧបសម្បន្នាយោ វុច្ចន្តិ។

ទ្វេ ឯកត្ថរណបាវុរណា តុវដ្ដេយ្យុន្តិ តញ្ញេវ អត្ថរិត្វា តញ្ញេវ បារុបន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៣៩. ឯកត្ថរណបាវុរណេ ឯកត្ថរណបាវុរណសញ្ញា តុវដ្ដេន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឯកត្ថរណបាវុរណេ វេមតិកា តុវដ្ដេន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឯកត្ថរណបាវុរណេ នានត្ថរណបាវុរណសញ្ញា តុវដ្ដេន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ឯកត្ថរណេ នានាបាវុរណេ នានាបាវុរណសញ្ញា (ក.), អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ នានត្ថរណេ ឯកបាវុរណេ ឯកបាវុរណសញ្ញា (ក.), អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ នានត្ថរណបាវុរណេ ឯកត្ថរណបាវុរណសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ នានត្ថរណបាវុរណេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ នានត្ថរណបាវុរណេ នានត្ថរណបាវុរណសញ្ញា, អនាបត្តិ។

៩៤០. អនាបត្តិ វវត្ថានំ ទស្សេត្វា និបជ្ជន្តិ, ឧម្មត្តិកានំ, អាទិកម្មិកានន្តិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៩៤១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ។ ភទ្ទាបិ កាបិលានី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ ឧឡារសម្ភាវិតា។ មនុស្សា – ‘‘អយ្យា ភទ្ទា កាបិលានី ពហុស្សុតា ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ ឧឡារសម្ភាវិតា’’តិ ភទ្ទំ កាបិលានិំ បឋមំ បយិរុបាសិត្វា, បច្ឆា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ បយិរុបាសន្តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឥស្សាបកតា – ‘‘ឥមា កិរ អប្បិច្ឆា សន្តុដ្ឋា បវិវិត្តា អសំសដ្ឋា យា ឥមា សញ្ញត្តិពហុលា វិញ្ញត្តិពហុលា វិហរន្តី’’តិ ភទ្ទាយ កាបិលានិយា បុរតោ ចង្កមតិបិ តិដ្ឋតិបិ និសីទតិបិ សេយ្យម្បិ កប្បេតិ ឧទ្ទិសតិបិ ឧទ្ទិសាបេតិបិ សជ្ឈាយម្បិ ករោតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អយ្យាយ ភទ្ទាយ កាបិលានិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភទ្ទាយ កាបិលានិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភទ្ទាយ កាបិលានិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៤២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៤៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា។

សញ្ចិច្ចាតិ ជានន្តី សញ្ជានន្តី ចេច្ច អភិវិតរិត្វា វីតិក្កមោ។

អផាសុំ ករេយ្យាតិ – ‘‘ឥមិនា ឥមិស្សា អផាសុ ភវិស្សតី’’តិ អនាបុច្ឆា បុរតោ ចង្កមតិ វា តិដ្ឋតិ វា និសីទតិ វា សេយ្យំ វា កប្បេតិ ឧទ្ទិសតិ វា ឧទ្ទិសាបេតិ វា សជ្ឈាយំ វា ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៤៤. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អនុបសម្បន្នាយ សញ្ចិច្ច អផាសុំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩៤៥. អនាបត្តិ ន អផាសុំ កត្តុកាមា អាបុច្ឆា បុរតោ ចង្កមតិ វា តិដ្ឋតិ វា និសីទតិ វា សេយ្យំ វា កប្បេតិ ឧទ្ទិសតិ វា ឧទ្ទិសាបេតិ វា សជ្ឈាយំ វា ករោតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៩៤៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេតិ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេស្សតិ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេតិ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេស្សតិ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ នេវ ឧបដ្ឋេយ្យ ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៤៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ទុក្ខិតា នាម គិលានា វុច្ចតិ។

សហជីវិនី នាម សទ្ធិវិហារិនី វុច្ចតិ។

នេវ ឧបដ្ឋេយ្យាតិ ន សយំ ឧបដ្ឋេយ្យ។

ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ ។

‘‘នេវ ឧបដ្ឋេស្សាមិ, ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អន្តេវាសិនិំ វា អនុបសម្បន្នំ វា នេវ ឧបដ្ឋេតិ, ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩៤៩. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៩៥០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទា កាបិលានី សាកេតេ វស្សំ ឧបគតា ហោតិ។ សា កេនចិទេវ ករណីយេន ឧព្ពាឡ្ហា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘សចេ មេ អយ្យា ថុល្លនន្ទា ឧបស្សយំ ទទេយ្យ អាគច្ឆេយ្យាមហំ សាវត្ថិ’’ន្តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឯវមាហ – ‘‘អាគច្ឆតុ, ទស្សាមី’’តិ។ អថ ខោ ភទ្ទា កាបិលានី សាកេតា សាវត្ថិំ អគមាសិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភទ្ទាយ កាបិលានិយា ឧបស្សយំ អទាសិ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ។ ភទ្ទាបិ កាបិលានី ពហុស្សុតា ពហុស្សុតាយេវ (ក.) ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ ឧឡារសម្ភាវិតា។ មនុស្សា – ‘‘អយ្យា ភទ្ទា កាបិលានី ពហុស្សុតា ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ ឧឡារសម្ភាវិតា’’តិ ភទ្ទំ កាបិលានិំ បឋមំ បយិរុបាសិត្វា បច្ឆា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ បយិរុបាសន្តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឥស្សាបកតា – ‘‘ឥមា កិរ អប្បិច្ឆា សន្តុដ្ឋា បវិវិត្តា អសំសដ្ឋា យា ឥមា សញ្ញត្តិពហុលា វិញ្ញត្តិពហុលា វិហរន្តី’’តិ កុបិតា អនត្តមនា ភទ្ទំ កាបិលានិំ ឧបស្សយា និក្កឌ្ឍិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អយ្យាយ ភទ្ទាយ កាបិលានិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភទ្ទាយ កាបិលានិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍតីតិ និក្កឌ្ឍីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភទ្ទាយ កាបិលានិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៥១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍេយ្យ វា និក្កឌ្ឍាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៥២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា។ ឧបស្សយោ នាម កវាដពទ្ធោ វុច្ចតិ។ ទត្វាតិ សយំ ទត្វា។ កុបិតា អនត្តមនាតិ អនភិរទ្ធា អាហតចិត្តា ខិលជាតា។

និក្កឌ្ឍេយ្យាតិ គព្ភេ គហេត្វា បមុខំ និក្កឌ្ឍតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បមុខេ គហេត្វា ពហិ និក្កឌ្ឍតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឯកេន បយោគេន ពហុកេបិ ទ្វារេ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

និក្កឌ្ឍាបេយ្យាតិ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ឯត្ថ ‘‘អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ សព្ពត្ថ ទិស្សតិ, ភិក្ខុវិភង្គេ បន ឥទិសេសុ អាណត្តិសហគតសិក្ខាបទេសុ ‘‘អញ្ញំ អាណាបេតិ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ អាគតត្តា តមនុវត្តិត្វា វិសោធិតមិទំ។ សកិំ អាណត្តា ពហុកេបិ ទ្វារេ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៥៣. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ឧបស្សយំ ទត្វា កុបិតា អនត្តមនា និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អកវាដពទ្ធា និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នំ កវាដពទ្ធា វា អកវាដពទ្ធា វា និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩៥៤. អនាបត្តិ អលជ្ជិនិំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, ឧម្មត្តិកំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, ភណ្ឌនការិកំ កលហការិកំ វិវាទការិកំ ភស្សការិកំ សង្ឃេ អធិករណការិកំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, អន្តេវាសិនិំ វា សទ្ធិវិហារិនិំ វា ន សម្មា វត្តន្តិំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, តស្សា បរិក្ខារំ និក្កឌ្ឍតិ វា និក្កឌ្ឍាបេតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៩៥៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី សំសដ្ឋា វិហរិស្សតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបីតិ ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ , ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរិស្សតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៥៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរេយ្យ គហបតិនា វា គហបតិបុត្តេន វា សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ ឯវមស្ស វចនីយា – ‘មាយ្យេ, សំសដ្ឋា វិហរិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ វិវិច្ចាយ្យេ; វិវេកញ្ញេវ ភគិនិយា សង្ឃោ វណ្ណេតី’តិ។ ឯវញ្ច ឯវញ្ច បន (ក.) សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ វុច្ចមានា តថេវ បគ្គណ្ហេយ្យ, សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ យាវតតិយំ សមនុភាសិតព្ពា តស្ស បដិនិស្សគ្គាយ។ យាវតតិយញ្ចេ សមនុភាសីយមានា តំ បដិនិស្សជ្ជេយ្យ, ឥច្ចេតំ កុសលំ; នោ ចេ បដិនិស្សជ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៥៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សំសដ្ឋា នាម អននុលោមិកេន កាយិកវាចសិកេន សំសដ្ឋា។

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ។

គហបតិបុត្តោ នាម យេ កេចិ យោ កោចិ (ក.) បុត្តភាតរោ។

សា ភិក្ខុនីតិ យា សា សំសដ្ឋា ភិក្ខុនី។

ភិក្ខុនីហីតិ អញ្ញាហិ ភិក្ខុនីហិ។ យា បស្សន្តិ យា សុណន្តិ តាហិ វត្តព្ពា – ‘‘មាយ្យេ, សំសដ្ឋា វិហរិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ វិវិច្ចាយ្យេ; វិវេកញ្ញេវ ភគិនិយា សង្ឃោ វណ្ណេតី’’តិ។ ទុតិយម្បិ វត្តព្ពា។ តតិយម្បិ វត្តព្ពា។ សចេ បដិនិស្សជ្ជតិ, ឥច្ចេតំ កុសលំ; នោ ចេ បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សុត្វា ន វទន្តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សា ភិក្ខុនី សង្ឃមជ្ឈម្បិ អាកឌ្ឍិត្វា វត្តព្ពា – ‘‘មាយ្យេ , សំសដ្ឋា វិហរិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ វិវិច្ចាយ្យេ; វិវេកញ្ញេវភគិនិយា សង្ឃោ វណ្ណេតី’’តិ។ ទុតិយម្បិ វត្តព្ពា។ តតិយម្បិ វត្តព្ពា។ សចេ បដិនិស្សជ្ជតិ, ឥច្ចេតំ កុសលំ; នោ ចេ បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សា ភិក្ខុនី សមនុភាសិតព្ពា។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សមនុភាសិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៩៥៨. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ សា តំ វត្ថុំ ន បដិនិស្សជ្ជតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សមនុភាសេយ្យ តស្ស វត្ថុស្ស បដិនិស្សគ្គាយ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរតិ គហបតិនាបិ គហបតិបុត្តេនបិ។ សា តំ វត្ថុំ ន បដិនិស្សជ្ជតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សមនុភាសតិ តស្ស វត្ថុស្ស បដិនិស្សគ្គាយ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា សមនុភាសនា តស្ស វត្ថុស្ស បដិនិស្សគ្គាយ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ.… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ.…។

‘‘សមនុភដ្ឋា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមា ភិក្ខុនី តស្ស វត្ថុស្ស បដិនិស្សគ្គាយ; ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៥៩. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩៦០. អនាបត្តិ អសមនុភាសន្តិយា, បដិនិស្សជ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៩៦១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តិ។ ធុត្តា ទូសេន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៦២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អន្តោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៦៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អន្តោរដ្ឋេតិ យស្ស វិជិតេ វិហរតិ, តស្ស រដ្ឋេ។

សាសង្កំ នាម តស្មិំ មគ្គេ ចោរានំ និវិដ្ឋោកាសោ ទិស្សតិ, ភុត្តោកាសោ ទិស្សតិ, ឋិតោកាសោ ទិស្សតិ, និសិន្នោកាសោ ទិស្សតិ, និបន្នោកាសោ ទិស្សតិ។

សប្បដិភយំ នាម តស្មិំ មគ្គេ ចោរេហិ មនុស្សា ហតា ទិស្សន្តិ, វិលុត្តា ទិស្សន្តិ, អាកោដិតា ទិស្សន្តិ។

អសត្ថិកា នាម វិនា សត្ថេន។

ចារិកំ ចរេយ្យាតិ កុក្កុដសម្បាតេ គាមេ គាមន្តរេ គាមន្តរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគាមកេ អរញ្ញេ អទ្ធយោជនេ អទ្ធយោជនេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៦៤. អនាបត្តិ សត្ថេន សហ គច្ឆតិ, ខេមេ អប្បដិភយេ គច្ឆតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៩៦៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តិ។ ធុត្តា ទូសេន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៦៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី តិរោរដ្ឋេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អសត្ថិកា ចារិកំ ចរេយ្យ, បាចត្តិយ’’ន្តិ។

៩៦៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

តិរោរដ្ឋេតិ យស្ស វិជិតេ វិហរតិ, តំ ឋបេត្វា អញ្ញស្ស រដ្ឋេ។

សាសង្កំ នាម តស្មិំ មគ្គេ ចោរានំ និវិដ្ឋោកាសោ ទិស្សតិ, ភុត្តោកាសោ ទិស្សតិ, ឋិតោកាសោ ទិស្សតិ, និសិន្នោកាសោ ទិស្សតិ, និបន្នោកាសោ ទិស្សតិ។

សប្បដិភយំ នាម តស្មិំ មគ្គេ ចោរេហិ មនុស្សា ហតា ទិស្សន្តិ, វិលុត្តា ទិស្សន្តិ, អាកោដិតា ទិស្សន្តិ។

អសត្ថិកា នាម វិនា សត្ថេន។

ចារិកំ ចរេយ្យាតិ កុក្កុដសម្បាតេ គាមេ គាមន្តរេ គាមន្តរេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគាមកេ អរញ្ញេ អទ្ធយោជនេ អទ្ធយោជនេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៦៨. អនាបត្តិ សត្ថេន សហ គច្ឆតិ, ខេមេ អប្បដិភយេ គច្ឆតិ , អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៩៦៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរិស្សន្តិ ហរិតានិ តិណានិ ច សម្មទ្ទន្តា, ឯកិន្ទ្រិយំ ជីវំ វិហេឋេន្តា, ពហូ ខុទ្ទកេ បាណេ សង្ឃាតំ អាបាទេន្តា’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៧០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៧១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អន្តោវស្សន្តិ បុរិមំ វា តេមាសំ បច្ឆិមំ វា តេមាសំ អវសិត្វា។

ចារិកំ ចរេយ្យាតិ កុក្កុដសម្បាតេ គាមេ គាមន្តរេ គាមន្តរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគាមកេ អរញ្ញេ អទ្ធយោជនេ អទ្ធយោជនេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៧២. អនាបត្តិ សត្តាហករណីយេន គច្ឆតិ, កេនចិ ឧព្ពាឡ្ហា គច្ឆតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៩៧៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ តត្ថេវ រាជគហេ វស្សំ វសន្តិ, តត្ថ ហេមន្តំ, តត្ថ គិម្ហំ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘អាហុន្ទរិកា ភិក្ខុនីនំ ទិសា អន្ធការា, ន ឥមាសំ ទិសា បក្ខាយន្តី’’តិ។ អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ…បេ.… សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា វិនយានុគ្គហាយ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៧៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វស្សំវុដ្ឋា ចារិកំ ន បក្កមេយ្យ អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបិ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៧៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

វស្សំវុដ្ឋា នាម បុរិមំ វា តេមាសំ បច្ឆិមំ វា តេមាសំ វុដ្ឋា។

‘‘ចារិកំ ន បក្កមិស្សាមិ អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៧៦. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

តុវដ្ដវគ្គោ ចតុត្ថោ។

៥. ចិត្តាគារវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៩៧៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស ឧយ្យានេ ចិត្តាគារេ បដិភានចិត្តំ កតំ ហោតិ។ ពហូ មនុស្សា ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គច្ឆន្តិ។ ឆព្ពគ្គិយាបិ ភិក្ខុនិយោ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ អគមំសុ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គច្ឆន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៧៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី រាជាគារំ វា ចិត្តាគារំ វា អារាមំ វា ឧយ្យានំ វា បោក្ខរណិំ វា ទស្សនាយ គច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៧៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

រាជាគារំ នាម យត្ថ កត្ថចិ រញ្ញោ កីឡិតុំ រមិតុំ កតំ ហោតិ។

ចិត្តាគារំ នាម យត្ថ កត្ថចិ មនុស្សានំ កីឡិតុំ រមិតុំ កតំ ហោតិ។

អារាមោ នាម យត្ថ កត្ថចិ មនុស្សានំ កីឡិតុំ រមិតុំ កតោ ហោតិ។

ឧយ្យានំ នាម យត្ថ កត្ថចិ មនុស្សានំ កីឡិតុំ រមិតុំ កតំ ហោតិ។

បោក្ខរណី នាម យត្ថ កត្ថចិ មនុស្សានំ កីឡិតុំ រមិតុំ កតា ហោតិ។

៩៨០. ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យត្ថ ឋិតា បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឯកមេកំ ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ យត្ថ ឋិតា បស្សតិ, អាបត្តិ បចិត្តិយស្ស។ ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៨១. អនាបត្តិ អារាមេ ឋិតា បស្សតិ, គច្ឆន្តី វា អាគច្ឆន្តី វា បស្សតិ, សតិ ករណីយេ គន្ត្វា បស្សតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៩៨២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អាសន្ទិម្បិ បល្លង្កម្បិ បរិភុញ្ជិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៨៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អាសន្ទិំ វា បល្លង្កំ វា បរិភុញ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៨៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អាសន្ទី នាម អតិក្កន្តប្បមាណា វុច្ចតិ។

បល្លង្កោ នាម អាហរិមេហិ ‘‘អសំហារិមេហិ’’ ឥតិ កង្ខាវិតរណិយា សមេតិ វាឡេហិ កតោ ហោតិ។

បរិភុញ្ជេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៨៥. អនាបត្តិ អាសន្ទិយា បាទេ ឆិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជតិ, បល្លង្កស្ស វាឡេ ភិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៩៨៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តន្តិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា …បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សុត្តំ កន្តិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៨៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សុត្តំ កន្តេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៨៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សុត្តំ នាម ឆ សុត្តានិ – ខោមំ, កប្បាសិកំ, កោសេយ្យំ, កម្ពលំ, សាណំ, ភង្គំ។

កន្តេយ្យាតិ សយំ កន្តតិ, បយោគេ ទុក្កដំ។ ឧជ្ជវុជ្ជវេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៨៩. អនាបត្តិ កន្តិតសុត្តំ កន្តតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៩៩០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករោន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករោន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៩១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី គិហិវេយ្យាវច្ចំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៩២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

គិហិវេយ្យាវច្ចំ នាម អគារិកស្ស យាគុំ វា ភត្តំ វា ខាទនីយំ វា បចតិ, សាដកំ វា វេឋនំ វា ធោវតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៩៣. អនាបត្តិ យាគុបានេ, សង្ឃភត្តេ, ចេតិយបូជាយ, អត្តនោ វេយ្យាវច្ចករស្ស យាគុំ វា ភត្តំ វា ខាទនីយំ វា បចតិ, សាដកំ វា វេឋនំ វា ធោវតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៩៩៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘ឯហាយ្យេ, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា នេវ វូបសមេតិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនិយា – ‘ឯហាយ្យេ’, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’តិ វុច្ចមានា – ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា, នេវ វូបសមេស្សតិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា – ‘‘ឯហាយ្យេ, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ វុច្ចមានា – ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា, នេវ វូបសមេតិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា – ‘‘ឯហាយ្យេ, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’’តិ វុច្ចមានា – ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា, នេវ វូបសមេស្សតិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩៩៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា – ‘ឯហាយ្យេ, ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’តិ វុច្ចមានា – ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ វូបសមេយ្យ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

៩៩៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា។

អធិករណំ នាម ចត្តារិ អធិករណានិ – វិវាទាធិករណំ, អនុវាទាធិករណំ, អាបត្តាធិករណំ, កិច្ចាធិករណំ។

ឯហាយ្យេ ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហីតិ ឯហាយ្យេ ឥមំ អធិករណំ វិនិច្ឆេហិ។

សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនីតិ អសតិ អន្តរាយេ។

នេវ វូបសមេយ្យាតិ ន សយំ វូបសមេយ្យ។

ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ។ ‘‘នេវ វូបសមេស្សាមិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

៩៩៧. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា អធិករណំ នេវ វូបសមេតិ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា អធិករណំ នេវ វូបសមេតិ, ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា អធិករណំ នេវ វូបសមេតិ, ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អនុបសម្បន្នាយ អធិករណំ នេវ វូបសមេតិ, ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

៩៩៨. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៩៩៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី នដានម្បិ នដកានម្បិ លង្ឃកានម្បិ សោកជ្ឈាយិកានម្បិ កុម្ភថូណិកានម្បិ សហត្ថា ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទេតិ – ‘‘មយ្ហំ បរិសតិ វណ្ណំ ភាសថា’’តិ។ នដាបិ នដកាបិ លង្ឃកាបិ សោកជ្ឈាយិកាបិ កុម្ភថូណិកាបិ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិសតិ វណ្ណំ ភាសន្តិ – ‘‘អយ្យា ថុល្លនន្ទា ពហុស្សុតា ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ; ទេថ អយ្យាយ, ករោថ អយ្យាយា’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អគារិកស្ស សហត្ថា ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទស្សតីតិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សហត្ថា ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សហត្ថា ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០០០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០០១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អគារិកោ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ។

បរិព្ពាជកោ នាម ភិក្ខុញ្ច សាមណេរញ្ច ឋបេត្វា យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ។

បរិព្ពាជិកា នាម ភិក្ខុនិញ្ច សិក្ខមានញ្ច សាមណេរិញ្ច ឋបេត្វា យា កាចិ បរិព្ពាជិកសមាបន្នា។

ខាទនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឧទកទន្តបោនំ ឋបេត្វា អវសេសំ ខាទនីយំ នាម។

ភោជនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឱទនោ, កុម្មាសោ, សត្តុ, មច្ឆោ, មំសំ។

ទទេយ្យាតិ កាយេន វា កាយបដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧទកទន្តបោនំ ទេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០០២. អនាបត្តិ ទាបេតិ ន ទេតិ, ឧបនិក្ខិបិត្វា ទេតិ, ពាហិរាលេបំ ទេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

១០០៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ។ អញ្ញា ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ ន លភន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០០៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០០៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អាវសថចីវរំ នាម ‘‘ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ ទិន្នំ ហោតិ។

អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជេយ្យាតិ ទ្វេតិស្សោ រត្តិយោ បរិភុញ្ជិត្វា ចតុត្ថទិវសេ ធោវិត្វា ភិក្ខុនិយា វា សិក្ខមានាយ វា សាមណេរិយា វា អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ , អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០០៦. អនិស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនិស្សជ្ជិតេ វេមតិកា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនិស្សជ្ជិតេ និស្សជ្ជិតសញ្ញា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

និស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ និស្សជ្ជិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ និស្សជ្ជិតេ និស្សជ្ជិតសញ្ញា អនាបត្តិ។

១០០៧. អនាបត្តិ និស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, បុន បរិយាយេន បរិភុញ្ជតិ, អញ្ញា ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ ន ហោន្តិ, អច្ឆិន្នចីវរិកាយ, នដ្ឋចីវរិកាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

១០០៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កាមិ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អាវសថោ ឌយ្ហតិ។ ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ហន្ទាយ្យេ, ភណ្ឌកំ នីហរាមា’’តិ។ ឯកច្ចា ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, នីហរិស្សាម។ យំ កិញ្ចិ នដ្ឋំ សព្ពំ អម្ហេ អភិយុញ្ជិស្សតី’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុនទេវ តំ អាវសថំ បច្ចាគន្ត្វា ភិក្ខុនិយោ បុច្ឆិ – ‘‘អបាយ្យេ, ភណ្ឌកំ នីហរិត្ថា’’តិ? ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, នីហរិម្ហា’’តិ ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អាវសថេ ឌយ្ហមានេ ភណ្ឌកំ ន នីហរិស្សន្តី’’តិ! យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមតីតិ បក្កមីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០០៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០១០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អាវសថោ នាម កវាដពទ្ធោ វុច្ចតិ។

អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមេយ្យាតិ ភិក្ខុនិយា វា សិក្ខមានាយ វា សាមណេរិយា វា អនិស្សជ្ជិត្វា បរិក្ខិត្តស្ស អាវសថស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អបរិក្ខិត្តស្ស អាវសថស្ស ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០១១. អនិស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនិស្សជ្ជិតេ វេមតិកា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនិស្សជ្ជិតេ និស្សជ្ជិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អកវាដពទ្ធំ អនិស្សជ្ជិត្វា បក្កមតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ និស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ និស្សជ្ជិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ និស្សជ្ជិតេ និស្សជ្ជិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១០១២. អនាបត្តិ និស្សជ្ជិត្វា បក្កមតិ, សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

១០១៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០១៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០១៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

តិរច្ឆានវិជ្ជា តិរច្ឆានវិជ្ជំ (ក.) នាម យំ កិញ្ចិ ពាហិរកំ អនត្ថសំហិតំ។

បរិយាបុណេយ្យាតិ បទេន បរិយាបុណាតិ, បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អក្ខរាយ បរិយាបុណាតិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០១៦. អនាបត្តិ លេខំ បរិយាបុណាតិ, ធារណំ បរិយាបុណាតិ, គុត្តត្ថាយ បរិត្តំ បរិយាបុណាតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

១០១៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០១៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០១៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

តិរច្ឆានវិជ្ជា តិរច្ឆានវិជ្ជំ (ក.) នាម យំ កិញ្ចិ ពាហិរកំ អនត្ថសំហិតំ។

វាចេយ្យាតិ បទេន វាចេតិ, បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អក្ខរាយ វាចេតិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០២០. អនាបត្តិ លេខំ វាចេតិ, ធារណំ វាចេតិ, គុត្តត្ថាយ បរិត្តំ វាចេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ។

៦. អារាមវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

១០២១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ គាមកាវាសេ ឯកចីវរា ចីវរកម្មំ ករោន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិត្វា យេន តេ ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិំសុ។ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

‘‘យា បន ភិក្ខុនី អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ។

១០២២. តេន ខោ បន សមយេន តេ ភិក្ខូ តម្ហា អាវាសា បក្កមិំសុ។ ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយ្យា បក្កន្តា’’តិ, អារាមំ នាគមំសុ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ បុនទេវ តំ អាវាសំ បច្ចាគច្ឆិំសុ។ ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយ្យា អាគតា’’តិ, អាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិត្វា យេន តេ ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា តេ ភិក្ខូ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋំសុ។ ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ តា ភិក្ខុនិយោ តេ ភិក្ខូ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស តុម្ហេ, ភគិនិយោ, អារាមំ នេវ សម្មជ្ជិត្ថ ន បានីយំ បរិភោជនីយំ ឧបដ្ឋាបិត្ថាតិ? ភគវតា, អយ្យា, សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ បញ្ញត្តំ ហោតិ (ក.) ហោតិ – ‘‘ន អនាបុច្ឆា អារាមោ បវិសិតព្ពោ’’តិ។ តេន មយំ ន អាគមិម្ហា’’តិ។ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សន្តំ ភិក្ខុំ អាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

‘‘យា បន ភិក្ខុនី សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ។

១០២៣. តេន ខោ បន សមយេន តេ ភិក្ខូ តម្ហា អាវាសា បក្កមិត្វា បុនទេវ តំ អាវាសំ បច្ចាគច្ឆិំសុ។ ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយ្យា បក្កន្តា’’តិ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិំសុ។ តាសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ – ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ – ‘ន សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមោ បវិសិតព្ពោ’តិ។ មយញ្ចម្ហា សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសិម្ហា។ កច្ចិ នុ ខោ មយំ បាចិត្តិយំ អាបត្តិំ អាបន្នា’’តិ…បេ.… ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០២៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ជានំ សភិក្ខុកំ អារាមំ អនាបុច្ឆា បវិសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០២៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ជានាតិ នាម សាមំ វា ជានាតិ, អញ្ញេ វា តស្សា អារោចេន្តិ, តេ វា អារោចេន្តិ។

សភិក្ខុកោ នាម អារាមោ យត្ថ ភិក្ខូ រុក្ខមូលេបិ វសន្តិ។

អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសេយ្យាតិ ភិក្ខុំ វា សាមណេរំ វា អារាមិកំ វា អនាបុច្ឆា បរិក្ខិត្តស្ស អារាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អបរិក្ខិត្តស្ស អារាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០២៦. សភិក្ខុកេ សភិក្ខុកសញ្ញា សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ សភិក្ខុកេ វេមតិកា សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សភិក្ខុកេ អភិក្ខុកសញ្ញា សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា អារាមំ បវិសតិ, អនាបត្តិ។

អភិក្ខុកេ សភិក្ខុកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អភិក្ខុកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អភិក្ខុកេ អភិក្ខុកសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១០២៧. អនាបត្តិ សន្តំ ភិក្ខុំ អាបុច្ឆា បវិសតិ, អសន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា បវិសតិ, សីសានុលោកិកា គច្ឆតិ, យត្ថ ភិក្ខុនិយោ សន្និបតិតា ហោន្តិ តត្ថ គច្ឆតិ, អារាមេន មគ្គោ ហោតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

១០២៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ។ តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ ឧបាលិស្ស ឧបជ្ឈាយោ អាយស្មា កប្បិតកោ សុសានេ វិហរតិ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខុនីនំ មហត្តរា មហន្តតរា (សី.) ភិក្ខុនី កាលង្កតា ហោតិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តំ ភិក្ខុនិំ នីហរិត្វា អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារស្ស អវិទូរេ ឈាបេត្វា ថូបំ កត្វា គន្ត្វា តស្មិំ ថូបេ រោទន្តិ។ អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ តេន សទ្ទេន ឧព្ពាឡ្ហោ តំ ថូបំ ភិន្ទិត្វា បកិរេសិ។ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘ឥមិនា កប្បិតកេន អម្ហាកំ អយ្យាយ ថូបោ ភិន្នោ, ហន្ទ នំ ឃាតេមា’’តិ, មន្តេសុំ ។ អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អាយស្មតោ ឧបាលិស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ អាយស្មា ឧបាលិ អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ វិហារា និក្ខមិត្វា និលីនោ អច្ឆិ។ អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យេនាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារោ តេនុបសង្កមិំសុ ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារំ បាសាណេហិ ច លេឌ្ឌូហិ ច ឱត្ថរាបេត្វា, ‘‘មតោ កប្បិតកោ’’តិ បក្កមិំសុ។

អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ វេសាលិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ អទ្ទសំសុ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អាយស្មន្តំ កប្បិតកំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ។ ទិស្វាន ឯវមាហំសុ – ‘‘អយំ កប្បិតកោ ជីវតិ, កោ នុ ខោ អម្ហាកំ មន្តំ សំហរី’’តិ? អស្សោសុំ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយ្យេន កិរ ឧបាលិនា អម្ហាកំ មន្តោ សំហដោ’’តិ។ តា អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ អក្កោសិំសុ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយំ កាសាវដោ មលមជ្ជនោ និហីនជច្ចោ អម្ហាកំ មន្តំ សំហរិស្សតី’’តិ! យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អយ្យំ ឧបាលិំ អក្កោសិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឧបាលិំ អក្កោសន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឧបាលិំ អក្កោសិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ , ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០២៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុំ អក្កោសេយ្យ វា បរិភាសេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៣០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុន្តិ ឧបសម្បន្នំ។ អក្កោសេយ្យ វាតិ ទសហិ វា អក្កោសវត្ថូហិ អក្កោសតិ ឯតេសំ វា អញ្ញតរេន, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

បរិភាសេយ្យ វាតិ ភយំ ឧបទំសេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៣១. ឧបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នេ វេមតិកា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឧបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អនុបសម្បន្នំ អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អនុបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៣២. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារាយ, ធម្មបុរេក្ខារាយ, អនុសាសនិបុរេក្ខារាយ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

១០៣៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ភណ្ឌនការិកា ហោតិ កលហការិកា វិវាទការិកា ភស្សការិកា សង្ឃេ អធិករណការិកា។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តស្សា កម្មេ ករីយមានេ បដិក្កោសតិ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គាមកំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន។ អថ ខោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ – ‘‘ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បក្កន្តា’’តិ ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិបិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គាមកេ តំ ករណីយំ តីរេត្វា បុនទេវ សាវត្ថិំ បច្ចាគច្ឆិ។ ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អាគច្ឆន្តិយា នេវ អាសនំ បញ្ញបេសិ ន បាទោទកំ បាទបីឋំ បាទកឋលិកំ ឧបនិក្ខិបិ; ន បច្ចុគ្គន្ត្វា បត្តចីវរំ បដិគ្គហេសិ ន បានីយេន អាបុច្ឆិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, អយ្យេ, មយិ អាគច្ឆន្តិយា នេវ អាសនំ បញ្ញបេសិ ន បាទោទកំ បាទបីឋំ បាទកឋលិកំ ឧបនិក្ខិបិ; ន បច្ចុគ្គន្ត្វា បត្តចីវរំ បដិគ្គហេសិ ន បានីយេន អាបុច្ឆី’’តិ? ‘‘ឯវញ្ហេតំ, អយ្យេ, ហោតិ យថា តំ អនាថាយា’’តិ។ ‘‘កិស្ស បន ត្វំ, អយ្យេ, អនាថា’’តិ? ‘‘ឥមា មំ, អយ្យេ, ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយំ អនាថា អប្បញ្ញាតា, នត្ថិ ឥមិស្សា កាចិ បតិវត្តា’’តិ, អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិបិំសូ’’តិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘ពាលា ឯតា អព្យត្តា ឯតា នេតា ជានន្តិ កម្មំ វា កម្មទោសំ វា កម្មវិបត្តិំ វា កម្មសម្បត្តិំ វា’’តិ, ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសតីតិ បរិភាសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា …បេ.…កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៣៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ចណ្ឌីកតា គណំ បរិភាសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៣៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ចណ្ឌីកតា នាម កោធនា វុច្ចតិ។

គណោ នាម ភិក្ខុនិសង្ឃោ វុច្ចតិ។

បរិភាសេយ្យាតិ ‘‘ពាលា ឯតា អព្យត្តា ឯតា នេតា ជានន្តិ កម្មំ វា កម្មទោសំ វា កម្មវិបត្តិំ វា កម្មសម្បត្តិំ វា’’តិ បរិភាសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វា ឯកំ ភិក្ខុនិំ វា អនុបសម្បន្នំ វា បរិភាសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៣៦. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារាយ, ធម្មបុរេក្ខារាយ, អនុសាសនិបុរេក្ខារាយ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

១០៣៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ព្រាហ្មណោ ភិក្ខុនិយោ និមន្តេត្វា ភោជេសិ ។ ភិក្ខុនិយោ ភុត្តាវី ភុត្តាវិនី (ក.) បវារិតា ញាតិកុលានិ គន្ត្វា ឯកច្ចា ភុញ្ជិំសុ ឯកច្ចា បិណ្ឌបាតំ អាទាយ អគមំសុ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ បដិវិស្សកេ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខុនិយោ មយា អយ្យា សន្តប្បិតា, ឯថ តុម្ហេបិ សន្តប្បេស្សាមី’’តិ។ តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘កិំ ត្វំ, អយ្យោ, អម្ហេ សន្តប្បេស្សសិ! យាបិ តយា និមន្តិតា តាបិ អម្ហាកំ ឃរានិ អាគន្ត្វា ឯកច្ចា ភុញ្ជិំសុ ឯកច្ចា បិណ្ឌបាតំ អាទាយ អគមំសូ’’តិ។ អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អម្ហាកំ ឃរេ ភុញ្ជិត្វា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តិ, ន ចាហំ បដិពលោ យាវទត្ថំ ទាតុ’’ន្តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភុត្តាវី ភុត្តាវិនី (ក.) បវារិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភុត្តាវី បវារិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជន្តីតិ ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភុត្តាវី បវារិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៣៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី និមន្តិតា វា បវារិតា វា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទេយ្យ វា ភុញ្ជេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៣៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

និមន្តិតា នាម បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន ភោជនេន និមន្តិតា។

បវារិតា នាម អសនំ បញ្ញាយតិ, ភោជនំ បញ្ញាយតិ, ហត្ថបាសេ ឋិតា អភិហរតិ, បដិក្ខេបោ បញ្ញាយតិ។

ខាទនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – យាគុំ យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ ឋបេត្វា អវសេសំ ខាទនីយំ នាម។

ភោជនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឱទនោ, កុម្មាសោ, សត្តុ, មច្ឆោ, មំសំ។

‘‘ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៤០. និមន្តិតេ និមន្តិតសញ្ញា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ និមន្តិតេ វេមតិកា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ និមន្តិតេ អនិមន្តិតសញ្ញា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ អាហារត្ថាយ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស…បេ.…។

១០៤១. អនាបត្តិ និមន្តិតា អប្បវារិតា, យាគុំ បិវតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ភុញ្ជតិ, យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ សតិ បច្ចយេ បរិភុញ្ជតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

១០៤២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី សាវត្ថិយំ អញ្ញតរិស្សា វិសិខាយ បិណ្ឌាយ ចរមានា យេន អញ្ញតរំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ។ អថ ខោ តេ មនុស្សា តំ ភិក្ខុនិំ ភោជេត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អញ្ញាបិ, អយ្យេ, ភិក្ខុនិយោ អាគច្ឆន្តូ’’តិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី, ‘‘កថញ្ហិ នាម កថំ អញ្ញា (ស្យា.) ភិក្ខុនិយោ នាគច្ឆេយ្យុ’’ន្តិ, ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘អមុកស្មិំ, អយ្យេ, ឱកាសេ វាឡា សុនខា ចណ្ឌោ ពលិពទ្ទោ ចិក្ខល្លោ ឱកាសោ។ មា ខោ តត្ថ អគមិត្ថា’’តិ។ អញ្ញតរាបិ ភិក្ខុនី តស្សា វិសិខាយ បិណ្ឌាយ ចរមានា យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ។ អថ ខោ តេ មនុស្សា តំ ភិក្ខុនិំ ភោជេត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស, អយ្យេ, ភិក្ខុនិយោ ន អាគច្ឆន្តី’’តិ? អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តេសំ មនុស្សានំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី កុលំ មច្ឆរាយិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី កុលំ មច្ឆរាយតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី កុលំ មច្ឆរាយិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៤៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី កុលមច្ឆរិនី អស្ស, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៤៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ, សុទ្ទកុលំ។

មច្ឆរិនី អស្សាតិ ‘‘កថំ ភិក្ខុនិយោ នាគច្ឆេយ្យុ’’ន្តិ ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ កុលស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ កុលស្ស វា សន្តិកេ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៤៥. អនាបត្តិ កុលំ ន មច្ឆរាយន្តី សន្តំយេវ អាទីនវំ អាចិក្ខតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

១០៤៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គាមកាវាសេ វស្សំវុដ្ឋា សាវត្ថិំ អគមំសុ។ ភិក្ខុនិយោ តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘កត្ថាយ្យាយោ វស្សំវុដ្ឋា? កច្ចិ ឱវាទោ ឥទ្ធោ អហោសី’’តិ? ‘‘នត្ថយ្យេ, តត្ថ ភិក្ខូ; កុតោ ឱវាទោ ឥទ្ធោ ភវិស្សតី’’តិ! យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ , ភិក្ខុនិយោ អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៤៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អភិក្ខុកោ នាម អាវាសោ ន សក្កា ហោតិ ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា គន្តុំ។ ‘‘វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ សេនាសនំ បញ្ញបេតិ បានីយំ បរិភោជនីយំ ឧបដ្ឋបេតិ បរិវេណំ សម្មជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ សហ អរុណុគ្គមនា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៤៩. អនាបត្តិ វស្សុបគតា ភិក្ខូ បក្កន្តា វា ហោន្តិ វិព្ភន្តា វា កាលង្កតា វា បក្ខសង្កន្តា វា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

១០៥០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គាមកាវាសេ វស្សំវុដ្ឋា សាវត្ថិំ អគមំសុ។ ភិក្ខុនិយោ តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘កត្ថាយ្យាយោ វស្សំវុដ្ឋា; កត្ថ កច្ចិ (ស្យា.) ភិក្ខុសង្ឃោ បវារិតោ’’តិ ? ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេមា’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុសង្ឃំ ន បវារេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុសង្ឃំ ន បវារេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុសង្ឃំ ន បវារេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៥១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វស្សំវុដ្ឋា ឧភតោសង្ឃេ តីហិ ឋានេហិ ន បវារេយ្យ ទិដ្ឋេន វា សុតេន វា បរិសង្កាយ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៥២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

វស្សំវុដ្ឋា នាម បុរិមំ វា តេមាសំ បច្ឆិមំ វា តេមាសំ វុដ្ឋា។ ឧភតោសង្ឃេ តីហិ ឋានេហិ ន បវារេស្សាមិ ទិដ្ឋេន វា សុតេន វា បរិសង្កាយ វា’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៥៣. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

១០៥៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឯថាយ្យេ ឱវាទំ គមិស្សាមា’’តិ។ ‘‘យម្បិ មយំ, អយ្យេ, គច្ឆេយ្យាម ឱវាទស្ស ការណា, អយ្យា ឆព្ពគ្គិយា ឥធេវ អាគន្ត្វា អម្ហេ ឱវទន្តី’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៥៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា ន គច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៥៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឱវាទោ នាម អដ្ឋ គរុធម្មា។

សំវាសោ នាម ឯកកម្មំ ឯកុទ្ទេសោ សមសិក្ខតា។ ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា ន គច្ឆិស្សាមីតិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៥៧. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

១០៥៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆន្តិ ឱវាទម្បិ ន យាចន្តិ។ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆិស្សន្តិ ឱវាទម្បិ ន យាចិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ‘‘ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆន្តិ ឱវាទម្បិ ន យាចន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆិស្សន្តិ ឱវាទម្បិ ន យាចិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៥៩. ‘‘អន្វទ្ធមាសំ ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុសង្ឃតោ ទ្វេ ធម្មា បច្ចាសីសិតព្ពា – ឧបោសថបុច្ឆកញ្ច ឱវាទូបសង្កមនញ្ច។ តំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៦០. អន្វទ្ធមាសន្តិ អនុបោសថិកំ។ ឧបោសថោ នាម ទ្វេ ឧបោសថា – ចាតុទ្ទសិកោ ច បន្នរសិកោ ច។

ឱវាទោ នាម អដ្ឋ គរុធម្មា។ ‘‘ឧបោសថម្បិ ន បុច្ឆិស្សាមិ ឱវាទម្បិ ន យាចិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៦១. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

១០៦២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេសិ។ អថ ខោ សោ បុរិសោ តំ ភិក្ខុនិំ ទូសេតុំ ឧបក្កមិ។ សា វិស្សរមកាសិ។ ភិក្ខុនិយោ ឧបធាវិត្វា តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស ត្វំ, អយ្យេ, វិស្សរមកាសី’’តិ? អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេតីតិ ភេទាបេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៦៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ វា រុធិតំ វា អនបលោកេត្វា សង្ឃំ វា គណំ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា ភេទាបេយ្យ វា ផាលាបេយ្យ វា ធោវាបេយ្យ វា អាលិម្បាបេយ្យ វា ពន្ធាបេយ្យ វា មោចាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៦៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បសាខំ នាម អធោនាភិ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ។ ជាតន្តិ តត្ថ ជាតំ។ គណ្ឌោ នាម យោ កោចិ គណ្ឌោ។ រុធិតំ នាម យំ កិញ្ចិ វណំ។ អនបលោកេត្វាតិ អនាបុច្ឆា។ សង្ឃោ នាម ភិក្ខុនិសង្ឃោ វុច្ចតិ។ គណោ នាម សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វុច្ចន្តិ។ បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ, ន យក្ខោ, ន បេតោ, ន តិរច្ឆានគតោ, វិញ្ញូ បដិពលោ ទូសេតុំ។ សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច។

១០៦៥. ‘‘ភិន្ទា’’តិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ភិន្នេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ‘‘ផាលេហី’’តិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ផាលិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ‘‘ធោវា’’តិ អាណាបេតិ , អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ធោវិតេ ធោតេ (ស្យា.) អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ‘‘អាលិម្បា’’តិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ លិត្តេ អាលិត្តេ (ស្យា.) អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ‘‘ពន្ធាហី’’តិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ពទ្ធេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ‘‘មោចេហី’’តិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ មុត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១០៦៦. អនាបត្តិ អបលោកេត្វា ភេទាបេតិ វា ផាលាបេតិ វា ធោវាបេតិ វា អាលិម្បាបេតិ វា ពន្ធាបេតិ វា មោចាបេតិ វា, យា កាចិ វិញ្ញូ ទុតិយិកា យា កាចិ វិញ្ញូ ទុតិយា (ស្យា.), យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ (ក.) ហោតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

អារាមវគ្គោ ឆដ្ឋោ។

៧. គព្ភិនីវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

១០៦៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ សា បិណ្ឌាយ ចរតិ។ មនុស្សា ឯវមាហំសុ – ‘‘ទេថាយ្យាយ ភិក្ខំ , គរុភារា គរុគព្ភា (ស្យា.) អយ្យា’’តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៦៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៦៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

គព្ភិនី នាម អាបន្នសត្តា វុច្ចតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៧០. គព្ភិនិយា គព្ភិនិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គព្ភិនិយា វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ គព្ភិនិយា អគព្ភិនិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អនាបត្តិ។ អគព្ភិនិយា គព្ភិនិសញ្ញា , អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អគព្ភិនិយា វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អគព្ភិនិយា អគព្ភិនិសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១០៧១. អនាបត្តិ គព្ភិនិំ អគព្ភិនិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អគព្ភិនិំ អគព្ភិនិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

១០៧២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ សា បិណ្ឌាយ ចរតិ។ មនុស្សា ឯវមាហំសុ – ‘‘ទេថាយ្យាយ ភិក្ខំ, សទុតិយិកា អយ្យា’’តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៧៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៧៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បាយន្តី នាម មាតា វា ហោតិ ហោតុ (ក.) ធាតិ ធាតី (សី. ស្យា.) វា។

វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៧៥. បាយន្តិយា បាយន្តិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បាយន្តិយា វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បាយន្តិយា អបាយន្តិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អនាបត្តិ។ អបាយន្តិយា បាយន្តិសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អបាយន្តិយា វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អបាយន្តិយា អបាយន្តិសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១០៧៦. អនាបត្តិ បាយន្តិំ អបាយន្តិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អបាយន្តិំ អបាយន្តិសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

១០៧៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ , ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សិក្ខមានាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ សិក្ខមានាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ សិក្ខមានា។ សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១០៧៨. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ សិក្ខមានា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ សិក្ខមានាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ សិក្ខមានា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ សិក្ខមានាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ សិក្ខមានាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ សិក្ខមានាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

១០៧៩. សា សិក្ខមានា ‘‘ឯវំ វទេហី’’តិ វត្តព្ពា – ‘‘បាណាតិបាតា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ។ អទិន្នាទានា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ។ អព្រហ្មចរិយា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ។ មុសាវាទា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ។ សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ។ វិកាលភោជនា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៨០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៨១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ អសិក្ខិតសិក្ខា នាម សិក្ខា វា ន ទិន្នា ហោតិ, ទិន្នា វា សិក្ខា កុបិតា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៨២. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៨៣. អនាបត្តិ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

១០៨៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឯថ, សិក្ខមានា, ឥមំ ជានាថ, ឥមំ ទេថ, ឥមំ អាហរថ, ឥមិនា អត្ថោ, ឥមំ កប្បិយំ ករោថា’’តិ។ តា ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, សិក្ខមានា។ ភិក្ខុនិយោ មយ’’ន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘‘អហំ , អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សិក្ខមានា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១០៨៥. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សិក្ខមានា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ , អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សិក្ខមានា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ វុដ្ឋានសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ វុដ្ឋានសម្មុតិ; ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៨៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៨៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ សិក្ខិតសិក្ខា នាម ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។ អសម្មតា នាម ញត្តិទុតិយេន កម្មេន វុដ្ឋានសម្មុតិ ន ទិន្នាហោតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៨៨. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៨៩. អនាបត្តិ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សង្ឃេន សម្មតំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

១០៩០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា អក្ខមា ហោន្តិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស ជិឃច្ឆាយ បិបាសាយ ឌំសមកសវាតាតបសរីសបសម្ផស្សានំ ទុរុត្តានំ ទុរាគតានំ វចនបថានំ។ ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អនធិវាសកជាតិកា ហោន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! ឩនទ្វាទសវស្សា ឩនទ្វាទសវស្សាហិ (ក.), ភិក្ខវេ, គិហិគតា អក្ខមា ហោតិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស ជិឃច្ឆាយ បិបាសាយ ឌំសមកសវាតាតបសរីសបសម្ផស្សានំ ទុរុត្តានំ ទុរាគតានំ វចនបថានំ។ ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អនធិវាសកជាតិកា ហោតិ។ ទ្វាទសវស្សាវ ទ្វាទសវស្សា ច (ស្យា. ក.) ខោ, ភិក្ខវេ, គិហិគតា ខមា ហោតិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស ជិឃច្ឆាយ បិបាសាយ ឌំសមកសវាតាតបសរីសបសម្ផស្សានំ ទុរុត្តានំ ទុរាគតានំ វចនបថានំ។ ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អធិវាសកជាតិកា ហោតិ។ នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៩១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឩនទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៩២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឩនទ្វាទសវស្សា នាម អប្បត្តទ្វាទសវស្សា។ គិហិគតា នាម បុរិសន្តរគតា វុច្ចតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៩៣. ឩនទ្វាទសវស្សាយ ឩនទ្វាទសវស្សសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឩនទ្វាទសវស្សាយ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ឩនទ្វាទសវស្សាយ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អនាបត្តិ។

បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ឩនទ្វាទសវស្សសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ បរិបុណ្ណសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១០៩៤. អនាបត្តិ ឩនទ្វាទសវស្សំ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

១០៩៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១០៩៦. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

សា បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា ឯវំ វទេហីតិ វត្តព្ពា – ‘‘បាណាតិបាតា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ…បេ.… វិកាលភោជនា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០៩៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១០៩៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា នាម បត្តទ្វាទសវស្សា។ គិហិគតា នាម បុរិសន្តរគតា វុច្ចតិ។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ អសិក្ខិតសិក្ខា នាម សិក្ខា វា ន ទិន្នា ហោតិ, ទិន្នា វា សិក្ខា កុបិតា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១០៩៩. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១០០. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

១១០១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឯថ សិក្ខមានា, ឥមំ ជានាថ, ឥមំ ទេថ, ឥមំ អាហរថ, ឥមិនា អត្ថោ, ឥមំ កប្បិយំ ករោថា’’តិ។ តា ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, សិក្ខមានា, ភិក្ខុនិយោ មយ’’ន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មត្តំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម ភិក្ខវេ ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា, សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ។

១១០២. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា គិហិគតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ គិហិគតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១០៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១០៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា នាម បត្តទ្វាទសវស្សា។ គិហិគតា នាម បុរិសន្តរគតា វុច្ចតិ។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ សិក្ខិតសិក្ខា នាម ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។ អសម្មតា នាម ញត្តិទុតិយេន កម្មេន វុដ្ឋានសម្មុតិ ន ទិន្នា ហោតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១០៥. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១០៦. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សំ គិហិគតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន សម្មតំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

១១០៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហាតិ ន អនុគ្គណ្ហាបេតិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហិស្សតិ ន អនុគ្គណ្ហាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហាតិ ន អនុគ្គណ្ហាបេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហិស្សតិ ន អនុគ្គណ្ហាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១០៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហេយ្យ ន អនុគ្គណ្ហាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១០៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សហជីវិនី នាម សទ្ធិវិហារិនី វុច្ចតិ។ វុដ្ឋាបេត្វាតិ ឧបសម្បាទេត្វា។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។

នេវ អនុគ្គណ្ហេយ្យាតិ ន សយំ អនុគ្គណ្ហេយ្យ ឧទ្ទេសេន បរិបុច្ឆាយ ឱវាទេន អនុសាសនិយា។

ន អនុគ្គណ្ហាបេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ ‘‘ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហិស្សាមិ ន អនុគ្គណ្ហាបេស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១១០. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

១១១១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១១២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វុដ្ឋាបិតំ បវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១១៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

វុដ្ឋាបិតន្តិ ឧបសម្បាទិតំ។ បវត្តិនី នាម ឧបជ្ឈាយា វុច្ចតិ។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ នានុពន្ធេយ្យាតិ ន សយំ ឧបដ្ឋហេយ្យ។ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធិស្សាមីតិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១១៤. អនាបត្តិ ឧបជ្ឈាយា ពាលា វា ហោតិ អលជ្ជិនី វា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

១១១៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេតិ ន វូបកាសាបេតិ។ សាមិកោ អគ្គហេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេស្សតិ ន វូបកាសាបេស្សតិ, សាមិកោ អគ្គហេសិ ! សចាយំ ភិក្ខុនី បក្កន្តា អស្ស, ន ច សាមិកោ គណ្ហេយ្យា’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេតិ ន វូបកាសាបេតិ …សិ (ក.), សាមិកោ អគ្គហេសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេស្សតិ ន វូបកាសាបេស្សតិ, សាមិកោ អគ្គហេសិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១១៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា នេវ វូបកាសេយ្យ ន វូបកាសាបេយ្យ អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបិ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១១៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សហជីវិនី នាម សទ្ធិវិហារិនី វុច្ចតិ។ វុដ្ឋាបេត្វាតិ ឧបសម្បាទេត្វា។ នេវ វូបកាសេយ្យាតិ ន សយំ វូបកាសេយ្យ។ ន វូបកាសាបេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ។ ‘‘នេវ វូបកាសេស្សាមិ ន វូបកាសាបេស្សាមិ អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១១៨. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

គព្ភិនិវគ្គោ សត្តមោ។

៨. កុមារីភូតវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

១១១៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា អក្ខមា ហោន្តិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស ជិឃច្ឆាយ បិបាសាយ ឌំសមកសវាតាតបសរីសបសម្ផស្សានំ ទុរុត្តានំ ទុរាគតានំ វចនបថានំ។ ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អនធិវាសកជាតិកា ហោន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! ឩនវីសតិវស្សា, ភិក្ខវេ, កុមារិភូតា អក្ខមា ហោតិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស…បេ.… បាណហរានំ អនធិវាសកជាតិកា ហោតិ។ វីសតិវស្សាវ ខោ, ភិក្ខវេ, កុមារិភូតា ខមា ហោតិ សីតស្ស ឧណ្ហស្ស…បេ.… បាណហរានំ អធិវាសកជាតិកា ហោតិ។ នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១២០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឩនវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១២១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឩនវីសតិវស្សា នាម អប្បត្តវីសតិវស្សា។ កុមារិភូតា នាម សាមណេរី វុច្ចតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១២២. ឩនវីសតិវស្សាយ ឩនវីសតិវស្សសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ឩនវីសតិវស្សាយ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ឩនវីសតិវស្សាយ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អនាបត្តិ។ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ ឩនវីសតិវស្សសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ បរិបុណ្ណសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១១២៣. អនាបត្តិ ឩនវីសតិវស្សំ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ បរិបុណ្ណសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

១១២៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ ទាតព្ពា។ តាយ អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ , ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ អដ្ឋារសវស្សា កុមារិភូតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១១២៥. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ អដ្ឋារសវស្សា កុមារិភូតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ អដ្ឋារសវស្សា កុមារិភូតា សង្ឃំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ អដ្ឋារសវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខាសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

សា អដ្ឋារសវស្សា កុមារិភូតា ឯវំ វទេហីតិ វត្តព្ពា – ‘‘បាណាតិបាតា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមិ…បេ.… វិកាលភោជនា វេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១២៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១២៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា នាម បត្តវីសតិវស្សា។ កុមារិភូតា នាម សាមណេរី វុច្ចតិ។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ អសិក្ខិតសិក្ខា នាម សិក្ខា វា ន ទិន្នា ហោតិ, ទិន្នា វា សិក្ខា កុបិតា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១២៨. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១២៩. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

១១៣០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តិ។ ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឯថ សិក្ខមានា, ឥមំ ជានាថ, ឥមំ ទេថ, ឥមំ អាហរថ, ឥមិនា អត្ថោ, ឥមំ កប្បិយំ ករោថា’’តិ។ តា ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, សិក្ខមានា; ភិក្ខុនិយោ មយ’’ន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ , អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា កុមារិភូតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១១៣១. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា កុមារិភូតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា កុមារិភូតា ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា សង្ឃំ វុដ្ឋានសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាយ កុមារិភូតាយ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ វុដ្ឋានសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៣២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន អសម្មតំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៣៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា នាម បត្តវីសតិវស្សា។ កុមារិភូតា នាម សាមណេរី វុច្ចតិ។ ទ្វេ វស្សានីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ សិក្ខិតសិក្ខា នាម ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា ។ អសម្មតា នាម ញត្តិទុតិយេន កម្មេន វុដ្ឋានសម្មុតិ ន ទិន្នា ហោតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៣៤. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៣៥. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សំ កុមារិភូតំ ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខំ សង្ឃេន សម្មតំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

១១៣៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ សទ្ធិវិហារិនិយោបិ ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៣៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឩនទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៣៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឩនទ្វាទសវស្សា នាម អប្បត្តទ្វាទសវស្សា។

វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៣៩. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

១១៤០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេន្តិ។ តា ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ សទ្ធិវិហារិនិយោបិ ពាលា ហោន្តិ អព្យត្តា; ន ជានន្តិ កប្បិយំ វា អកប្បិយំ វា។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… វិគរហិត្វា…បេ.… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ទាតុំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ តាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – អហំ, អយ្យេ, ឥត្ថន្នាមា បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា ភិក្ខុនី សង្ឃំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ យាចាមី’’តិ។ ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ តតិយម្បិ យាចិតព្ពា។ សា ភិក្ខុនី សង្ឃេន បរិច្ឆិន្ទិតព្ពា – ‘‘ព្យត្តាយំ ភិក្ខុនី លជ្ជិនី’’តិ។ សចេ ពាលា ច ហោតិ អលជ្ជិនី ច, ន ទាតព្ពា។ សចេ ពាលា ហោតិ លជ្ជិនី, ន ទាតព្ពា។ សចេ ព្យត្តា ហោតិ អលជ្ជិនី, ន ទាតព្ពា។ សចេ ព្យត្តា ច ហោតិ លជ្ជិនី ច, ទាតព្ពា។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា។ ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១១៤១. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា ភិក្ខុនី សង្ឃំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ យាចតិ។ យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ទទេយ្យ។ ឯសា ញត្តិ។

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ។ អយំ ឥត្ថន្នាមា បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា ភិក្ខុនី សង្ឃំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ យាចតិ។ សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ទេតិ។ យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា វុដ្ឋាបនសម្មុតិយា ទានំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ។

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមាយ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សាយ ភិក្ខុនិយា វុដ្ឋាបនសម្មុតិ។ ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ។

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៤២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ ។

១១៤៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា នាម បត្តទ្វាទសវស្សា។

អសម្មតា នាម ញត្តិទុតិយេន កម្មេន វុដ្ឋាបនសម្មុតិ ន ទិន្នា ហោតិ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៤៤. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៤៥. អនាបត្តិ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន សម្មតា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

១១៤៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិសង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ យាចតិ។ អថ ខោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ បរិច្ឆិន្ទិត្វា – ‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’’តិ, វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ន អទាសិ។ ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិសង្ឃោ អញ្ញាសំ ភិក្ខុនីនំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ទេតិ។ ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អហមេវ នូន ពាលា, អហមេវ នូន អលជ្ជិនី; យំ សង្ឃោ អញ្ញាសំ ភិក្ខុនីនំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ ទេតិ, មយ្ហមេវ ន ទេតី’’តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី – ‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’តិ វុច្ចមានា ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ‘ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អលំ តាវ តេ អយ្យេ វុដ្ឋាបិតេនា’តិ វុច្ចមានា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជតីតិ អាបជ្ជីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី – ‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’’តិ វុច្ចមានា ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី – ‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, វុដ្ឋាបិតេនា’តិ វុច្ចមានា ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៤៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អលំ តាវ តេ អយ្យេ វុដ្ឋាបិតេនាតិ អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, ឧបសម្បាទិតេន។ ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា បច្ឆា ខីយនធម្មំ អាបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៤៩. អនាបត្តិ បកតិយា ឆន្ទា ទោសា មោហា ភយា ករោន្តំ ខិយ្យតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

១១៥០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា សិក្ខមានា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឧបសង្កមិត្វា ឧបសម្បទំ យាចិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ។ អថ ខោ សា សិក្ខមានា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា សិក្ខមានំ – ‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេស្សតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ , ចីវរំ ទស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេស្សតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៥១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’តិ វត្វា, សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ វុដ្ឋាបេយ្យ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៥២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។

សចេ មេ ត្វំ អយ្យេ ចីវរំ ទស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមីតិ ឯវាហំ តំ ឧបសម្បាទេស្សាមិ។

សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនីតិ អសតិ អន្តរាយេ។

នេវ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ន សយំ វុដ្ឋាបេយ្យ។

ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ។ ‘‘នេវ វុដ្ឋាបេស្សាមិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៥៣. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

១១៥៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា សិក្ខមានា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឧបសង្កមិត្វា ឧបសម្បទំ យាចិ។ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ សិក្ខមានំ ‘‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ។ អថ ខោ សា សិក្ខមានា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា សិក្ខមានំ – សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមីតិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេស្សតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មំ ត្វំ អយ្យេ ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា, នេវ វុដ្ឋាបេស្សតិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៥៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ – ‘សចេ មំ ត្វំ អយ្យេ ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’តិ វត្វា, សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ វុដ្ឋាបេយ្យ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៥៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។

សចេ មំ ត្វំ អយ្យេ ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសីតិ ទ្វេ សំវច្ឆរានិ ឧបដ្ឋហិស្សសិ។

ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមីតិ ឯវាហំ តំ ឧបសម្បាទេស្សាមិ។

សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនីតិ អសតិ អន្តរាយេ។

នេវ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ន សយំ វុដ្ឋាបេយ្យ។

ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ។ ‘‘នេវ វុដ្ឋាបេស្សាមិ ន វុដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៥៧. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៩. នវមសិក្ខាបទំ

១១៥៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សោកវស្សំ (សី.) សោកាវស្សំ (ស្យា.) ចណ្ឌកាឡិំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សោកវស្សំ (សី.) សោកាវស្សំ (ស្យា.) ចណ្ឌកាឡិំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សោកវស្សំ (សី.) សោកាវស្សំ (ស្យា.) ចណ្ឌកាឡិំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតីតិ វុដ្ឋាបេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ ចណ្ឌកាឡិំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៥៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៦០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បុរិសោ នាម បត្តវីសតិវស្សោ។ កុមារកោ នាម អប្បត្តវីសតិវស្សោ។ សំសដ្ឋា នាម អននុលោមិកេន កាយិកវាចសិកេន សំសដ្ឋា។ ចណ្ឌី នាម កោធនា វុច្ចតិ។

សោកាវាសា នាម បរេសំ ទុក្ខំ ឧប្បាទេតិ, សោកំ អាវិសតិ។ សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៦១. អនាបត្តិ អជានន្តី វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

១១៦២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី មាតាបិតូហិបិ សាមិកេនបិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតិ។ មាតាបិតរោបិ សាមិកោបិ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អម្ហេហិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ មាតាបិតូនម្បិ សាមិកស្សបិ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា មាតាបិតូហិបិ សាមិកេនបិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី, មាតាបិតូហិបិ សាមិកេនបិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី មាតាបិតូហិបិ សាមិកេនបិ អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៦៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី មាតាបិតូហិ វា សាមិកេន វា អននុញ្ញាតំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៦៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

មាតាបិតរោ នាម ជនកា វុច្ចន្តិ។ សាមិកោ នាម យេន បរិគ្គហិតា ហោតិ។ អននុញ្ញាតាតិ អនាបុច្ឆា។ សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

វុដ្ឋាបេស្សាមីតិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៦៥. អនាបត្តិ អជានន្តី វុដ្ឋាបេតិ, អបលោកេត្វា វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១១. ឯកាទសមសិក្ខាបទំ

១១៦៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ។ តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ ថេរេ ភិក្ខូ សន្និបាតេត្វា បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បស្សិត្វា – ‘‘ន តាវាហំ, អយ្យា, សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ ថេរេ ភិក្ខូ ឧយ្យោជេត្វា ទេវទត្តំ កោកាលិកំ កដមោទកតិស្សកំ ខណ្ឌទេវិយា បុត្តំ សមុទ្ទទត្តំ សន្និបាតេត្វា សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេតីតិ វុដ្ឋាបេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៦៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បារិវាសិកឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៦៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

បារិវាសិកឆន្ទទានេនាតិ វុដ្ឋិតាយ បរិសាយ។ សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៦៩. អនាបត្តិ អវុដ្ឋិតាយ បរិសាយ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឯកាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១២. ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ

១១៧០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេន្តិ, ឧបស្សយោ ន សម្មតិ។ មនុស្សា មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា (សី.) ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ, ឧបស្សយោ ន សម្មតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៧១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៧២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អនុវស្សន្តិ អនុសំវច្ឆរំ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៧៣. អនាបត្តិ ឯកន្តរិកំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១៣. តេរសមសិក្ខាបទំ

១១៧៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេន្តិ។ ឧបស្សយោ តថេវ ន សម្មតិ។ មនុស្សា មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា (សី.) តថេវ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! ឧបស្សយោ តថេវ ន សម្មតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៧៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៧៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឯកំ វស្សន្តិ ឯកំ សំវច្ឆរំ។ ទ្វេ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ទ្វេ ឧបសម្បាទេយ្យ។

‘‘ទ្វេ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ គណំ វា អាចរិនិំ វា បត្តំ វា ចីវរំ វា បរិយេសតិ, សីមំ វា សម្មន្នតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ញត្តិយា ទុក្កដំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុក្កដា។ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ គណស្ស ច អាចរិនិយា ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។

១១៧៧. អនាបត្តិ ឯកន្តរិកំ ឯកំ វុដ្ឋាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តេរសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

កុមារីភូតវគ្គោ អដ្ឋមោ។

៩. ឆត្តុបាហនវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

១១៧៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឆត្តុបាហនំ ធារេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឆត្តុបាហនំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ។

១១៧៩. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ។ តស្សា វិនា ឆត្តុបាហនំ ន ផាសុ ហោតិ…បេ.… ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានាយ ភិក្ខុនិយា ឆត្តុបាហនំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៨០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អគិលានា ឆត្តុបាហនំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៨១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អគិលានា នាម យស្សា វិនា ឆត្តុបាហនំ ផាសុ ហោតិ។

គិលានា នាម យស្សា វិនា ឆត្តុបាហនំ ន ផាសុ ហោតិ។

ឆត្តំ នាម តីណិ ឆត្តានិ – សេតច្ឆត្តំ, កិលញ្ជច្ឆត្តំ, បណ្ណច្ឆត្តំ មណ្ឌលពទ្ធំ សលាកពទ្ធំ។ ធារេយ្យាតិ សកិម្បិ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៨២. អគិលានា អគិលានសញ្ញា ឆត្តុបាហនំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគិលានា វេមតិកា ឆត្តុបាហនំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគិលានា គិលានសញ្ញា ឆត្តុបាហនំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

ឆត្តំ ធារេតិ ន ឧបាហនំ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ ឧបាហនំ ធារេតិ ន ឆត្តំ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស ។ គិលានា អគិលានសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ គិលានា វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ គិលានា គិលានសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១១៨៣. អនាបត្តិ គិលានាយ, អារាមេ អារាមូបចារេ ធារេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

១១៨៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ. … តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

‘‘យា បន ភិក្ខុនី យានេន យាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ។

១១៨៥. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ, ន សក្កោតិ បទសា គន្តុំ…បេ.… ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ.… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានាយ ភិក្ខុនិយា យានំ។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៨៦. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អគិលានា យានេន យាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៨៧. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អគិលានា នាម សក្កោតិ បទសា គន្តុំ។

គិលានា នាម ន សក្កោតិ បទសា គន្តុំ។

យានំ នាម វយ្ហំ រថោ សកដំ សន្ទមានិកា សិវិកា បាដង្កី។

យាយេយ្យាតិ សកិម្បិ យានេន យាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៨៨. អគិលានា អគិលានសញ្ញា យានេន យាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អគិលានា វេមតិកា យានេន យាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ អគិលានា គិលានសញ្ញា យានេន យាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

គិលានា អគិលានសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ គិលានា វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ គិលានា គិលានសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១១៨៩. អនាបត្តិ គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

១១៩០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អញ្ញតរិស្សា ឥត្ថិយា កុលូបិកា ហោតិ។ អថ ខោ សា ឥត្ថី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ហន្ទាយ្យេ, ឥមំ សង្ឃាណិំ អមុកាយ នាម ឥត្ថិយា ទេហី’’តិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី – ‘‘សចាហំ បត្តេន អាទាយ គច្ឆាមិ វិស្សរោ មេ ភវិស្សតី’’តិ បដិមុញ្ចិត្វា អគមាសិ។ តស្សា រថិកាយ សុត្តកេ ឆិន្នេ វិប្បកិរិយិំសុ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ សង្ឃាណិំ ធារេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ. … តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី សង្ឃាណិំ ធារេស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី សង្ឃាណិំ ធារេតី’’តិ ធារេសីតិ (ក.)? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី សង្ឃាណិំ ធារេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៩១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សង្ឃាណិំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៩២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សង្ឃាណិ នាម យា កាចិ កដូបគា។

ធារេយ្យាតិ សកិម្បិ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៩៣. អនាបត្តិ អាពាធប្បច្ចយា, កដិសុត្តកំ ធារេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

១១៩៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេស្សន្តី’’តិ …បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឥត្ថាលង្ការំ ធារេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៩៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឥត្ថាលង្ការំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១១៩៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ឥត្ថាលង្ការោ នាម សីសូបគោ គីវូបគោ ហត្ថូបគោ បាទូបគោ កដូបគោ។ ធារេយ្យាតិ សកិម្បិ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១១៩៧. អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

១១៩៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ គន្ធវណ្ណកេន នហាយិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១១៩៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី គន្ធវណ្ណកេន នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២០០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

គន្ធោ នាម យោ កោចិ គន្ធោ។ វណ្ណកំ នាម យំ កិញ្ចិ វណ្ណកំ។ នហាយេយ្យាតិ នហាយតិ។ បយោគេ ទុក្កដំ, នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២០១. អនាបត្តិ អាពាធប្បច្ចយា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

១២០២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយន្តិ។ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយិស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២០៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២០៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

វាសិតកំ នាម យំ កិញ្ចិ គន្ធវាសិតកំ។ បិញ្ញាកំ នាម តិលបិដ្ឋំ វុច្ចតិ។ នហាយេយ្យាតិ នហាយតិ។ បយោគេ ទុក្កដំ, នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២០៥. អនាបត្តិ អាពាធប្បច្ចយា, បកតិបិញ្ញាកេន នហាយតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

១២០៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបិ សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២០៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ឧម្មទ្ទាបេយ្យ វា បរិមទ្ទាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២០៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា។ ឧម្មទ្ទាបេយ្យ វាតិ ឧម្មទ្ទាបេតិ ឧព្ពដ្ដាបេតិ (សី.), អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ បរិមទ្ទាបេយ្យ វាតិ សម្ពាហាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២០៩. អនាបត្តិ គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

៨-៩-១០. អដ្ឋម-នវម-ទសមសិក្ខាបទំ

១២១០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ សិក្ខមានាយ ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបិ…បេ.… សាមណេរិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបិ…បេ.… គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបិ។ មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបិ, សេយ្យថាបិ គិហិនិយោ កាមភោគិនិយោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបីតិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេន្តិបិ បរិមទ្ទាបេន្តិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេស្សន្តិបិ បរិមទ្ទាបេស្សន្តិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២១១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី (សិក្ខមានាយ…បេ.… សាមណេរិយា…បេ.…) គិហិនិយា ឧម្មទ្ទាបេយ្យ វា បរិមទ្ទាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២១២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា។

សាមណេរី នាម ទសសិក្ខាបទិកា។

គិហិនី នាម អគារិនី វុច្ចតិ។

ឧម្មទ្ទាបេយ្យ វាតិ ឧម្មទ្ទាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

បរិមទ្ទាបេយ្យ វាតិ សម្ពាហាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២១៣. អនាបត្តិ គិលានាយ អាពាធប្បច្ចយា (ក.), អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

អដ្ឋម នវម ទសមសិក្ខាបទានិ និដ្ឋិតានិ។

១១. ឯកាទសមសិក្ខាបទំ

១២១៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទន្តិ។ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២១៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស បុរតោ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២១៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

ភិក្ខុស្ស បុរតោតិ ឧបសម្បន្នស្ស បុរតោ។ អនាបុច្ឆាតិ អនបលោកេត្វា។ អាសនេ និសីទេយ្យាតិ អន្តមសោ ឆមាយបិ និសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២១៧. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ និសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា អាសនេ និសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស ។ អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ និសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១២១៨. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា អាសនេ និសីទតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ឯកាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១២. ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ

១២១៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិ។ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២២០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អនោកាសកតំ ភិក្ខុំ បញ្ហំ បុច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២២១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អនោកាសកតន្តិ អនាបុច្ឆា។ ភិក្ខុន្តិ ឧបសម្បន្នំ។ បញ្ហំ បុច្ឆេយ្យាតិ សុត្តន្តេ ឱកាសំ ការាបេត្វា វិនយំ វា អភិធម្មំ វា បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ វិនយេ ឱកាសំ ការាបេត្វា សុត្តន្តំ វា អភិធម្មំ វា បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អភិធម្មេ ឱកាសំ ការាបេត្វា សុត្តន្តំ វា វិនយំ វា បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២២២. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា បញ្ហំ បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា បញ្ហំ បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា បញ្ហំ បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ។

១២២៣. អនាបត្តិ ឱកាសំ ការាបេត្វា បុច្ឆតិ, អនោទិស្ស ឱកាសំ ការាបេត្វា យត្ថ កត្ថចិ បុច្ឆតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

១៣. តេរសមសិក្ខាបទំ

១២២៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា អសង្កច្ឆិកា (ស្យា.) គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ តស្សា រថិកាយ វាតមណ្ឌលិកា សង្ឃាដិយោ ឧក្ខិបិំសុ។ មនុស្សា ឧក្កុដ្ឋិំ អកំសុ – ‘‘សុន្ទរា អយ្យាយ ថនុទរា’’តិ។ សា ភិក្ខុនី តេហិ មនុស្សេហិ ឧប្បណ្ឌិយមានា មង្កុ អហោសិ។ អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ឧបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ.… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា គាមំ បវិសិស្សតី’’តិ…បេ.… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា គាមំ បាវិសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា គាមំ បវិសិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១២២៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អសង្កច្ចិកា អសង្កច្ឆិកា (ស្យា.) គាមំ បវិសេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ។

១២២៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ.… ភិក្ខុនីតិ…បេ.… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ។

អសង្កច្ចិកាតិ វិនា សង្កច្ចិកំ។

សង្កច្ចិកំ នាម អធក្ខកំ ឧព្ភនាភិ, តស្ស បដិច្ឆាទនត្ថាយ។

គាមំ បវិសេយ្យាតិ បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។

១២២៧. អនាបត្តិ អច្ឆិន្នចីវរិកាយ, នដ្ឋចីវរិកាយ, គិលានាយ, អស្សតិយា, អជានន្តិយា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ។

តេរសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។

ឆត្តុបាហនវគ្គោ នវមោ។

ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ, អយ្យាយោ, ឆសដ្ឋិសតា បាចិត្តិយា ធម្មា។ តត្ថាយ្យាយោ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? តតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? បរិសុទ្ធេត្ថាយ្យាយោ, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ។

ខុទ្ទកំ សមត្តំ។

ភិក្ខុនិវិភង្គេ បាចិត្តិយកណ្ឌំ និដ្ឋិតំ។